პატარა ჟირაფი

ბავშვის აღზრდა და განათლება


დატოვე კომენტარი

რატომ არის მიუღებელი ბავშვის ფიზიკური დასჯა

1ერთ მზრუნველ დედას, ანას, სჯეროდა, რომ ბავშვის ფიზიკური დასჯა იყო მშობლის უფლება და მოვალეობა. მისი აზრით,  ეს მიდგომა იყო აუცილებელი, რადგანაც ცემა დაეხმარებოდა მას დამჯერი ბავშვის აღზრდაში. თუმცა, რამდენიმე თვის ფიზიკური დასჯის შემდეგ, ანას შვილი ჩაიკეტა. დედა ამჩნევდა, რომ ბავშვმა დაიწყო მარტომ თამაში კუთხეში, აღარ აინტერესებდა სხვა ბავშვებთან ურთიერთობა და თვალებში აღარ უყურებდა დედას. ბავშვს სრულიად დაკარგული ჰქონდა მისი ადრინდელი ხალისი. გარეგნულად ის იყო „კარგი ბიჭი“, მაგრამ შინაგანად თავს ძალიან ცუდად გრძნობდა. ბავშვი ფიქრობდა, რომ რადგანაც იმსახურებს ცემას, ესეიგი ის ძალიან ცუდია. ის გრძნობდა თავს უსუსურ, უფროსების მიერ დამორჩილებულ, საცოდავ, პატარა არსებად.

ბავშვის თვითშეფასება იწყება სხვების მიერ, განსაკუთრებით კი მისი მშობლების მიერ, მისი პიროვნების აღქმით. ყველაზე მოსიყვარულე ოჯახშიც კი, თუნდაც ძალიან მსუბუქი დარტყმა, ბავშვს ძალიან აბნევს. განსაკუთრებით თუ ბავშვი პატარაა იმისათვის, რომ გაიაზროს მისი ცემის მიზეზი. მშობლები, როგორც წესი, ძალიან დიდ დროს ხარჯავენ იმაზე, რომ ბავშვს აგრძნობინონ თავი ღირებულ ადამიანად, აფიქრებინონ, რომ ის „ძალიან კარგია“. მაგრამ ერთ დღეს ბავშვი შემთხვევით ამტვრევს ჭიქას და მშობლები ამისთვის მას ფიზიკურად სჯიან (თუნდაც ძალიან მსუბუქი ფორმით). ბავშვი ამ  დროს ფიქრობს: „რადგან მცემეს, ესეიგი მე ძალიან ცუდი ვარ“ და მშობლების მიერ აქამდე გაწეული ბავშვის თვითშეფასების ასამაღლებელი მთელი ძალისხმევა მთლიანად წყალში იყრება.

შესაძლოა თქვენ ფიქრობთ, „მე ხშირად არ ვურტყამ ჩემს შვილს ან ისე მაგრა სულაც არ ვცემ. უმეტესწილად, მას მე ვესიყვარულები და ძალიან თბილი ვარ მის მიმართ. ძალიან იშვიათი და თან მსუბუქი დარტყმის გამო, ის სულაც არ იდარდებს“. შესაძლოა თქვენი მოსაზრება სწორია ზოგიერთი ბავშვის შემთხვევაში, მაგრამ არიან ბავშვები, რომლებსაც ცემის/მსუბუქი გარტყმის ფაქტი უფრო ამახსოვრდებათ, ვიდრე მზრუნველობის შემთხვევები. შესაძლოა თქვენი აღზრდის მეთოდი მოიცავს ასი ჩახუტებიდან მხოლოდ ერთ მსუბუქ დარტყმას, მაგრამ, დიდია იმის ალბათობა, რომ სწორედ ამ ერთმა დარტყმამ უფრო მეტად იმოქმედოს ბავშვზე და უფრო დაამახსოვრდეს ეს ცემის ფაქტი, ვიდრე ის ასი ჩახუტება, განსაკუთრებით კი თუ დარტყმას ადგილი ჰქონდა გაბრაზებულ გულზე ან უსამართლოდ, რაც, როგორც წესი, ხშირად ხდება ხოლმე.

დარტყმა აუფასურებს მშობლისა და ბავშვის ურთიერთობას

ფიზიკური დასჯა აკნინებს მშობლის როლს და აუფასურებს მშობლისა და ბავშვის ურთიერთობას. ფიზიკური დასჯა ერთმანეთს აშორებს დამსჯელსა და დასჯილს. იყო ავტორიტეტი, ნიშნავს რომ შენ გენდობიან და პატივს გცემენ, მაგრამ არ ეშინიათ. ავტორიტეტის მოპოვება შიშით შეუძლებელია.

ის მშობლები, რომლებიც ფიზიკური დასჯის გზით ახდენენ მათი შვილების კონტროლს, ხშირად საკუთარ თავზე ცუდი წარმოდგენისანი არიან სწორედ ამ საქციელის გამო. გულის სიღრმეში მათ არ მიაჩნიათ ეს საქციელი გამართლებულად. ხშირად ისინი სცემენ ან უყვირიან ბავშვებს სასოწარკვეთილების გამო, რადგანაც არ იციან ბავშვთან კომუნიკაციის სხვა ხერხი. როგორც წესი, ასეთი მიდგომის გამოყენების შემდეგ, ისინი კიდევ უფრო უსუსურად გრძნობენ თავს,  განსაკუთრებით მაშინ, როცა აღმოაჩენენ, რომ ეს დასჯის ფორმა რეალურად არ მუშაობს. ერთ-ერთმა დედამ, რომელიც იყენებდა  ცემას, როგორც დასჯის მეთოდს, თქვა: „მე მოვიგე ბრძოლა, მაგრამ დავმარცხდი ომში! ახლა ჩემს შვილს ჩემი ეშინია და მე ვგრნძობ, რომ დავკარგე რაღაც ძალიან ძვირფასი.“

მშობლები, რომლებიც გამუდმებით იყენებენ ფიზიკურ დასჯას, როგორც ბავშვის კონტროლის მექანიზმს, თავს იგდებენ ორივე მხარისთვის წამგებიან მდგომარეობაში. ასეთ დროს არა მხოლოდ ბავშვი კარგავს მშობლის პატივისცემას, არამედ თვითონ მშობლებიც არასასურველ სიტუაციაში იგდებენ საკუთარ თავს. მათი გონება მხოლოდ ფიზიკურ დასჯაზეა მომართული და ისინი სრულიად კარგავენ სხვა ალტერნატივების მოფიქრების უნარს. როგორც წესი, ასეთ მშობლებს არ აქვთ არანაირი წინასწარ დაგეგმილი, გაანალიზებული სტრატეგიები ბავშვის ქცევისათვის სასურველი მიმართულების მისაცემად. ამის შედეგად ბავშვი კიდევ უფრო ცუდად იქცევა, რაც იწვევს მის უფრო ხშირ ფიზიკურ დასჯას. ასეთი მიდგომის შედეგად ბავშვი ვერ ავითარებს შინაგანი კონტროლის უნარს.

ფიზიკური დასჯა, როგორი “მსუბუქიც” არ უნდა გვეჩვენებოდეს ის, ასწავლის ბავშვს, რომ მისაღებია დაარტყა ადამიანს. ამ გზით ბავშვს ვეუბნებით, რომ მისაღებია ზრდასრულმა დაარტყას პატარას ანუ ძლიერმა დაარტყას სუსტს.  ასე, ბავშვები სწავლობენ, რომ პრობლემა თუ გაქვს, უნდა მოაგვარო მუშტით. ბავშვი, რომლის ქცევის მართვაც ხდება ძალადობრივი გზით, დიდი ალბათობით იგივე მეთოდს გამოიყენებს სხვებთან ურთიერთობის დროსაც: და-ძმასთან თუ თანატოლებთან, საბოლოოდ კი მეუღლესთან და შვილებთან.

ცემა არ აუმჯობესებს ბავშვის ქცევას

ბავშვისგან სასურველი ქცევის მიღების პრინციპია: ბავშვი, რომელიც თავს გრძნობს კარგად, იქცევა კარგად! ცემა ძირს უთხრის ამ პრინციპს. რაც უფრო ცუდად იქცევა ბავშვი, როგორ წესი, მით უფრო მეტ ცემას იმსახურებს და თავსაც უფრო ცუდად გრძნობს.

სწორი აღზრდისას, როცა ბავშვი ცუდად იქცევა, მშობლის მიზანია გააგებინოს, რომ მისი ქცევა მიუღებელია, რომ ის ცუდად მოიქცა, დააფიქროს ბავშვი, რათა მან იგრძნოს სინანული მისი საქციელის გამო. ამავდროულად ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ბავშვს ჰქონდეს კარგი წარმოდგენა საკუთარ თავზე და  ფიქრობდეს, რომ ის არის ადამიანი, რომელიც მშობლებისთვის ძალიან ღირებულია.

ბავშვები, როგორც წესი, ცემას აღიქვამენ როგორც უსამართლო სასჯელს. ძალიან ხშირად კი უსამართლობის გრძნობა გადადის სირცხვილის, შეურაცხოფის გრძნობაში. როდესაც დასჯის მეთოდი შეურაცხმყოფელია ბავშვებისთვის, ისინი უჯანყდებიან მშობლებს ან იკეტებიან საკუთარ სამყაროში.

ცემის ფაქტებს შეუძლიათ სხვა მხრივ ყველანაირად ბედნიერი ბავშობის დღეებისთის მძიმე დაღის დასმა. ადამიანი, როგორც წესი უფრო მეტად იხსენებს ტრამვულ შემთხვევბს მათი ცხოვრებიდან, ვიდრე სასიამოვნო მოვლენებს. ფიზიკური დასჯის არასასიამოვნო მომენტებს შეუძლიათ მთლიანად დაჩრდილონ და დაბლოკონ ბავშვობის კარგი მოგონებები.

ფიზიკურ დასჯა გრძელვადიანი ნეგატიური შედეგების მიზეზი ხდება. წარმოგიდგენთ კვლევების მოკლე მიმოხილვას, სადაც ნაჩვენებია ფიზიკური დასჯის გრძელვადიანი შედეგები:

  • ერთ-ერთმა გრძელვადიანმა კვლევამ უჩვენა, რომ ბავშვები, რომლებიც იზრდებოდნენ ისეთ ოჯახებში, სადაც ფიზიკური დასჯა აღზრდის მეთოდის შემადგენელი ნაწილი იყო, გახდნენ ასოციალურები და ეგოცენტრულები. ფიზიკური ძალადობა კი მათთვის გახდა პრობლემების მოგვარების მისაღები ფორმა.
  • 679 უნივერსიტეტის სტუდენტის გამოკითხვამ უჩვენა, რომ იმ სტუდენტებისათვის, რომლებსაც ახსოვდათ თუ როგორ ისჯებოდნენ ბავშვობაში ფიზიკურად, უფრო მისაღები იყო ბავშვის ფიზიკური დასჯა აღზრდის/დისციპლინის მიზნით. ეს სტუდენტები თვითონაც აპირებდნენ ამ მეთოდის გამოყენებას საკუთარ შვილებთან. იმ სტუდენტებს კი, რომლებიც ბავშვობაში ფიზიკურად არ ისჯებოდნენ, გაცილებით ნაკლები მიმღებლობა ჰქონდათ ბავშვის ფიზიკური დასჯის მიმართ, ვიდრე მათ, ვინც თვითონ ფიზიკურად ისჯებოდა ბავშვობაში.
  • კვლევამ, რომელიც შეისწავლიდა ფიზიკური დასჯის გავლენას ბავშვების აგრესიულ ქცევაზე, უჩვენა, რომ რაც უფრო ხშირად ისჯებოდა ბავშვი ფიზიკურად, მით უფრო დიდი იყო იმის ალბათობა, რომ ის უფრო აგრესიულად მოექცეოდა ოჯახის სხვა წევრებს და თანატოლებს.
  • კვლევამ, რომელიც შეისწავლიდა აქვს თუ არა რაიმე გრძელვადიანი ნეგატიური გავლენა მცირეწლოვანი ბავშვის დასჯას ხელებზე დარტყმით უჩვენა, რომ 3 წლამდე ბავშვები, რომლებიც ისჯებოდნენ ხელებში დარტყმით, ჰქონდათ სერიოზული ჩამორჩენა გარემოს კვლევის უნარების განვითარებაში.
  • იმ ზრდასრულებში, რომლებიც ფიზიკურად ისჯებოდნენ მათი მშობლების მიერ, ოთხჯერ მეტი იყო მეუღლის ცემის ფაქტი, ვიდრე მათში, ვინც არ ისჯებოდა ფიზიკურად.
  • 4-დან 1-ი მშობელი, რომელიც იზრდებოდა ოჯახში, სადაც ხშირი იყო ძალადობის ფაქტი, არ ერიდებოდნენ ბავშვების სერიოზულად დაზიანებას დასჯის დროს.
  • პატიმრებს შორის ჩატარებულმა კვლევამ უჩვენა, რომ ყველაზე საშინელი კრიმინალები გაიზარდნენ ძალადობრივ ოჯახურ გარემოში.
  • ცნობილი საშიში კრიმინალების, მკვლელების, ნარკომანებისა და ყაჩაღების ცხოვრების ისტორია უჩვენებს, რომ ბავშობაში ისინი იყვნენ გადამეტებული ფიზიკური ძალადობის მსხვერპლნი.

ფიზიკური დასჯის ნეგატიური ეფექტების დამამტკიცებელი კვლევები ძალიან ბევრია. ასობით კვლევა უჩვენებს, რომ:

  1. რაც უფრო მეტად ისჯება ბავშვი ფიზიკურად, მით უფრო მეტად აგრესიული ხდება ის.
  2. რაც უფრო მეტად ისჯებიან ბავშვები ფიზიკურად, მით უფრო მეტია იმის შანსი, რომ ისინიც იგივეს გააკეთებენ საკუთარ შვილებთან.
  3. ფიზიკური დასჯა თესავს შემდგომი ძალადობის თესლს.
  4. ფიზიკური დასჯა არ მუშაობს – ის ვერ აღწევს მიზანს!

ფიზიკური დასჯა არ იძლევა შედეგს

ბევრი კვლევა უჩვენებს ფიზიკური დასჯის ნეგატიურ შედეგებს, მაგრამ არც ერთი არ უთითებს, რომ მას მოაქვს რაიმე სარგებელი. ფიზიკური დასჯა, როგორც ბავშვისთვის, ასევე მშობლისთვის და ზოგადად საზოგადოებისთვის ნეგატიური ეფექტის მომტანია. ცემა არ წაახალისებს კარგ ქცევას, ის აშორებს ერთმანეთისგან შვილებსა და მშობლებს და ხელს უწყობს ძალადობრივი საზოგადოების ჩამოყალიბებას.

 

წყარო: 10 Reasons Not to Hit Your Child


%(count)s კომენტარი

არქეოლოგიური გათხრები ზღვის სანაპიროზე

ზღვა და ქვიშა გართობის ბევრ სშუალებას სთავაზობს ბავშვებს, თუმცა არც ქვიან სანაპიროზე მოიწყენთ თუ მოინდომებთ🙂

შარშან, ზღვაზე დასვენების დროს, ქვიშის კოშკების აშენებასა და ქვიშის აბაზანების მიღებას, კიდევ ერთი სახის სახალისო გასართობი დავამატეთ: არქეოლოგიური გათხრები ზღვის სანაპიროზე, უფრო კონკრეტულად კი არქეოლოგიური გათხრები დინოზავრების ჩონჩხის აღმოსაჩენად🙂

ამ მიზნით შევიძინეთ ბევრი დინოზავრი (უფრო სწორად, დინოზავრის ჩონჩხი :)) ვედროები და ნიჩბები კი ისედაც გვქონდა.

თამაშის დასაწყებად ბავშვებს ვთხოვე ცოტა ხნით სხვაგან გასეირნება და ამ დროს ნიჟარებით მონიშნულ ადგილას ქვიშაში ჩავმალე 16 დინოზავრის ჩონჩხი.

სამუშაოს დასრულების შემდეგ მოვუხმე ბავშვებს, დავურიგე ნიჩბები და ვედროები და ბავშვებიც შეუდგნენ ძებნას.

????????????????????????????????????

დინოზავრების ჩონჩხის ძიება დაიწყო

ბავშვები ძალიან დიდი მონდომებით ატარებდნენ არქეოლოგიურ გათხრებს და არ ერიდებობდნენ არანაირ დაბრკოლებას🙂

????????????????????????????????????

სალი, ნინი და მარი ძიების პროცესში

და აი პირველი აღმოჩენაც. ნინიმ დინოზავრის ჩონჩხი იპოვა🙂

????????????????????????????????????

ნინის პირველი აღმოჩენა

სალი და მარი კი აგრძელებენ ძიებას მთელი სერიოზულობით.

????????????????????????????????????

ნიდი და სალი

ბოლოს ისე მოხდა, რომ ყველამ თანაბარი რაოდენობის დინოზავრები იპოვა.

????????????????????????????????????

მარი თავისი ჩონჩხებით

ესეც მარის მონაპოვარი დინოზავრის ჩონჩხები

????????????????????????????????????

სალომე

ესეც თავისი მონაპოვარით აღფრთოვანებული სალომე.

????????????????????????????????????

დინოზავრების სამყარო

ძიების დასრულების შემდეგ, გოგონები გადავიდნენ დინოზავრების სამყაროს შექმნაზე.

????????????????????????????????????

ასე დასრულდა ერთი მშვენიერი ზაფხულის დღე ზღივს სანაპიროზე ახალ თამაშთან ერთად.

როგორც დინოზავრების თემის გაგრძელება, ჩვენი შემდეგი მოგზაურობა დავგეგმეთ სათაფლიის ნაკრძალში. აქ შეგიძლიათ ნახოთ ჩვენი ამ მოგზაურობის პატარა ვიდეო.


%(count)s კომენტარი

ექსპერიმენტი ცელოფნის პარკით

 

 

3მარიმ ამ შაბათს მორიგი სახალისო ექსპერიმენტი ჩაატარა. ამ ექსპერიმენტის საშუალებით კი მან გაიგო, რომ სამყაროში ყველაფერი პაწაწინა ნაწილაკებისაგან, ატომებისგან შედგება და რომ ატომები ერთიანდებიან ჯგუფებად და ამ ჯგუფებს მოლეკულებს უწოდებენ.

მოლეკულებზე და ატომებზე ინფორმაციას კი საბავშვო ენციკლოპედიაში გაეცნო.

23

ექსპერიმენტის საშუალებით მარიმ გაიგო ის, რომ მოლეკულები ერთმანეთისგან განსხვავდებიან და ეს განსხვავება ამა თუ იმ ნივთს განსხვავებულ თვისებას ანიჭებს.

ესეც ჩვენი სახალისო ექსპერიმენტი.

 


2 Comments

ტელევიზორი, ძალადობა და ბავშვები

violence-televisionთანამედროვე ბავშვების უმეტესობა ყოველდღიურად საკმაოდ დიდ დროს ატარებს ტელევიზორის ეკრანთან. ტელევიზორი კი საკმაოდ ძლიერი იარაღია ღირებულებათა სისტემის ჩამოსაყალიბებლად და ადამიანის ქცევაზე ზემოქმედების მოსახდენად.

სამწუხაროდ,  სატელევიზიო გადაცემები (ფილმები, მულტფილმები, სხვადსხვა ტიპის შოუები და ა.შ) დღეს დიდი რაოდენობით ძალადობის ელემენტებს შეიცავს. ბევრმა კვლევამ კი, რომელიც ჩატარდა იმის შესასწავლად თუ რა ზეგავლენა აქვს ასეთ გადაცემებს ბავშვებზე უჩვენა, რომ ამ გზით:

  • ბავშვებს უქვეითდებათ თანაგრძნობის უნარი და უქრებათ ემოციები ძალადობის მიმართ,
  • ძალადობა მათთვის ხდება პრობლემების გადაჭრის გზა,
  • ბავშვები ბაძავენ იმ მოძალადეებს, რომლებსაც ხედავენ ტელევიზორის ეკრანზე,
  • საკუთარ თავს ხშირად აიგივებენ ზოგიერთ გმირთან: მსხვერპლთან ან მოძალადესთან.

მუდმივად ძალადობის ყურება ტელევიზორით იწვევს ძალიან დიდ აგრესიას ბავშვებში. ზოგჯერ შესაძლებელია მხოლოდ ერთმა ძალადობის შემცველმა გადაცემამაც კი გაზარდოს აგრესია ბავშვში. ბავშვები, რომლებიც უყურებენ ისეთ გადაცემებს, ფილმებს, სადაც ძალადობა არის ძალიან რეალისტური, ხშირი და დაუსჯელი, მეტი ალბათობით ბაძავენ და იმეორებენ იმას, რასაც ხედავენ. ბავშვები, რომლებიც არიან ძალიან ემოციურები, აქვთ პრობლემები სწავლაში, ქცევაში და არიან იმპულსურები, უფრო ადვილად ექცევიან ტელევიზორში ნანახი ძალადობის გავლენის ქვეშ. ტელევიზიით ნანახმა ძალადობამ შესაძლოა მაშინვე იჩინოს თავი ბავშვის ქცევაში, მაგრამ შესაძლებელია იგი წლების შემდეგაც გამოვლინდეს.

ის ბავშვებიც კი, რომლებიც იზრდებიან ისეთ ოჯახებში, სადაც ძალადობა არ არის მისაღები, ექცევიან ასეთი გადაცემების გავლენის ქვეშ. მიუხედავად იმისა, რომ ტელევიზორი არ არის ძალადობრივი ქცევის ერთადერთი გამომწვევი მიზეზი, ის მაინც მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ამ მხრივ. ამიტომაც, მნიშვნელოვანია მშობლები განსკუთრებული ყურადღებით მოეკიდონ ამ საკითხს და გაითვალისწინონ შემდეგი:

  • თვალყური ადევნონ იმას თუ რა გადაცემებს უყურებენ მათი შვილები და ეცადონ შვილებთან ერთად უყურონ შერჩეულ გადაცემებს;
  • შეზღუდონ ტელევიზორის ეკრანის წინ გატარებული დრო და არ დადგან ტელევიზორი ბავშვის ოთახში;
  • აუხსნან ბავშვებს, რომ მიუხედავად იმისა,რომ ფილმში ძალადობრივ სცენაში მონაწილეობისას მსახიობებს სინამდვილეში არაფერი მოსდით, რეალურ ცხოვრებაში ასეთი რამ დაუშვებელია და ძალიან მძიმე შედეგით სრულდება.
  • არ მისცენ ბავშვებს საშუალება უყურონ ძალადობრივ ფილმებსა და გადაცემებს, გადართონ სხვა არხზე როცა ძალადობის ელემენტები ჩნდება ეკრანზე და აუხსნან თუ რატომ არის ამის გაკეთება აუცილებელი და რატომ არის ასეთი მოქმედება ზოგადად მიუღებელი;.
  • ყოველთვის, როდესაც შეესწრებიან ტელევიზორში ძალადობრივ სიტუაციას, ხაზი გაუსვან იმ ფაქტს, რომ ასეთი მიდგომა სრულიად მიუღებელია და რომ ის არ არის პრობლემის მოგვარების სწორი გზა.
  • თანატოლების ზემოქმედების შესამცირებლად, სასურველია სხვა მშობლებთანაც საუბარი, რომ მეგობრების მშობლებმაც მსგავსი წესები შეიმუშაონ ტელევიზორთან მიმართებაში.

გარდა ძალადობისა, ტელევიზია სამწუხაროდ ხელს უწყობს სხვადასხვა სტერეოტიპების ჩამოყალიბებასაც და საერთოდ, მიუხედავად იმისა თუ რა ტიპის გადაცემაზეა საუბარი, უმჯობესია ტელევიზორთან გატარებული დრო იყოს მინიმუმამდე დაყვანილი, რათა არ შემცირდეს უფრო საინტერესო და სასარგებლო აქტივობებისთვის გამოყოფილი დრო.

 

წყარო:

American Academy of Child & Adolescent Psychiatry – “Children and TV Violance”.


%(count)s კომენტარი

ნორვეგიულ საბავშვო ბაღებში ბუნებასთან სიახლოვე ადრეული განათლების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ელემენტია

1ნორვეგიელებს აქვთ გამოთქმა „ არ არსებობს ცუდი ამინდი, არსებობს მხოლოდ ამინდისთვის შეუფერებელი ტანსაცმელი“.  გარეთ, ბუნებაში ყოფნა ნორვეგიელი ბაღის მასწავლებლებისათვის, ისევე როგორც ნორვეგიელი მშობლებისთვის, ბავშვის განვითარებისთვის უმნიშვნელოვანესი ფაქტორია.

ნორვეგიულ ბაღებისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ბავშებს ჰქონდეთ მათ ბუნებრივ გარემოსთან კავშირის დამყარების საშუალება.  ამიტომაც, მიუხედავად ამინდისა,  ბავშვები იქ დღის უმეტეს ნაწილს გარეთ ატარებენ. ამ დროს პრობლემას სულაც არ წარმოადგენს დაბალი ტემპერატურა. მთავარია ბავშვები ამინდის შესაფერისად იყვნენ ჩაცმულნი.

გარდა ბუნებაში, სუფთა ჰაერზე ყოფნისა, ბავშვები ასევე დიდ დროს ატარებენ ცხოველებთან. ბაღების ნაწილს აქვს ცხოველთა პატარა ფერმა, სადაც ბავშვებს შესაძლებლობა აქვთ ხელით შეეხონ, დააპურონ და ითამაშობონ ცხოველებთან. ღორები, ცხვრები, ძროხები და ქათმები – ამ ცხოველებთან ურთიერთობა ამ ბაღების დიდი ნაწილისთვის ჩვეულებრივი დღის ნაწილია.

როგორც ნორვეგიელი მასწავლებლები ამბობენ, გარეთ ბუნებაში ყოფნისას ბავშვს შესაძლებლობა აქვს ისწავლოს ძალიან ბევრი რამ და ამ ყველაფერს, რაც მთავარია, სწავლობს საკუთარი გამოცდილებით, პროცესში უშუალო ჩართვით. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მცირეწლოვანი ასაკის ბავშვებისათვის, რადგანაც ისინი ყველაფერს ამ ასაკში სწავლობენ შეხებით და უშუალო გაკეთებით. სწავლება ამ დროს ხდება არა ვიღაცის ნათქვამიდან გამომდინარე, ანუ არა როცა მასწავლებელი ეუბნება ბავშვს იმას თუ რა უნდა ისწვლოს, არამედ სწავლა ხდება მაშინ, როდესაც ბავშვს აქვს საშუალება მოსინჯოს საკუთარი თავი ამა თუ იმ საქმეში. ბუნებაში ყოფნა კი ბავშვს აძლევს ასეთი გამოცდილების ქონის უამრავ საშუალებას.

ნორვეგიულ ბაღებში გარეთ ყოფნის დროს ბავშვებს აქვთ აქტივობები სახალისო მეცნიერებაში: ქვთ საშუალება ხელით შეეხონ და შეისწავლონ ხოჭოები, ამოთხარონ ორმოები, გააკეთონ ამინდზე დაკვირვების სადგურები, შეიგრძნონ ყვავილების სურნელი, მოისმინონ ჩიტების გალობა.

ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ამ ბაღების მიდგომაში კი ის არის, რომ  აქ ბავშვებს აქვთ დამოუკოდებლად თამაშის შესაძებლობა. ამ დროს მათ ეძლევათ საშუალება თვითონ, უფროსები ჩარევის გარეშე გაუმკლავდნენ მათ წინაშე არსებულ გამოწვევებს და ასევე დამოუკიდებლად შეაფასონ მათ წინაშე არსებული რისკები. ბავშვებს აქ აქვთ სივრცე, თავისუფლება და შესაძებლობა გამოიყენონ საკუთარი წარმოსხავა, ისწავლონ საკუთარი გამოცდილებით  და განვითარდნენ.

 

Connecting with Nature, Early Childhood Care and Education in Norway – http://www.earlychildhoodireland.ie/policy-research-and-media/previous-events/a-recent-study-visit-to-norway/


დატოვე კომენტარი

წიგნის ფესტივალი, “პატარა ჟირაფი” და სამი გოჭის ზღაპარი

ახალი წლის წინა დღეებში თბილისის საერთაშორისო წიგნის ფესტივალი ჩატარდა. ორგანიზატორებმა “პატარა ჟირაფიც” მიიწვიეს🙂

გადავწყვიტე ბავშვებისთვის რაიმე ისეთი სახალისო აქტივობა მომეფიქრებინა, რომელიც წიგნებთან კავშირში იქნებოდა. ბოლოს თოჯინების თეატრზე შევაჩერე არჩევანი. დავგეგმე ბავშვებთან ერთად გამეკეთებინა ყველაფერი: თეატრიც და თოჯინებიც, თან გადავწყვიტე ისეთი სპექტაკლი ამერჩია, რომელსაც ბავშვები მარტივად თვითონ გაითამაშებდნენ. ავირჩიე სამი გოჭის ზღაპარი და დაველოდე აქტივობისთვის დაგეგმილ დღეს. მსგავსი რამ ადრე სახლში გავაკეთე ბავშვებთან ერთად და გარკვეული გამოცდილება უკვე მქონდა თუ რა როგორ უნდა გაკეთებულიყო.

დღე სახალისო გამოგვივიდა.

თავიდან დავიწყეთ გოჭების მომზადება სპექტაკლისთვის🙂

4

ბავშვვები, რომლებიც ხედავდნენ ჩვენს საქმიანობას ძალიან უნდოდათ შემოერთდება, მაგრამ გამონაკლისი შემთხვევის გარდა მათ დიდხანს არ ტოვებდნენ ჩვენს კარავში, რადგან მშობლების უმეტესობას ეჩქარებოდა.

2

 

დგვრჩნენ ერთგული ბავშვები, რომლებიც მშობლების თხოვნის და მიუხედავად ადგილიდან არ დაიძრნენ, სანამ ბოლომდე არ მივიყვანეთ საქმე🙂


6

 

როგორც დაგეგმილი გვქონდა, გავაკეთეთ თოჯინები თეატრისთვის. ბოლოს კი უშუალოდ თოჯინების თეატრიც. ბავშვებმა გაიხსენეს სამი გოჭის ზღაპარი და თვითონ გაითამაშეს სპექტაკლიც🙂

1

იმ დღეს კიდევ ერთხელ დავფიქრდი ერთ რამეზე, რომელზეც არაერთხელ ადრეც მიფიქრია…რამდენი რამ აკლიათ ბავშვებს საქართველოში.  როცა მშობლები ცდილობენ,  სადმე შესაფერის ადგილას წაიყვანონ ბავშვები დროის მხიარულად გასატარებლად – ძალიან მწირი არჩევანის ფონზე უწევთ გადაწყვეტილების მიღება.

სად უნდა წაიყვანო ბავშვი თბილისში? როგორც მესმის და ვხედავ არჩევანი ძირითადად შემოიფარგლება თეატრითა და კინოთი (სადაც ასევე მწირია არჩევანი ბაშვებისთვის), არის კიდევ ძალიან უღიმღამო პარკები, რომელსაც უფრო და უფრო ავიწროებენ მდიდარი ძიები და კიდევ სრულიად არასასრუველი ადგილები – მაკდონალდსი და ვენდი. სხვა ადგილი სამწუხაროდ არ მახსენდება, სადაც ბავშვის წაყვანა შესაძლებელია წელიწადის ნებისმიერ დროს. თუ გახსენდებათ რამე, რაც მე არ ვიცი ან არ მახსენდება, იქნებ გამიზიაროთ🙂

არა და რამდენ რამეს ვაკლებთ ბავშვებს…განსაკუთრებით ჩემთვის საოცნებოა საბავშვო მუზეუმი, რომელიც ინტერაქტიულ განმავითარებელ აქტივობებს სთავაზობს ბავშვებს და აჩვენებს, რომ მეცნიერება სახალისოა.

ძალიან მინდა რამე ისეთი საბავშვო ადგილი, კლუბი გავაკეთო, სადაც ბევრი საინტერესო, სასარგებლო და განმავითარებელი აქტივობა იქნებდა მუდამ დაგეგმილი და სადაც ბავშვებს მისვლა შეეძლებათ არა მხოლოდ ახალი წლის წინა დღეებში, არამედ წელიწადის ნებისმიერ დროს.

7


3 Comments

არასწორი შექება შესაძლოა საზიანოც კი იყოს ბავშვისთვის

7სტენფორდის უნივერსიტეტის პროფესორი ქეროლ დვეკი 1960-იანი წლებიდან იკვლევს ისეთ თემას, როგორიცაა მოტივაცია და ხასიათის სიმტკიცე. კვლევის შედეგებიდან გამომდინარე, მან დაასკვნა, რომ ბავშვები იყოფიან ორ ჯგუფად:

პირველ ჯგუფში შედიან ის ბავშვები, რომლებსაც სჯერათ, რომ თუ ბევრი შრომა და შენს თავზე სერიოზული მუშაობა გჭირდება, მაშინ უუნარო და უნიჭო ხარ. ისინი ფიქრობენ, რომ ადამიანის ინტელექტი დაბადებისას უკვე განსაზღვრულია და მისი შეცვლა უბრალოდ შეუძლებელია.  მათი აზრით, თუ უნარი გაქვს, ყველაფერს ძალიან ადვილად, ზედმეტი ძალისხმევის გარეშე აკეთებ.

როდესაც ეს ბავშვები, რომლებსაც მიანიჭეს ნიჭიერისა და განსაკუთრებულად ჭკვიანის სტატუსი, რაიმე საქმეში მარცხს განიცდიან, თავს გრძნობენ, როგორც ხაფანგში დატყვევებულნი და ფიქრობენ, რომ სინამდვილეში სულაც არ არიან ისეთი ჭკვიანები და ნიჭიერები, როგორც მათ აქამდე ახასიათებდნენ სხვები. ხოლო იმისათვის, რომ არ დაკარგონ აქამდე მოპოვებული ჭკვიანის ან ნიჭიერის სტატუსი, ცდილობენ თავი აარიდონ რთულ ამოცანებს.

ასეთი ბავშვების დასახასიათებლად პროფესორი დვეკი იყენებს უკვე ფართოდ დამკვიდრებულ ტერმინს „fixed mindset“ -ანუ ფსიქოლოგიური განწყობა, როცა არ გჯერა უნარების გაუმჯობესების შესაძლებლობის.

მეორე ჯგუფში კი, დოქტორ დვეკის დაკვირვებით, შედიან ბავშვები, რომლებსაც მტკიცედ სჯერათ იმის, რომ რაც უფრო მეტს იშრომებ, ისწავლი და მეტ სირთულეებს გაუმკლავდები, მით უფრო ჭკვიანი გახდები ანუ უფრო გაიზრდება შენი გონებრივი თუ სხვა სახის უნარები. ამ ბავშვებს ესმით, რომ გენიოსებსაც სჭირდებათ ბევრი მუშაობა.

როდესაც რაიმე არ გამოსდით, მათ სჯერათ, რომ მოცემული საკითხისთვის მეტი დროის გამოყოფითა და უფრო მეტი მიზანმიმართული შრომით, შესაძლებელია სირთულის დაძლევა და პრობლემის მოგვარება. ისინი მეტ ღირებულაბას ანიჭებენ სწავლის პროცესს, ვიდრე სხვის თვალში ჭკვიანის ან ნიჭიერის სტატუსის მოპოვებას. ამიტომაც ისინი დიდ სიმტკიცეს იჩენენ რთულ ამოცანებთან გამკლავებისას. ამ ჯგუფში შემავალი ბავშვებისთვის დვეკი იყენებს ტერმინს „Growth Mindset“ – ანუ ფსიქოლოგიური განწყობა, როცა გჯერა, რომ ბევრი შრომითა და შეუპოვრობით, შესაძლებელია უნარების განვითარება.

საინტერესოა, რის შედეგად ხვდებიან ბავშვები პირველ ან მეორე ჯგუფში და საიდან უჩნდებათ მათ მსგავსი შეხედულებები და ფსოქოლოგიური განწყობა?

როგორც პროფესორი დვეკი კვლევის შედეგებიდან გამომდინარე უჩვენებს, ეს პირდაპირ კავშირშია იმასთან თუ როგორ ვურთიერთობთ ბავშვებთან და რა სახის შექებას მივმართავთ მათ წასახალისებლად. ის თუ რა სიტყვების გამოყენებით ვაქებთ ბავშვებს, პირდაპირ გავლენას ახდენს მათი ხასიათის ჩამოყალიბებაზე და მათ დამოკიდებულებაზე რთულ საკითხებთან. ამ ყველაფერს კი უკვე მნიშვნელობა ენიჭება 1 წლის ასაკიდან.

ამ საკითხზე ჩატარებული კვლევები

პროფესორმა დვეკმა ერთ-ერთი კვლევის ფარგლებში მოიწვია მეხუთე კლასელები, გაყო ისინი ორ ჯგუფად და მისცა ამოცანები IQ (ინტელექტის კოეფიციენტი) ტესტიდან.

პირველ ჯგუფში შემავალ ბავშვებს შექებისას მკლევარებმა უთხრეს, რომ ისინი ნიჭიერები და ჭკვიანები იყვნენ:

„ძალიან კარგი ქულა მიიღე. ალბათ ამ საკითხში ძალიან ნიჭიერი ხარ“

მეორე ჯგუფში შემავალი ბავშვები კი შეაქეს მათი ძალისხმევისთვის და უთხრეს:

 „ძალიან კარგი ქულა მიიღე. ალბათ ძალიან მოინდომე“.

ტესტების პირველი შედეგების დასრულების შემდეგ, ქალბატონმა დვეკმა განაგრძო კვლევა და ბავშვებს მისცა არჩევანის საშუალება: აერჩიათ რთული ან მარტივი ამოცანა შემდეგი ეტაპისთვის.

ბავშვებმა, რომლებიც შეაქეს მათი მონდომებისთვის, აირჩიეს უფრო რთული ამოცანები, იცოდნენ რა რომ ასე უფრო მეტის სწავლას შეძლებდნენ. ამ ჯგუფში შემავალი ბავშვები ძირითადად რჩებოდნენ სწავლის მიმართ მოტივირებულნი და არ კარგავდნენ თავდაჯერებულობას ამოცანების საგრძნობლად გართულების შემთხვევაშიც.

რაც შეეხება იმ ბავშვებს, რომლებიც შეაქეს მათი ნიჭისთვის, ირჩევდნენ უფრო მარტივ ამოცანებს ტესტის შემდეგი ეტაპისთვის. იცოდნენ რა, რომ ჰქონდათ ამ ამოცანებში წარმატების მიღწევის უფრო დიდი შანსი. მაგრამ მათი თავდაჯერებულობა საგრძნობლად შემცირდა ამოცანების გართულების შემდეგ, ხოლო ქულების გადათვლისას კი ისინი ცდილობდნენ ეჩვენებინათ თითქოს უფრო მაღალი ქულები მიიღეს ტესტებში ვიდრე ეს სინამდვილეში იყო.

ერთ-ერთი კვლევა ამ საკითხზე დვეკმა ჩაატარა ამერიკულ ოჯახებში. კვლევისთვის დვეკის ჯგფუმა აირჩია 53 ოჯახი. ყოველ 4 თვეში ერთხელ 2 წლის განმავლობაში სტენფორდის უნივერსიტეტის მკვლევარები მიდიოდნენ ამ ოჯახებში და აკეთებდნენ დაკვირვებას და ჩანაწერებს ოჯახში მიმდინარე ყოველდღიურ მოვლენებზე დაახლოებით 3 საათის განმავლობაში. ხოლო ამ კვლევაში ჩართული ოჯახების ბავშვები კვლევის დაწყების დროს იყვნენ დაახლოებით 1 წლის და 2 თვის.

მონაცემთა შეგროვების შემდეგ, მკვლევარები ითვლიდნენ თუ რამდენად ხშირად და რა ტიპის შესაქებ სიტყვებს იყენებდნენ მშობლები ბავშვების წახალისების დროს: აქებდნენ მონდომებისთვის, მცდელობისთვის თუ მათი რაიმე კონკრეტული თვისებების ხაზსგასასმელად, ასევე ჰქონდა თუ  არა ადგილი სხვა ტიპის შექებას, რომელსაც როგორც წესი ნეიტრალური ეფექტი აქვს ბავშზე, მაგალითად შექების დროს ისეთი სიტყვების გამოყენება, როგორიცაა „კარგია“, „მაგარია“ და ა.შ.

კვლევის საბოლოო შედეგების შესამოწმებლად დვეკის ჯგუფი იცდიდა 5 წელი.

შემდგომ ეტპზე, 5 წლის შემდეგ კი ჯგუფმა გამოიკვლია უკვე გაზრდილი ბავშვების დამოკიდებულება სირთულეებისა და სწავლების მიმართ (ამ დროს იგივე ბავშვები უკვე 7-8 წლისანი იყვნენ).

კვლევაში ჩართული ბავშვების გარკვეულ ნაწილს ამ ასაკში ჩამოუყალიბდათ „growth mindset“ ანუ ბავშვების ამ ნაწილს სჯეროდა მონდომებისა და შრომით მიღწეული წარმატების, ისინი უფრო მეტად იყვნენ დაინტერესებულნი რთული საკითხებით და არ ეშინოდათ მარცხის.

და როგორ ფიქრობთ, რომელ ბავშვებს ჩამოუყალიბდათ ასეთი დამოკიდებულბა?

იმ ბავშვებს, რომლებსაც მცირეწლოვან ასაკში აქებდნენ მცდელობისთვის, მონდომებისთვის და უშუალოდ სამუშაოს პროცესისთვის (ანუ იმაზე თუ როგორ აკეთებდა ის ამა თუ იმ საქმეს) და არა მისი ხასიათის თვისებისთვის (ჭკვიანი ხარ, ნიჭიერი ხარ და ა.შ).

ქეროლ დვეკის კვლევები გვიჩვენებს, რომ მნიშვნელოვანია უკვე 1 წლის ასაკიდან ბავშვებს მივცეთ საშუალება თვითონ გაუმკლავდნენ ყველა დაბრკოლებას და გამოსცადონ საკუთარი თავი. რომ გრძელ ვადაში არ მოაქვს კარგი შედეგი იმას, როცა პატარა დაბრკოლების შემჩნევისას ბავშვს ვეუბნებით: „მოდი მე დაგეხმარო“ ან კიდევ უფრო უარესი „მოდი მე გაგიკეთო“, თუ გვინდა ბავშვები ძლიერები გაიზარდონ და არ ეშინოდეთ სირთულეების, დაბრკოლებებთან შეჭიდების დროს არ უნდა გავიქცეთ მათ ნაცვლად საქმის გასაკეთებლად, არამედ უნდა ვუთხრათ: „შენ ეს თითქმის მოახერხე, კიდევ სცადე და აუცილებლად გამოგივა“.

მნიშვნეოვანია დავეხმაროთ ბავშვებს იმის გააზრებაში, რომ სირთულე არ ნიშნავს შეუძლებელს და წავახალისოთ ისე, რომ არ შეუშინდნენ  რთულ ამოცანებთან შეჭიდებას ცხოვრებაში. დავეხმაროთ დაიჯერონ, რომ ნიჭი არაფერია, თუ მას არ ახლავს მონდომება, ბევრი შრომა და შეუპოვრობა, რომელთა საშუალებითაც ყველაფრის სწავლაა შესაძლებელი.

წყარო:

Why Some Kids Try Harder and Some and Some Kids Give Up. Huffington Post: http://www.huffingtonpost.com/tracy-cutchlow/why-some-kids-try-harder-and-some-kids-give-up_b_5826816.html

 

 

გამოწერა

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 198 other followers