პატარა ჟირაფი

ბავშვის აღზრდა და განათლება

პირველ რიგში თვითონ მშობლებმა უნდა დაუწესონ საკუთარ თავს ეკრანთან გატარებული დროის ლიმიტი

5 Comments

20მშობლების უმეტესობას ბევრჯერ მოუსმენია და წაუკითხია იმის შესახებ, რომ ეკრანთან (ტელევიზორი, კომპიუტერი, პლანშეტი, მობილური ტელეფონი) გარატებული დიდი დრო სერიოზული ზიანის მომტანია ბავშვებისთვის.

როგორც ბავშვის განვითარების სპეციალისტები და პედიატრები გვირჩევენ, 2 წლამდე ბავშვებს საერთოდ არ უნდა ჰქონდეთ შეხება ტექნოლოგიებთან, ხოლო შედარებით დიდებისთვის ეკრანთან გატარებული დრო უნდა იყოს საკმაოდ შეზღუდული.

მაგრამ ჩვენ თვითონ, მშობლები, როგორ და რამდენ დროს ვატარებთ ეკრანთან?

თქვენ ფიქრობთ, რომ ბავშვები ვერ ხედავენ თუ როგორ გამოუდმებით ამოწმებთ Facebook-ს ან თქვენს ელექტორნულ ფოსტას? კარგად დაფიქრდით ამ საკითხზე, ამბობს ფსიქოლოგი კეტრინ შტაინერ-ადეარი, რომელმაც მოიყვანა დამაფიქრებელი კვლევის შედეგები ამ საკითხზე  მის წიგნში „ დიდი გარღვევა ურთიერთობებში: ბავშობისა და ოჯახური ურთიერთობების დაცვა ციფრულ ეპოქაში.“

ქალბატონი კეტრინი ამბობს, რომ როგორც ფსიქოლოგს მას ხშირად უწევს მუშაობა ბავშვებთან, რომლებიც თავს ძალიან გაუცხოებულად გრძნობენ მუდმივად  ტექნოლოგიებში ჩაფლული მშობლებისგან და ამის გამო საკუთარ მშობლებზე ძალიან გაბრაზებული არიან და თავს ცუდად გრძნობენ.

ხშირად ბავშვებს უჩნდებათ შეგრძნება, რომ ისინი მშობლებისთვის უფრო ნაკლებლად მნიშვნელოვანნი არიან და რომ მშობლები თავს გაცილებით უფრო კარგად გრძნობენ მობილურ მოწყობილობებთან თუ კომპიუტერებთან, ვიდრე საკუთარ შვილებთან. გარდატეხის ასაკამდე მისული ან უკვე გარდატეხის ასაკში მყოფი ბავშვები შეხვედრებზე ხშირად ეუბნებიან ქალბატონ კეტრინს, რომ მათი მშობლები არიან „ჰიპოკრატები“, რადგანაც თვითონ ძალიან დიდ დროს ატარებენ ეკრანებთან, მაშინ, როდესაც შვილებს უკრძალავენ და ძალიან მკაცრად უზღუდავენ ამ დროს.

“ჩვენი ყურადღების მოპოვების მცდელობისგან ბავშვები თავს ძალიან დაქანცულად და მოწყენილად გრძნობენ“, ამბობს ქალბატონი შტაინერ-ადეარი. ის ამბობს, რომ რეალუარდ მშობლების მიერ ტექნოლოგიებთან გატარებული დიდი დრო ბევრად უფრო პრობლემურია, ვიდრე ბავშვების მიერ იგივეს კეთება.

როგორც ფსიქოლოგი ამბობს, ციფრულმა მოწყობილობებმა ნელ-ნელა განსაზღვრეს ჩვენი ვინაობა. იმის ნაცვლად, რომ ჩვენ ვეცადოთ და რეალურდ დაველაპარაკოთ ჩვენს მეუღლეს, შვილებს ან საუკეთესო მეგობრებს, რომლებთანაც ჩვეულებრივ შემთხვევაში გვექნებოდა ყოველდღიური საუბრები, უმეტესობა ჩვენთაგანი დღეს დაჰყურებს მობილურ მოწყობილობას იმის გასაგებად თუ ვის სჭირდება ის ან ვინ დაინტერესდა მისით. ამ ცდუნებასთან გამკლავება კი საკმაოდ რთულია. რეალობაში კი, როგორც წესი, ჩვენ სწორედ იმ ხალხისთვის ვართ ყველაზე მნიშვნელოვანნი, ვისაც ვაყოვნებთ და ვაცდევინებთ, სანამ შევამოწმებთ ჩვენს ტელეფონებს.

რაც იკლებს ხალხში, ეს არის სიღრმეებში ჩახედვის სურვილი და საკუთარი თავის ანალიზი. ძალიან ხშირად გვესმის როგორ ამბობენ ადამიანები, რომ თავს უხერხულად და ცუდად გრძნობენ თუ გამოუჩნდათ დასვენებისთვის ცოტა დრო და ამ დროს არ იყენებენ მობილურ მოწყობილობებს. ჩვენ დავკარგეთ წყანარად ოცნებისა და ფიქრის უნარი.

დღევანდელი რეალობა ბევრად განსხვავდება იმ დროისგან, როცა თაობები ტელევიზორის ეკრანის წინ იზრდებოდნენ. საქმე იმაშია, რომ ტელევიზორი არ იყო პირადი, ამბობს ქალბატონი კეტრინი. შენ უყურებდი რაღაც სხვას, ტელევიზორით არ გქონდა კონტაქტი მეგობრებთან და არც წერილებს იღებდი ამ მოწყობილობით. ახლა კი რეკლამებიც კი მობილურ მოწყობილობებში კონკრეტულ ადამიანზეა მიმრთული. ზოგადი შოუებისა და რეკლამებისგან განსხვავებით, რომელსაც ჩვეულებრივ ხედავთ ტელევიზორში, რეკლამები, რომლებსაც იღებთ მობილური მოწყობილობებითა და პერსონალური კომპიუტერებით ბევრად უფრო მორგებულია თქვენზე და ერთგვარად განსაზღვრავს თქვენს პიროვნებას.

როცა შევდივართ სოციალურ ქსელში და ვხედავთ რაღაც წვეულების სურათებს, სადაც ჩვენ არ ვიყავით მიწვეულები, ვღელავთ და ცუდ ხასიათზე ვდგებით. სოციალური ქსელები მომენტალური სიხარულის ან მომენტალური ცუდი განწყობის მომტანია. ეს კი ძალიან განსხვავდება ტელევიზორის ეკრანის წინ დროის გატარებისგან, სადაც რეალურად უფრო ვისვენებთ.

რა შეგვიძლია გავაკეთოთ ამი შესაჩერებლად?  

ვაღიაროთ, რომ ეს ყველაფერი რეალური პრობლემაა. ნუ ეცდებით ამ პრობლემის უგულებელყოფას და ნუ იტყვით, რომ უბრალოდ ახლა ცხოვრება ასეთია და მორჩა. თქვენ უნდა დაფიქრდეთ სერიზულად და გაანალიზოთ ის თუ ვინ და რა არის რეალურად თქვენთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი და იმაზეც თუ როგორ გინდათ გაატაროთ ამ ადამიანებთან თუ თქვენთვის რეალურად მნიშვნელოვან საკითხებზე დრო.

როდესაც რაღაც ხმა გეუბნებათ „ახლა მე უნდა შევამოწმო თუ რა ხდება ფეისბუკში“ უპასუხეთ ამ ხმას, რომ „ ეს ყველაფერი მოიცდის“. ან უბრალოდ მიიღეთ გადაწყვეტილება, რომ სოციალურ ქსელებსა და ელექტრონულ ფოსტას შეამოწმებთ მხოლოდ სამჯერ დღეში ან გამოყოფთ რეალური დასვენებისთვის შუადღეს ან საღამოს. შემდეგ კი მართლაც ისიამოვნებთ ამ დასვენებით და გაუძლებთ „შემოწმების“ ცდუნებას. ამ მოწყობილობებთან ჩვენი ურთიერთობა ქმნის ისეთ შთაბეჭდილებას, თითქოს ყველაფერი ბევრად უფრო სასწრაფოა, ვიდრე ეს სინამდვილეშია.

როგორ გვიშლიან ხელს ტექნოლოგიები ჩვენს შვილებთან ურთიერთობაში?

ბავშვებს არ სჭირდებათ ჩვენი სრულყოფილი ყურადღების კონცენტრაცია მუდმივად, მაგრამ მათ ნამდვილად სჭირდებათ იმის გაგება, რომ ისინი ჩვენთვის ნამდვილად მნიშვნელოვანნი არიან და რომ დღის რაღაც გარკვეული მონაკვეთების დროს და გარკვეულ სიტუაციებში მათ ჩვენ სრულყოფილად ვუთმობთ ჩვენს დროს. აუცილებლად უნდა იყოს რაღაც დრო, როდესაც მშობლები მთლიანად ბავშვებს დაუთმობენ, ყოველგვარი ყურადღების გადამტანი მოწყობილობების გარეშე.

არის თუ არა დღის რამე მონაკვეთი, რა დროსაც მობილური მოწყობილობები მთლიანად გამორთული უნდა იყოს მშობლებისა და ბავშვებისთვის?

მაგალითად სკოლისკენ მიმავალ გზაზე. ბავშვებს როგორც წესი სჭირდებათ გამკლავება საკუთარ შიშებთან თუ რაღაც ემოციურ საკითხებთან, რომელიც სკოლასთან არის დაკავშირებული. როდესაც ჩვენ ამ დროს ვაძლევთ მათ მობილურ მოწყობილობებს მათ ტვინს ვართმევთ საშუალებას გაიროას შეგუებისა და ემოციებთან გამკლავების გზა. მუდმივად ასეთი მიდგომის გამოყენებით, ბავშვები მიდიან დასკვნამდე, რომ ცხოვრებაში გარდამავალი ეტაპების გავლა ხდება ეკრანთან ერთად, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ერთგვარი ფსიქოლოგიური დამოკიდებულება.

მშობლები ძალიან ხშირად პატარებისთვის საფენების გამოცვლის დროსაც კი გასართობად ბავშვებს მობილურ მოწყობილობებს აძლევენ, იმის ნაცვლად რომ ამ დროს ეალერსონ და უმღერონ მათ. ასე ბავშები ეჩვევიან საკუთარი თავის დამშვიდებას  მობილური მოწყობილობებით.

იქნება ბავშვი 8 თვის, 2 თუ 7 წლის, ჩვენ უნდა ვეცადოთ და ვასწავლოთ მათ თუ როგორ უნდა გაუმკლავდნენ ამა თუ იმ საკითხს თვითონ. როგორ გადალახონ ესა თუ ის სირთულე, როგორ გადავიდნენ ერთი მდგომარეობიდან მეორეში და როგორ დაიწყნარონ საკუთარი თავი. ჩვენ ზედმეტად დამოკიდებულები ვხდებით კომპიუტერებზე ბავშვებთან ურთიეთობისას.

ძალიან ხშირად ჩვენ ვიყენებთ ჩვენს მობილურ მოწყობილობებს იმის გამო, რომ ვცდილობთ ვიყოთ ერთდროულად ორ ადგილას (სახლსა და სამსახურში). როგორ შეიძლება ზღვარი დავუწესოთ საკუთარ თავს?

კითხეთ თქვენს შვილებს. ზოგიერთ ბავშვს ურჩევნია მშობელი იჯდეს მანქანაში მისი საფეხბურთო მატჩის დროს, როდესაც მამა ან დედა საუბრობს ტელეფონით სამსახურის საქმეებზე. ამ დროს ისინი გრძნობენ, რომ თქვენ სამსახურში ხართ რეალურად და არა მის საფეხბურთო მატჩზე. ეს კი იწვევს სიშორის განცდას.

რაც უფრო კონკრეტულები ვიქნებით ბავშვებთან, მით უკეთესია. თუ თქვენ მუშაობთ სახლიდან, მაშინ უმჯობესია გახვიდეთ თქვენს ოთახში და ოთახის კარს მიაკრათ ნიშანი. მაგალითად:  წითელი ნიშნავს, რომ თქვენ მუშაობთ, ხოლო მწვანე ნიშნავს, რომ თქვენ დაასრულეთ სამუშაო და ეს სრულიად გასაგებია ბავშებისთვის.

კითხეთ ხოლმე თვითონ ბავშვებს, რა ურჩევნიათ და რა აგრძნობინებდათ მათ თავს უკეთესად. ზოგიერთმა ბავშვმა შესაძლებელია თქვას „ სულ ერთიაო“, მაგრამ უმჯობესია უბიძგოთ ბავშვებს იმისკენ, რომ დაფიქრდნენ და თვითონაც განავითარონ კარგი ქცევის კულტურა მობილურ ტექნოლოგიებთან მიმართებაში.

 

წყარო:

Parents are the ones who need limits on screen time. The Washington Post.  http://www.washingtonpost.com/news/parenting/wp/2014/08/06/parents-are-the-ones-who-need-limits-on-screen-time/

 

Author: თამუნა გაბისონია

როგორც დედა და განათლების სპეციალისტი, ყოველთვის ვცდილობ გავეცნო ბავშვთა აღზრდის საკითხებზე ექსპერტთა მოსაზრებებს და სხვებსაც გავუზიარო ისინი ჩემი ბლოგის საშუალებით. ამავე დროს, ვცდილობ ვიყო ძალიან ახლოს ბავშვებთან და მათი ცხოვრებითაც კი ვიცხოვრო ხანდახან, რომ ექსპერტთა თეორიების მართებულობა, რეალობაში გადავამოწმო.

5 thoughts on “პირველ რიგში თვითონ მშობლებმა უნდა დაუწესონ საკუთარ თავს ეკრანთან გატარებული დროის ლიმიტი

  1. ძალიან კარგი და აქტუალური სტატიაა. ჩემთვისაც აქტუალურია🙂
    ვაღიარებ პრობლემის არსებობას და შევეცდები გამოსწორებას.

    Like

  2. მადლობა🙂

    Like

  3. მიხარია ამ საიტის არსებობა.

    ოღონდ ჰიპოკრატი ძალიან უხეში და არასწორი ნათარგმნია ინგლისურიდან. ქართულად თვალთმაქცია სწორი.

    Like

    • სოფო, დიდი მადლობა.

      სიტყვა “თვალთმაქცი” ბოლომდე ვერ გადმოსცემს სათქმელს და ამიტომაც არ გამოვიყენე. ჰიპოკრატში კი იგულისხმება ადამიანი, რომელიც სხვისხგან ითხოვს რაღაც წესების დაცვას, მაგრამ თვითონ სრულიად საპირისპიროს აკეთებს. ანუ სტატიის შინაარსიდან გამომდინარე მშობლები კი არ თვალთმაქცობენ, არამედ ითხოვენ რაღაც წესების დაცვას და ამ დროს თვითონ სრულიად საპირისპიროს აკეთებენ,
      სიტყვა “თვალთმაქცი” კი ამ შინაარსს საერთოდ ვერ გადმოსცემს.

      Like

  4. hyp·o·crite noun \ˈhi-pə-ˌkrit\
    : a person who claims or pretends to have certain beliefs about what is right but who behaves in a way that disagrees with those belief
    ვფიქორბ, რომ ამ აზრს სიტყვა “თვალთმაქცი” ბოლომდე ვერ გადმოსცემს🙂

    Like

გაგვიზიარეთ თქვენი აზრი

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s