პატარა ჟირაფი

ბავშვის აღზრდა და განათლება


Leave a comment

წიგნის ფესტივალი, “პატარა ჟირაფი” და სამი გოჭის ზღაპარი

ახალი წლის წინა დღეებში თბილისის საერთაშორისო წიგნის ფესტივალი ჩატარდა. ორგანიზატორებმა “პატარა ჟირაფიც” მიიწვიეს :)

გადავწყვიტე ბავშვებისთვის რაიმე ისეთი სახალისო აქტივობა მომეფიქრებინა, რომელიც წიგნებთან კავშირში იქნებოდა. ბოლოს თოჯინების თეატრზე შევაჩერე არჩევანი. დავგეგმე ბავშვებთან ერთად გამეკეთებინა ყველაფერი: თეატრიც და თოჯინებიც, თან გადავწყვიტე ისეთი სპექტაკლი ამერჩია, რომელსაც ბავშვები მარტივად თვითონ გაითამაშებდნენ. ავირჩიე სამი გოჭის ზღაპარი და დაველოდე აქტივობისთვის დაგეგმილ დღეს. მსგავსი რამ ადრე სახლში გავაკეთე ბავშვებთან ერთად და გარკვეული გამოცდილება უკვე მქონდა თუ რა როგორ უნდა გაკეთებულიყო.

დღე სახალისო გამოგვივიდა.

თავიდან დავიწყეთ გოჭების მომზადება სპექტაკლისთვის :)

4

ბავშვვები, რომლებიც ხედავდნენ ჩვენს საქმიანობას ძალიან უნდოდათ შემოერთდება, მაგრამ გამონაკლისი შემთხვევის გარდა მათ დიდხანს არ ტოვებდნენ ჩვენს კარავში, რადგან მშობლების უმეტესობას ეჩქარებოდა.

2

 

დგვრჩნენ ერთგული ბავშვები, რომლებიც მშობლების თხოვნის და მიუხედავად ადგილიდან არ დაიძრნენ, სანამ ბოლომდე არ მივიყვანეთ საქმე :)


6

 

როგორც დაგეგმილი გვქონდა, გავაკეთეთ თოჯინები თეატრისთვის. ბოლოს კი უშუალოდ თოჯინების თეატრიც. ბავშვებმა გაიხსენეს სამი გოჭის ზღაპარი და თვითონ გაითამაშეს სპექტაკლიც :)

1

იმ დღეს კიდევ ერთხელ დავფიქრდი ერთ რამეზე, რომელზეც არაერთხელ ადრეც მიფიქრია…რამდენი რამ აკლიათ ბავშვებს საქართველოში.  როცა მშობლები ცდილობენ,  სადმე შესაფერის ადგილას წაიყვანონ ბავშვები დროის მხიარულად გასატარებლად – ძალიან მწირი არჩევანის ფონზე უწევთ გადაწყვეტილების მიღება.

სად უნდა წაიყვანო ბავშვი თბილისში? როგორც მესმის და ვხედავ არჩევანი ძირითადად შემოიფარგლება თეატრითა და კინოთი (სადაც ასევე მწირია არჩევანი ბაშვებისთვის), არის კიდევ ძალიან უღიმღამო პარკები, რომელსაც უფრო და უფრო ავიწროებენ მდიდარი ძიები და კიდევ სრულიად არასასრუველი ადგილები – მაკდონალდსი და ვენდი. სხვა ადგილი სამწუხაროდ არ მახსენდება, სადაც ბავშვის წაყვანა შესაძლებელია წელიწადის ნებისმიერ დროს. თუ გახსენდებათ რამე, რაც მე არ ვიცი ან არ მახსენდება, იქნებ გამიზიაროთ :)

არა და რამდენ რამეს ვაკლებთ ბავშვებს…განსაკუთრებით ჩემთვის საოცნებოა საბავშვო მუზეუმი, რომელიც ინტერაქტიულ განმავითარებელ აქტივობებს სთავაზობს ბავშვებს და აჩვენებს, რომ მეცნიერება სახალისოა.

ძალიან მინდა რამე ისეთი საბავშვო ადგილი, კლუბი გავაკეთო, სადაც ბევრი საინტერესო, სასარგებლო და განმავითარებელი აქტივობა იქნებდა მუდამ დაგეგმილი და სადაც ბავშვებს მისვლა შეეძლებათ არა მხოლოდ ახალი წლის წინა დღეებში, არამედ წელიწადის ნებისმიერ დროს.

7


2 Comments

არასწორი შექება შესაძლოა საზიანოც კი იყოს ბავშვისთვის

7სტენფორდის უნივერსიტეტის პროფესორი ქეროლ დვეკი 1960-იანი წლებიდან იკვლევს ისეთ თემას, როგორიცაა მოტივაცია და ხასიათის სიმტკიცე. კვლევის შედეგებიდან გამომდინარე, მან დაასკვნა, რომ ბავშვები იყოფიან ორ ჯგუფად:

პირველ ჯგუფში შედიან ის ბავშვები, რომლებსაც სჯერათ, რომ თუ ბევრი შრომა და შენს თავზე სერიოზული მუშაობა გჭირდება, მაშინ უუნარო და უნიჭო ხარ. ისინი ფიქრობენ, რომ ადამიანის ინტელექტი დაბადებისას უკვე განსაზღვრულია და მისი შეცვლა უბრალოდ შეუძლებელია.  მათი აზრით, თუ უნარი გაქვს, ყველაფერს ძალიან ადვილად, ზედმეტი ძალისხმევის გარეშე აკეთებ.

როდესაც ეს ბავშვები, რომლებსაც მიანიჭეს ნიჭიერისა და განსაკუთრებულად ჭკვიანის სტატუსი, რაიმე საქმეში მარცხს განიცდიან, თავს გრძნობენ, როგორც ხაფანგში დატყვევებულნი და ფიქრობენ, რომ სინამდვილეში სულაც არ არიან ისეთი ჭკვიანები და ნიჭიერები, როგორც მათ აქამდე ახასიათებდნენ სხვები. ხოლო იმისათვის, რომ არ დაკარგონ აქამდე მოპოვებული ჭკვიანის ან ნიჭიერის სტატუსი, ცდილობენ თავი აარიდონ რთულ ამოცანებს.

ასეთი ბავშვების დასახასიათებლად პროფესორი დვეკი იყენებს უკვე ფართოდ დამკვიდრებულ ტერმინს „fixed mindset“ -ანუ ფსიქოლოგიური განწყობა, როცა არ გჯერა უნარების გაუმჯობესების შესაძლებლობის.

მეორე ჯგუფში კი, დოქტორ დვეკის დაკვირვებით, შედიან ბავშვები, რომლებსაც მტკიცედ სჯერათ იმის, რომ რაც უფრო მეტს იშრომებ, ისწავლი და მეტ სირთულეებს გაუმკლავდები, მით უფრო ჭკვიანი გახდები ანუ უფრო გაიზრდება შენი გონებრივი თუ სხვა სახის უნარები. ამ ბავშვებს ესმით, რომ გენიოსებსაც სჭირდებათ ბევრი მუშაობა.

როდესაც რაიმე არ გამოსდით, მათ სჯერათ, რომ მოცემული საკითხისთვის მეტი დროის გამოყოფითა და უფრო მეტი მიზანმიმართული შრომით, შესაძლებელია სირთულის დაძლევა და პრობლემის მოგვარება. ისინი მეტ ღირებულაბას ანიჭებენ სწავლის პროცესს, ვიდრე სხვის თვალში ჭკვიანის ან ნიჭიერის სტატუსის მოპოვებას. ამიტომაც ისინი დიდ სიმტკიცეს იჩენენ რთულ ამოცანებთან გამკლავებისას. ამ ჯგუფში შემავალი ბავშვებისთვის დვეკი იყენებს ტერმინს „Growth Mindset“ – ანუ ფსიქოლოგიური განწყობა, როცა გჯერა, რომ ბევრი შრომითა და შეუპოვრობით, შესაძლებელია უნარების განვითარება.

საინტერესოა, რის შედეგად ხვდებიან ბავშვები პირველ ან მეორე ჯგუფში და საიდან უჩნდებათ მათ მსგავსი შეხედულებები და ფსოქოლოგიური განწყობა?

როგორც პროფესორი დვეკი კვლევის შედეგებიდან გამომდინარე უჩვენებს, ეს პირდაპირ კავშირშია იმასთან თუ როგორ ვურთიერთობთ ბავშვებთან და რა სახის შექებას მივმართავთ მათ წასახალისებლად. ის თუ რა სიტყვების გამოყენებით ვაქებთ ბავშვებს, პირდაპირ გავლენას ახდენს მათი ხასიათის ჩამოყალიბებაზე და მათ დამოკიდებულებაზე რთულ საკითხებთან. ამ ყველაფერს კი უკვე მნიშვნელობა ენიჭება 1 წლის ასაკიდან.

ამ საკითხზე ჩატარებული კვლევები

პროფესორმა დვეკმა ერთ-ერთი კვლევის ფარგლებში მოიწვია მეხუთე კლასელები, გაყო ისინი ორ ჯგუფად და მისცა ამოცანები IQ (ინტელექტის კოეფიციენტი) ტესტიდან.

პირველ ჯგუფში შემავალ ბავშვებს შექებისას მკლევარებმა უთხრეს, რომ ისინი ნიჭიერები და ჭკვიანები იყვნენ:

„ძალიან კარგი ქულა მიიღე. ალბათ ამ საკითხში ძალიან ნიჭიერი ხარ“

მეორე ჯგუფში შემავალი ბავშვები კი შეაქეს მათი ძალისხმევისთვის და უთხრეს:

 „ძალიან კარგი ქულა მიიღე. ალბათ ძალიან მოინდომე“.

ტესტების პირველი შედეგების დასრულების შემდეგ, ქალბატონმა დვეკმა განაგრძო კვლევა და ბავშვებს მისცა არჩევანის საშუალება: აერჩიათ რთული ან მარტივი ამოცანა შემდეგი ეტაპისთვის.

ბავშვებმა, რომლებიც შეაქეს მათი მონდომებისთვის, აირჩიეს უფრო რთული ამოცანები, იცოდნენ რა რომ ასე უფრო მეტის სწავლას შეძლებდნენ. ამ ჯგუფში შემავალი ბავშვები ძირითადად რჩებოდნენ სწავლის მიმართ მოტივირებულნი და არ კარგავდნენ თავდაჯერებულობას ამოცანების საგრძნობლად გართულების შემთხვევაშიც.

რაც შეეხება იმ ბავშვებს, რომლებიც შეაქეს მათი ნიჭისთვის, ირჩევდნენ უფრო მარტივ ამოცანებს ტესტის შემდეგი ეტაპისთვის. იცოდნენ რა, რომ ჰქონდათ ამ ამოცანებში წარმატების მიღწევის უფრო დიდი შანსი. მაგრამ მათი თავდაჯერებულობა საგრძნობლად შემცირდა ამოცანების გართულების შემდეგ, ხოლო ქულების გადათვლისას კი ისინი ცდილობდნენ ეჩვენებინათ თითქოს უფრო მაღალი ქულები მიიღეს ტესტებში ვიდრე ეს სინამდვილეში იყო.

ერთ-ერთი კვლევა ამ საკითხზე დვეკმა ჩაატარა ამერიკულ ოჯახებში. კვლევისთვის დვეკის ჯგფუმა აირჩია 53 ოჯახი. ყოველ 4 თვეში ერთხელ 2 წლის განმავლობაში სტენფორდის უნივერსიტეტის მკვლევარები მიდიოდნენ ამ ოჯახებში და აკეთებდნენ დაკვირვებას და ჩანაწერებს ოჯახში მიმდინარე ყოველდღიურ მოვლენებზე დაახლოებით 3 საათის განმავლობაში. ხოლო ამ კვლევაში ჩართული ოჯახების ბავშვები კვლევის დაწყების დროს იყვნენ დაახლოებით 1 წლის და 2 თვის.

მონაცემთა შეგროვების შემდეგ, მკვლევარები ითვლიდნენ თუ რამდენად ხშირად და რა ტიპის შესაქებ სიტყვებს იყენებდნენ მშობლები ბავშვების წახალისების დროს: აქებდნენ მონდომებისთვის, მცდელობისთვის თუ მათი რაიმე კონკრეტული თვისებების ხაზსგასასმელად, ასევე ჰქონდა თუ  არა ადგილი სხვა ტიპის შექებას, რომელსაც როგორც წესი ნეიტრალური ეფექტი აქვს ბავშზე, მაგალითად შექების დროს ისეთი სიტყვების გამოყენება, როგორიცაა „კარგია“, „მაგარია“ და ა.შ.

კვლევის საბოლოო შედეგების შესამოწმებლად დვეკის ჯგუფი იცდიდა 5 წელი.

შემდგომ ეტპზე, 5 წლის შემდეგ კი ჯგუფმა გამოიკვლია უკვე გაზრდილი ბავშვების დამოკიდებულება სირთულეებისა და სწავლების მიმართ (ამ დროს იგივე ბავშვები უკვე 7-8 წლისანი იყვნენ).

კვლევაში ჩართული ბავშვების გარკვეულ ნაწილს ამ ასაკში ჩამოუყალიბდათ „growth mindset“ ანუ ბავშვების ამ ნაწილს სჯეროდა მონდომებისა და შრომით მიღწეული წარმატების, ისინი უფრო მეტად იყვნენ დაინტერესებულნი რთული საკითხებით და არ ეშინოდათ მარცხის.

და როგორ ფიქრობთ, რომელ ბავშვებს ჩამოუყალიბდათ ასეთი დამოკიდებულბა?

იმ ბავშვებს, რომლებსაც მცირეწლოვან ასაკში აქებდნენ მცდელობისთვის, მონდომებისთვის და უშუალოდ სამუშაოს პროცესისთვის (ანუ იმაზე თუ როგორ აკეთებდა ის ამა თუ იმ საქმეს) და არა მისი ხასიათის თვისებისთვის (ჭკვიანი ხარ, ნიჭიერი ხარ და ა.შ).

ქეროლ დვეკის კვლევები გვიჩვენებს, რომ მნიშვნელოვანია უკვე 1 წლის ასაკიდან ბავშვებს მივცეთ საშუალება თვითონ გაუმკლავდნენ ყველა დაბრკოლებას და გამოსცადონ საკუთარი თავი. რომ გრძელ ვადაში არ მოაქვს კარგი შედეგი იმას, როცა პატარა დაბრკოლების შემჩნევისას ბავშვს ვეუბნებით: „მოდი მე დაგეხმარო“ ან კიდევ უფრო უარესი „მოდი მე გაგიკეთო“, თუ გვინდა ბავშვები ძლიერები გაიზარდონ და არ ეშინოდეთ სირთულეების, დაბრკოლებებთან შეჭიდების დროს არ უნდა გავიქცეთ მათ ნაცვლად საქმის გასაკეთებლად, არამედ უნდა ვუთხრათ: „შენ ეს თითქმის მოახერხე, კიდევ სცადე და აუცილებლად გამოგივა“.

მნიშვნეოვანია დავეხმაროთ ბავშვებს იმის გააზრებაში, რომ სირთულე არ ნიშნავს შეუძლებელს და წავახალისოთ ისე, რომ არ შეუშინდნენ  რთულ ამოცანებთან შეჭიდებას ცხოვრებაში. დავეხმაროთ დაიჯერონ, რომ ნიჭი არაფერია, თუ მას არ ახლავს მონდომება, ბევრი შრომა და შეუპოვრობა, რომელთა საშუალებითაც ყველაფრის სწავლაა შესაძლებელი.

წყარო:

Why Some Kids Try Harder and Some and Some Kids Give Up. Huffington Post: http://www.huffingtonpost.com/tracy-cutchlow/why-some-kids-try-harder-and-some-kids-give-up_b_5826816.html

 

 


2 Comments

ჩაის თემა და პატარა ჟირაფი

როცა გადაცემა “ჩაის თემაში” მთხოვეს გამოსვლა, ვცადე აქცენტი გამეკეთებინა იმ საკითხებზე, რაც ჩემის აზრით ძალიან მნიშვნელოვანია ბავშვის აღზრდის პროცესში:

1) ბავშთან სიახლოვე, რაც დღევანდელი ცხოვრების სტილიდან გამომდინარე განსაკუთრებით აკლიათ თანამედროვე ბავშვებს.

2) გაუცნობიერებელი ფსიქოლოგიური ძალადობის აღმოფხვრა ბავშვთან ურთიერთობაში 

3) იმის აღიარება, რომ ბავშვებიც აზროვნებენ და აქვთ საკუთარი აზრი, მიუხედავაც მცირე ასაკისა

4) წიგნები შეყვარება შესაძლებელია ბავშვთან წიგნებით ურთიერთობით – ანუ ყოველდღიურად სასიამოვნო წიგნის კითხვის რიტუალის გამართვით და არა ძალდატანებით.

ბოლო და მე-5 კი ის, რომ ჩვენ, მშობლებს მუდმივად გვჭირდება სწავლა და განვითარება, რათა ჩვენს შვილებს უკეთესად გავუგოთ და მივცეთ საუკეთესო მათი მომავლისთვის.

სხვა ბევრი რამეც მინდოდა მეთქვა, მაგრამ შეზღუდული დროის გამო გადავწყვიტე ეს საკითხები შემერჩია.

თქვენ შეცვლიდით ამ სიას?

8

 


5 Comments

პირველ რიგში თვითონ მშობლებმა უნდა დაუწესონ საკუთარ თავს ეკრანთან გატარებული დროის ლიმიტი

20მშობლების უმეტესობას ბევრჯერ მოუსმენია და წაუკითხია იმის შესახებ, რომ ეკრანთან (ტელევიზორი, კომპიუტერი, პლანშეტი, მობილური ტელეფონი) გარატებული დიდი დრო სერიოზული ზიანის მომტანია ბავშვებისთვის.

როგორც ბავშვის განვითარების სპეციალისტები და პედიატრები გვირჩევენ, 2 წლამდე ბავშვებს საერთოდ არ უნდა ჰქონდეთ შეხება ტექნოლოგიებთან, ხოლო შედარებით დიდებისთვის ეკრანთან გატარებული დრო უნდა იყოს საკმაოდ შეზღუდული.

მაგრამ ჩვენ თვითონ, მშობლები, როგორ და რამდენ დროს ვატარებთ ეკრანთან?

თქვენ ფიქრობთ, რომ ბავშვები ვერ ხედავენ თუ როგორ გამოუდმებით ამოწმებთ Facebook-ს ან თქვენს ელექტორნულ ფოსტას? კარგად დაფიქრდით ამ საკითხზე, ამბობს ფსიქოლოგი კეტრინ შტაინერ-ადეარი, რომელმაც მოიყვანა დამაფიქრებელი კვლევის შედეგები ამ საკითხზე  მის წიგნში „ დიდი გარღვევა ურთიერთობებში: ბავშობისა და ოჯახური ურთიერთობების დაცვა ციფრულ ეპოქაში.“

ქალბატონი კეტრინი ამბობს, რომ როგორც ფსიქოლოგს მას ხშირად უწევს მუშაობა ბავშვებთან, რომლებიც თავს ძალიან გაუცხოებულად გრძნობენ მუდმივად  ტექნოლოგიებში ჩაფლული მშობლებისგან და ამის გამო საკუთარ მშობლებზე ძალიან გაბრაზებული არიან და თავს ცუდად გრძნობენ.

ხშირად ბავშვებს უჩნდებათ შეგრძნება, რომ ისინი მშობლებისთვის უფრო ნაკლებლად მნიშვნელოვანნი არიან და რომ მშობლები თავს გაცილებით უფრო კარგად გრძნობენ მობილურ მოწყობილობებთან თუ კომპიუტერებთან, ვიდრე საკუთარ შვილებთან. გარდატეხის ასაკამდე მისული ან უკვე გარდატეხის ასაკში მყოფი ბავშვები შეხვედრებზე ხშირად ეუბნებიან ქალბატონ კეტრინს, რომ მათი მშობლები არიან „ჰიპოკრატები“, რადგანაც თვითონ ძალიან დიდ დროს ატარებენ ეკრანებთან, მაშინ, როდესაც შვილებს უკრძალავენ და ძალიან მკაცრად უზღუდავენ ამ დროს.

“ჩვენი ყურადღების მოპოვების მცდელობისგან ბავშვები თავს ძალიან დაქანცულად და მოწყენილად გრძნობენ“, ამბობს ქალბატონი შტაინერ-ადეარი. ის ამბობს, რომ რეალუარდ მშობლების მიერ ტექნოლოგიებთან გატარებული დიდი დრო ბევრად უფრო პრობლემურია, ვიდრე ბავშვების მიერ იგივეს კეთება.

როგორც ფსიქოლოგი ამბობს, ციფრულმა მოწყობილობებმა ნელ-ნელა განსაზღვრეს ჩვენი ვინაობა. იმის ნაცვლად, რომ ჩვენ ვეცადოთ და რეალურდ დაველაპარაკოთ ჩვენს მეუღლეს, შვილებს ან საუკეთესო მეგობრებს, რომლებთანაც ჩვეულებრივ შემთხვევაში გვექნებოდა ყოველდღიური საუბრები, უმეტესობა ჩვენთაგანი დღეს დაჰყურებს მობილურ მოწყობილობას იმის გასაგებად თუ ვის სჭირდება ის ან ვინ დაინტერესდა მისით. ამ ცდუნებასთან გამკლავება კი საკმაოდ რთულია. რეალობაში კი, როგორც წესი, ჩვენ სწორედ იმ ხალხისთვის ვართ ყველაზე მნიშვნელოვანნი, ვისაც ვაყოვნებთ და ვაცდევინებთ, სანამ შევამოწმებთ ჩვენს ტელეფონებს.

რაც იკლებს ხალხში, ეს არის სიღრმეებში ჩახედვის სურვილი და საკუთარი თავის ანალიზი. ძალიან ხშირად გვესმის როგორ ამბობენ ადამიანები, რომ თავს უხერხულად და ცუდად გრძნობენ თუ გამოუჩნდათ დასვენებისთვის ცოტა დრო და ამ დროს არ იყენებენ მობილურ მოწყობილობებს. ჩვენ დავკარგეთ წყანარად ოცნებისა და ფიქრის უნარი.

დღევანდელი რეალობა ბევრად განსხვავდება იმ დროისგან, როცა თაობები ტელევიზორის ეკრანის წინ იზრდებოდნენ. საქმე იმაშია, რომ ტელევიზორი არ იყო პირადი, ამბობს ქალბატონი კეტრინი. შენ უყურებდი რაღაც სხვას, ტელევიზორით არ გქონდა კონტაქტი მეგობრებთან და არც წერილებს იღებდი ამ მოწყობილობით. ახლა კი რეკლამებიც კი მობილურ მოწყობილობებში კონკრეტულ ადამიანზეა მიმრთული. ზოგადი შოუებისა და რეკლამებისგან განსხვავებით, რომელსაც ჩვეულებრივ ხედავთ ტელევიზორში, რეკლამები, რომლებსაც იღებთ მობილური მოწყობილობებითა და პერსონალური კომპიუტერებით ბევრად უფრო მორგებულია თქვენზე და ერთგვარად განსაზღვრავს თქვენს პიროვნებას.

როცა შევდივართ სოციალურ ქსელში და ვხედავთ რაღაც წვეულების სურათებს, სადაც ჩვენ არ ვიყავით მიწვეულები, ვღელავთ და ცუდ ხასიათზე ვდგებით. სოციალური ქსელები მომენტალური სიხარულის ან მომენტალური ცუდი განწყობის მომტანია. ეს კი ძალიან განსხვავდება ტელევიზორის ეკრანის წინ დროის გატარებისგან, სადაც რეალურად უფრო ვისვენებთ.

რა შეგვიძლია გავაკეთოთ ამი შესაჩერებლად?  

ვაღიაროთ, რომ ეს ყველაფერი რეალური პრობლემაა. ნუ ეცდებით ამ პრობლემის უგულებელყოფას და ნუ იტყვით, რომ უბრალოდ ახლა ცხოვრება ასეთია და მორჩა. თქვენ უნდა დაფიქრდეთ სერიზულად და გაანალიზოთ ის თუ ვინ და რა არის რეალურად თქვენთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი და იმაზეც თუ როგორ გინდათ გაატაროთ ამ ადამიანებთან თუ თქვენთვის რეალურად მნიშვნელოვან საკითხებზე დრო.

როდესაც რაღაც ხმა გეუბნებათ „ახლა მე უნდა შევამოწმო თუ რა ხდება ფეისბუკში“ უპასუხეთ ამ ხმას, რომ „ ეს ყველაფერი მოიცდის“. ან უბრალოდ მიიღეთ გადაწყვეტილება, რომ სოციალურ ქსელებსა და ელექტრონულ ფოსტას შეამოწმებთ მხოლოდ სამჯერ დღეში ან გამოყოფთ რეალური დასვენებისთვის შუადღეს ან საღამოს. შემდეგ კი მართლაც ისიამოვნებთ ამ დასვენებით და გაუძლებთ „შემოწმების“ ცდუნებას. ამ მოწყობილობებთან ჩვენი ურთიერთობა ქმნის ისეთ შთაბეჭდილებას, თითქოს ყველაფერი ბევრად უფრო სასწრაფოა, ვიდრე ეს სინამდვილეშია.

როგორ გვიშლიან ხელს ტექნოლოგიები ჩვენს შვილებთან ურთიერთობაში?

ბავშვებს არ სჭირდებათ ჩვენი სრულყოფილი ყურადღების კონცენტრაცია მუდმივად, მაგრამ მათ ნამდვილად სჭირდებათ იმის გაგება, რომ ისინი ჩვენთვის ნამდვილად მნიშვნელოვანნი არიან და რომ დღის რაღაც გარკვეული მონაკვეთების დროს და გარკვეულ სიტუაციებში მათ ჩვენ სრულყოფილად ვუთმობთ ჩვენს დროს. აუცილებლად უნდა იყოს რაღაც დრო, როდესაც მშობლები მთლიანად ბავშვებს დაუთმობენ, ყოველგვარი ყურადღების გადამტანი მოწყობილობების გარეშე.

არის თუ არა დღის რამე მონაკვეთი, რა დროსაც მობილური მოწყობილობები მთლიანად გამორთული უნდა იყოს მშობლებისა და ბავშვებისთვის?

მაგალითად სკოლისკენ მიმავალ გზაზე. ბავშვებს როგორც წესი სჭირდებათ გამკლავება საკუთარ შიშებთან თუ რაღაც ემოციურ საკითხებთან, რომელიც სკოლასთან არის დაკავშირებული. როდესაც ჩვენ ამ დროს ვაძლევთ მათ მობილურ მოწყობილობებს მათ ტვინს ვართმევთ საშუალებას გაიროას შეგუებისა და ემოციებთან გამკლავების გზა. მუდმივად ასეთი მიდგომის გამოყენებით, ბავშვები მიდიან დასკვნამდე, რომ ცხოვრებაში გარდამავალი ეტაპების გავლა ხდება ეკრანთან ერთად, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ერთგვარი ფსიქოლოგიური დამოკიდებულება.

მშობლები ძალიან ხშირად პატარებისთვის საფენების გამოცვლის დროსაც კი გასართობად ბავშვებს მობილურ მოწყობილობებს აძლევენ, იმის ნაცვლად რომ ამ დროს ეალერსონ და უმღერონ მათ. ასე ბავშები ეჩვევიან საკუთარი თავის დამშვიდებას  მობილური მოწყობილობებით.

იქნება ბავშვი 8 თვის, 2 თუ 7 წლის, ჩვენ უნდა ვეცადოთ და ვასწავლოთ მათ თუ როგორ უნდა გაუმკლავდნენ ამა თუ იმ საკითხს თვითონ. როგორ გადალახონ ესა თუ ის სირთულე, როგორ გადავიდნენ ერთი მდგომარეობიდან მეორეში და როგორ დაიწყნარონ საკუთარი თავი. ჩვენ ზედმეტად დამოკიდებულები ვხდებით კომპიუტერებზე ბავშვებთან ურთიეთობისას.

ძალიან ხშირად ჩვენ ვიყენებთ ჩვენს მობილურ მოწყობილობებს იმის გამო, რომ ვცდილობთ ვიყოთ ერთდროულად ორ ადგილას (სახლსა და სამსახურში). როგორ შეიძლება ზღვარი დავუწესოთ საკუთარ თავს?

კითხეთ თქვენს შვილებს. ზოგიერთ ბავშვს ურჩევნია მშობელი იჯდეს მანქანაში მისი საფეხბურთო მატჩის დროს, როდესაც მამა ან დედა საუბრობს ტელეფონით სამსახურის საქმეებზე. ამ დროს ისინი გრძნობენ, რომ თქვენ სამსახურში ხართ რეალურად და არა მის საფეხბურთო მატჩზე. ეს კი იწვევს სიშორის განცდას.

რაც უფრო კონკრეტულები ვიქნებით ბავშვებთან, მით უკეთესია. თუ თქვენ მუშაობთ სახლიდან, მაშინ უმჯობესია გახვიდეთ თქვენს ოთახში და ოთახის კარს მიაკრათ ნიშანი. მაგალითად:  წითელი ნიშნავს, რომ თქვენ მუშაობთ, ხოლო მწვანე ნიშნავს, რომ თქვენ დაასრულეთ სამუშაო და ეს სრულიად გასაგებია ბავშებისთვის.

კითხეთ ხოლმე თვითონ ბავშვებს, რა ურჩევნიათ და რა აგრძნობინებდათ მათ თავს უკეთესად. ზოგიერთმა ბავშვმა შესაძლებელია თქვას „ სულ ერთიაო“, მაგრამ უმჯობესია უბიძგოთ ბავშვებს იმისკენ, რომ დაფიქრდნენ და თვითონაც განავითარონ კარგი ქცევის კულტურა მობილურ ტექნოლოგიებთან მიმართებაში.

 

წყარო:

Parents are the ones who need limits on screen time. The Washington Post.  http://www.washingtonpost.com/news/parenting/wp/2014/08/06/parents-are-the-ones-who-need-limits-on-screen-time/

 


3 Comments

მშობლებისთვის აუცილებელია ისწავლონ შვილებთან ურთიერთობა

9მშობლებისთვის აუცილებელია ისწავლონ შვილებთან ურთიერთობა, შეიმუშაონ სასაუბროდ განსაკუთრებული მიდგომა და ეცადონ, რომ კარგად გაუგონ მათ.

წარმოიდგინეთ, როგორ ვიგრძნობდით თავს საოპერაციო ოთახში რომ შემოსულიყო ქირურგი და ოპერაციის წინ ჩვენთვის ეთქვა: “სიმართლე გითხრათ არ მაქვს დიდი განათლება მიღებული ქირურგიაში, მაგრამ მე მიყვარს ჩემი პაციენტები და საქმეში მე ვიყენებ საღ აზრს?“ ჩვენ, რა თქმა უნდა, ჩავვარდებოდით პანიკაში და გავიქცეოდით ჩვენი სიცოცხლის გადასარჩენად.

ის ბავშვებიც, ასევე რთულ სიტუაციაში არიან, რომელთა მშობლებსაც სჯერათ, რომ სიყვარული და საღი აზრი საკმარისია ბავშვის

აღზრდის პროცესში. როგორც ქირურგებს, მშობლებსაც სჭირდებათ განსაკუთრებული უნარების შეძენა, რათა გაუმკლავდნენ საკუთარი შვილების ყოველდღიურ საჭიროებებს. როგორც გამოცდილი და ნასწავლი ქირურგი, რომელიც ძალიან ფრთხილად არჩევს გაკვეთის ადგილს, მშობელიც  ასევე ფრთხილი და კარგად გათვითცნობიერებული უნდა იყოს იმაში  თუ როგორი სიტყვები შეარჩიოს შვილთან ურთიერთობისას. რადგანაც სიტყვას, იგივე ძალა აქვს, როგორც დანას. მას, ფიზიკური თუ არა, ბევრი ფსიქოლოგიური ჭრილობის მიყენება შეუძლია.

ნაწყვეტი წიგნიდან “მშობელსა და ბავშვს შორის”.

ავტორი დოქტორ ჰეიმ გ. გინიოტი

ფსიქოლოგი, ბავშვთა თერაპევტი, მშობელთა საგანმანათლებლო ჯგუფების დამაარსებელი 


Leave a comment

როგორ შექმნეს მარიმ და ნიკუშამ სახალისო ხელოვნების ნიმუში

18ამ ზაფხულს, მარის და ნიკუშას ხშირად უჩდნებოდათ სურვილი სახალისო აპლიკაციების გაკეთების და შესაბამისად ბევრი სხვადასხვა რამ გააკეთეს კიდეც.

ერთ დღეს გადავწყვიტეთ სახალისო ხელოვნების ნიმუშის შექმნა :)

DSC_0556

 

ამ ხელოვნების ნიმუშზე მუშაობა კი დაიწყო იმით, რომ სახატავ ტილოზე გადააკრეს სკოჩი სხვადასხვა მიმართულებით.

4

 

შემდეგ დაიწყეს ღიად დარჩენილი ადგილების ფუნჯით გაფერადება.

10

მარიმ გადაწყვიტა სხვადასხვა ფერები გამოეყენებინა მისი ხელოვნების ნიმუშის შესაქმნელად.

8

ნიკუშამ კი გადაწყვიტა წითელი და თეთრი ფერების კომბინაცია წარმოედგინა მის ნამუშევარში.

13

ფერებზე მუშაობის დასრულების შემდეგ დიდი შესვენება გამოვაცხადეთ და დაველოდეთ საღებავების გაშრობას, რის შემდეგაც დადგა ბოლო და გადამწყვეტი ეტაპი :) – ტილოდან სკოჩის მოძრობა.

საბოლოო სახალისო ნამუშევრები კი მარის და ნიკუშას აი ასეთი გამოუვიდათ :)

15


1 Comment

როგორ ვეუბნებით ბავშვებს გაუცნობიერებლად იმას, რომ არ გვისმინონ

 

notlisten

 როგორც წესი მშობლების უმეტესობა წუხს იმაზე, რომ ბავშვები არ უსმენენ და არ ითვალისწინებენ მათ მითითებებს. მოსმენის უნარის გამომუშავება კი ძალიან მნიშვნელოვანია. ბავშვებს სჭირდებათ ისწავლონ თუ როგორ უნდა გახდნენ აქტიური მსმენელები, მაგრამ უფროსებსაც ასევე უნდა ახსოვდეთ, რომ მნიშვნელოვანია თვითონაც იყვნენ ყურადღებიანი, კარგი მსმენელები. არის გარკვეული ნიუანსები, რომელთა გათვალისწინებაც გაცილებით ზრდის იმის ალბათობას, რომ ბავშვები მოისმენენ ჩვენს ნათქვამს.

 

გაგიზიარებთ იმ გავრცელებული შეცდომის ჩამონათვალს, რომელთა გამოყენებითაც თქვენ გაუცნობიერებლად ეუბნებით ბაშვებს რომ არ გისმინონ. ასევე გაგიზიარებთ რჩევებსაც, რომლებიც დაგეხმარებათ ამ  შეცდომების თავიდან აცილებაში.

  1. ეუბნებით ისე, თითქოს სხვა არჩევანის საშუალებაც აქვს:

ზოგჯერ, როდესაც ბავშვს ვაძლევთ მითითებას, ამას ისე ვაკეთებთ თითქოს მას სხვა არჩევანის საშუალებასაც ვუტოვებდეთ. მაგალითად ვეუბნებით: „მიირთმევ საუზმეს“? ან „შენი ტანსაცმელი ჩაალაგე კარადაში, კარგი?“

უფროსებისთვის გასაგებია, რომ ამ ნიუანსებში სულაც არ იგულისხმება სხვა არჩევანის არსებობა, მაგრამ ბავშებისთვის ეს, ასე არ არის.

თუ საქმე ეხება ისეთ საკითხს, რომლის შესრულება ბავშვის მხრიდან აუცილებელი და მნიშვნელოვანია, მაშინ თქვენი სიტყვებიც და საუბრის ტონიც შესაბამისი უნდა იყოს. თუმცა, გაითვალისწინეთ, რომ ეს სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ თქვენ ბავშვს უნდა უყვიროთ ან იყოთ უხეში მასთან.

კვლევები უჩვენებენ, რომ ბაშვები ყველაზე კარგად რეაგირებენ მაშინ, როდესაც უფროსები მშვიდი, რბილი ტონით და პოზიტიური სიტყვების გამოყენებით ესაუბრებიან მათ.  

ზემოთ მოცემული წინააღმდეგობრივი მაგალითის ნაცვლად, შეგიძლიათ სცადოთ იგივე აზრის ბავშვისთვის ასეთი გზით მიწოდება: „საუზმის დროა და ახლა შენც უნდა შემოგვიერთდე“,  „გეთაყვა, ჩაალაგე შენი ტანსაცმელი კარადაში.“

  1. მითითების არასწორად გადმოცემა

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ბავშვები ყველაზე კარგად მაშინ რეაგირებენ უფროსების მითითებებზე, როდესაც ეს პოზიტიურად არის გამოხატული. ამ მიდგომას შესაძლებელია ვუწოდოთ „თქვი ის რისი ნახვაც გსურს“.

თუ არის იმის ალბათობა, რომ თქვენი მითითება ბავშვის გონებაში წარმოქმნის განსხავებულ სურათს იმისგან, რის მიღწევასაც ცდილობთ ანუ თუ პირდაპირ და გარკვევით არ ეუბნებით იმას, რასაც მისგან ითხოვთ, არ გაგიკვირდეთ თუ თქვენი მიზნისგან სრულიად საპირისპირო შედეგი მიიღეთ.

მაგალითად, ეუბნებით ბავშვს „ ნუ ხტუნაობ სკამზე“. ასეთ დროს ბავშვი როგორც წესი წარმოიდგენს თუ როგორ ხტუნაობს ვიღაც მის სკამზე და უმეტეს შემთხვევაში, უფრო მეტი მონდომებით იწყებს სკამზე ხტუნვას და თუ ამ დროს სხვა ბავშვებიც სხედან მაგიდასთან, ისინიც იწყებენ სკამზე ხტუნვას. საქმე იმაშია, რომ ამ დროს ბავშვების გონებაში წარმოიქმნება სურათი იმისა, თუ როგორ ხტუნაობს ვიღაც სკამზე და ყველას უჩნდება სურვილი თვითონაც ჩაერთოს ამ პროცესში.

ამ დროს, უმჯობესია ბავშვს უთხრათ: „გთხოვ, ჭამის დროს გააჩერე ტანი სკამზე და ფეხებიც იატაკზე დადევი“. ანუ ასე თქვენ პირდაპირ ეუბნებით ბავშვს იმას, რისი დანახვაც გინდათ. ასეთი მითითება არ აბნევს ბავშვს და თან თქვენი სიტყვებიც არ ეწინააღმდეგება იმას, რისი მიღწევაც რეალურად გსურთ.

  1. საუბრის დროს თვალებში ყურების ეფექტის უგულებელყოფა

მშობლები, როგორც წესი, ძალიან დაკავებულები ვართ. მაგრამ თუ არ მოვიცლით იმისთვის, რომ როგორც საჭიროა ისე დაველაპარაკოთ ბავშვებს, მაშინ არც უნდა გვქონდეს იმის მოლოდინი, რომ ბავშვები ჩვენს ნათქვამს გაიგებენ და ჩვენს თხოვნას შეასრულებენ.

სულაც არ არის ისე, როგორც ჩვენ ხშირად გვგონია, რომ თითქოს ბავშვები მიზანმიმართულად  ცდილობენ ჩვენს იგნორირებას. საქმე იმაშია, რომ ჩვენ საჭირო მიდგომის გამოყენებით არ ვთხოვთ მათ ჩვენთან მოსვლას და მოსმენას.

თუ გინდათ ბავშვმა გაიგოს თქვენი ნათქვამი, ეცადეთ საუბრის დროს არ იაროთ და პარალელურად სხვა საქმე არ აკეთოთ. როცა ცდილობთ რაიმეს ახსნას ბავშვისთვის, დაიხარეთ ბავშვის სიმაღლემდე და შეხედეთ მას თვალებში. გაგიკვირდებათ თუ რამდენად უფრო ყურადღებით მოისმენს ბავშვი თქვენს ნათქვამს ასეთ ვითარებაში.

  1. ზედმეტად რთული მითითებები

მცირეწლოვან ბავშვებს უჭირთ მითითებების გაგება განსაკუთრებით მაშინ, როცა ჩვენ მათ ვაძლევთ ისეთ მითითებებს, რომლებიც რამდენიმე შესასრულებელ ეტაპს შეიცავენ. თუ ასეთ დროს ბავშვები ჩვენს მითითებებს სრულიად უგულებელყოფენ, უნდა ვცადოთ მითითებების გამარტივება და ერთ ჯერზე მხოლოდ ერთი ან ორი მითითების გაკეთება. შესაძლებელია დაგვჭირდეს საუბრის ტემპის შენელებაც და თითოეული მითითების შემდეგ გარკვეული პაუზის გაკეთებაც, რათა პატარას მივცეთ საშუალება გაანალიზოს ის, რაც უკვე ვუთხარით. მაგალითად ვთხოვოთ ასე: „დადევი სათამაშო (პაუზა), დაჯექი წყნარად (პაუზა) და ნელა ჭამე საჭმელი.

  1. ახლო ურთიეთრობის დამყარების მნიშვნელობის იგნორირება

თუ გვინდა რომ ბაშვებს ჩვენი ესმოდეთ, აუცილებელია პირველ რიგში მათ ვაგრძნობინოთ, რომ ჩვენ მათზე მთელი სულითა და გულით ვზრუნავთ. ამისთვის კი აუცილებელია, ჩვენი ზრუნვა მათთან ურთიეთრობის ყველა ნიუანსში ჩანდეს, განსაკუთრებით კი მითითებების მიცემის დროს. ამისთვის სხვადასხვა ხერხი არსებობს. შესაძლებელია იუმორის გამოყენება ან პატარა ისტორიების მოყოლა, რომლითაც ბავშვი იგრძნობს, რომ მითითების მიცემა მასზე ზრუნვის ნაწილია.

მაგალითად: უფროსი ძმა ძალიან ბრაზდება ხოლმე, როდესაც მისი უმცროსი ძმა მიდის და უნგრევს ლეგოს კონსტრუქციებს. ასეთ სიტუაციებში დედა მიუთითებს ხოლმე, რომ მას არ უნდა დაედო კონსტრუქციები ისეთ ადგილას, სადაც პატარა ძმა ადვილად მივიდოდა.

რა შედეგი მოაქვს ამ დროს დედის ასეთ მითითებას? თითქმის არანაირი. ადვილი შესაძლებელია, რომ ბავშვი ვერაფერს მიხვდა გარდა იმისა, რომ დედამ უთხრა დამნაშავე მხოლოდ შენ ხარო.

შემდეგ ბავშვი მიდის მამასთან და მის გასაჭირზე უყვება. ის გულდასმით უსმენს, ჯდება მასთან ერთად იატაკზე და უყვება ისტორიას მისი ბავშვობიდან იმაზე

თუ როგორ უშლიდა მუდმივად ხელს მისი პატარა ძმა, ანუ ბიძია ჯონი მისი საყვარელი პაზლების აწყობაში ხელს. როგორ უნებართვოთ იღებდა და ფანტავდა პაზლის ნაწილებს ოთახში და ამ მოქმედებით როგორ ძალიან აბრაზებდა მას. ერთხელაც ბებომ ურჩია, რომ პაზლები აეწყო მეორე ოთახში ჩაკეტილ კარს მიღმა, იქ სადაც ჯონი მას ხელს ვერ შეუშლიდა. ამბის დასრულების შემდეგ კი მამა ეკითხება შვილს: „არ შეგიძლია შენც იპოვო სადმე სახლში ისეთი ადგილი, სადაც ხელის შეშლის გარეშე შეძლებ შენს ლეგოს კონსტრუქციებზე წყნარად მუშაობას?“

ეს უკვე აბსოლუტურად სხვა დამოკიდებულებაა. მამის ასეთი მოქცევა ბავშვს კარგად აგრძნობინებს, რომ ის გულით ზრუნავს შვილზე და  ნამდვილად აწუხებს მისი გასაჭირი. ასე გადმოცემული მითითება ადვილად გასაგები ხდება და თან ბავშვი მეტ სიახლოვეს და კავშირს გრძნობს მშობელთან. ასეთი ურთიეთრობის დროს, ბავშვი ზოგადად უფრო გულისხმიერი ხდება მშობლის მითითებების მიმართ და მეტი სითბოთი და პატივისცემითაც იმსჭვალება მის მიმართ.

  1. როცა არ ვასრულებთ იმას, რასაც ვამბობთ

სიტყვები კარგავენ მნიშვნელობას, როდესაც ისინი არ არიან მოქმედებითაც გამყარებული. თუ გვინდა ბავშვებმა სახლში დაიცვან გარკვეული წესები (მაგალითად ის, რომ ბურთის თამაში შეიძლება მხოლოდ ეზოში და არა სახლში), უნდა ვიზრუნოთ კიდეც იმაზე, რომ ბავშვებმა არ გაუკეთონ ამ წესს იგნორირება.  თუ არაფერს ვეტყვით ბავშვებს, როცა ისინი ცოტა ხნის წინ დათქმულ წესს არღვევენ, ჩვენს სიტყვებს ვუკარგავთ ფასს და ბავშვებსაც ვუბიძგებთ იმისკენ, რომ ჩვენც გაგვიკეთონ ხოლმე იგნორირება. თუ ერთ წესზე დავუშვებთ გამონაკლისს, მაშინ სხვა წესებსაც იგივე ბედი ეწევა.

თუ ვამბობთ რომ „კბილები უნდა გავიხეხოთ ზღაპრის წაკითხვის შემდეგ“ უნდა ვეცადოთ და შევასრულოთ ის რაც ვთქვით. თუ ბავშვს უხსნით, რომ მაგიდაზე ასვლა არ შეიძლება“, მაშინ უნდა ეცადოთ და არ მისცეთ მაგიდაზე ასვლის უფლება და ყოველი მცდელობის შემდეგ ჩამოიყვანოთ ის დაბლა მაგიდიდან.

გასაგებად ახსნილი ქცევის წესების არსებობა და შემდეგ იმის უზრუნველყოფა, რომ მოხდეს მათი დაცვა მუდმივად, კარგი აღზრდის მნიშვნელოვანი ნაწილია. ეს აუცილებელია უფროსებსა და პატარებს შორის ურთიერთპატივისცემის დასამყარებლად, რაც საერთოდ არ საჭიროებს  მშობლების მხრიდან არც უხეშობასა და მითუმეტეს ავტორიტარულ მიდგომას.

როგორია თქვენი მიდგომა ბავშვის აღზრდისადმი? გაგვიზიარეთ თუ როგორ ახერხებთ იმას, რომ ბავშვებმა თქვენი მითითებები გაითვალისწინონ და შეასრულონ?

 

წყარო:

http://notjustcute.com/2014/09/10/six-ways-youre-unintentionally-telling-kids-not-to-listen/

 

 

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 143 other followers