პატარა ჟირაფი

ბავშვის აღზრდა და განათლება


4 Comments

მხიარული თამაში – “გააცოცხლე ყველაფერი ჭყეტელა თვალებით”

ტელევიზორით, კომპიუტერით, პლანშეტებთ თუ მობილური ტელეფონებით გართობას შეჩვეული ბავშვები დღეს ისეთი თამაშებით შედარებით ნაკლებად ერთობიან, რომელიც ფიზიკურ მოძრაობასა და ეზოში ყოფნას მოითხოვს. იმდენად მიმზიდველი და ჩამთრევია ტექნოლოგიები დღევანდელი ბავშვებისთვის, რომ მათ ფონზე სხვა თამაშები მოსაწყენი და ადვილად მოსაბეზრებელი ეჩვენებათ. არადა მათი ჯანმრთელობისთვის და გონებრივი განვითარებისთვის ფიზიკური მოძრაობა და წარმოსახვითი თამაშები, რომლებიც ფიქრს და ფანტაზიის აქტიურ გამოყენებას მოითხოვს – ძალიან მნიშვნელოვანია.

მარიც არ არის გამონაკლისი და შემთხვევას არ უშვებს, რომ არ ითხოვოს ტექნოლოგიებით გართობა. მე კი სულ ვფიქრობ იმაზე, რომ ასეთი თხოვნები მინიმუმამდე დავიყვანო და მოვიფიქრო ისეთი თამაშები, რომლებიც აჩვენებს მას, რომ ტექნოლოგიების გარდა სხვა ბევრი რამ საინტერესო და სახალისო არსებობს მის ირგვლივ.

სწორედ ამ მიზნით ერთ დღეს მოვიფიქრე ძალიან მარტივი და მხიარული თამაში „გააცოცხლე ყველაფერი ჭყეტელა თვალებით“. ამ თამაშისთვის დაგვჭირდა ორი ჭყეტელა თვალი, პლასტელინი და წარმოსახვის ამუშავება.

თამაშის არსი კი იმაში მდგომარეობდა, რომ უნდა გვეპოვა ჩვენს ირგვლივ ისეთი ნივთები თუ მცენარეები, რომელთა „გაცოცხლებას“ ჭყეტელა თვალებით შევძლებდით.

პირველი გაცოცხლება შიგნით სახლში მოხდა – გავაცოცხლეთ პატარა მსხალი :)

DSC_0512

 

მსხლის გაცოცხლების შემდეგ, გადავწყვიტეთ ეზოში ჩასვლა, რათა იქ გაგვეგრძელებინა ჩვენი შემოქმედება.

მივადექით ხეებს.

DSC_0517

 

მოგვეჩვენა, რომ ხეები საკმაოდ გაკვირვებულები შეხვდნენ. ისეთი სახეები გამოუვიდეთ თითქოს ამბობდნენ ეს რა ხდება ჩვენს თავსო…

DSC_0525

ეს გადაჭრილი ხე ძალიან მოწყენილი მოგვეჩენა….

DSC_0543

ეს ხე აშკარად გაოგნდა

DSC_0551

 ეს შედარებით ნაკლებად.

მერე ნინიც შემოგვიერთდა და ჩვენი ჯადოსნური მოგზაურობა უკვე მასთან ერთად გავაგრძელეთ.

DSC_0530

 

მერე ასეთი მხიარული ხეც ვიპოვეთ.


DSC_0531

 

შემდეგ მორიდებული სკამის საზურგე…

DSC_0552

ღობეში საცოდავად შეკუჭული პლასმასის ჭიქაც ვიპოვეთ და ისიც გავაცოცხლეთ

DSC_0562

 გოგონებმა ძებნის არეალი გააფართოვეს

DSC_0576

 

 და აი რა იპოვეს :)

DSC_0577

 ქვებიც არ დავიწყებიათ

DSC_0585

 

გადავიდნენ სასრიალოზე

DSC_0587

და ბოლოს საკუთარ თითებზე.

DSC_0597

ჩვენი თამაში საკმაოდ დიდხანს გაგრძელდა და ამ დროის განმავლობაში მარიმ და ნინიმ  ბევრი რამ გააცოცხლეს მათ ირგვლივ, რითაც წარმოსახვის უნარიც გაავარჯიშეს და კარგადაც იმხიარულეს.

ვფიქრობ, რომ ნამდვილად ღირს ხოლმე დროის დახარჯვა ასეთი თამაშების მოსაფიქრებლად. იმედი მაქვს, რომ თქვენც ითამაშებთ ხოლმე ამ მხიარულ თამაშს თქვენს პატარებთან ერთად.  თან ასეთი თამაშები ძვირფასია იმითაც, რომ ისინი მშობლებს და ბავშვებს ერთმანეთთან ძალიან აახლოებს და ბავშვობის უძვირფასეს პერიოდს კიდევ უფრო საინტერესოს, მხიარულს და ბედნიერს ხდის.

 


11 Comments

რა არის ფსიქოლოგიური ძალადობა და როგორ მოქმედებს ის ბავშვებზე

verbal abuseბავშვებზე განხორციელებულ ფსიქოლოგიურ ძალადობაზე, ჩვენს საზოგადოებაში სამწუხაროდ საკმარისად არ საუბრობენ, არადა როგორც კვლევები უჩვენებენ ფსიქოლოგიურ ძალადობას ძალიან დიდი ზიანი მოაქვს გრძელ ვადაში და კიდევ უფრო დამანგრეველია, ვიდრე ფიზიკური ძალადობა, რადგანაც ფსიქოლოგიური ძალადობა აზიანებს ადამიანის ფსიქიკას ანუ მთლიანად პიროვნებას. Continue reading


Leave a comment

თამაში “იპოვე სიტყვები და ისწავლე კითხვა”

კითხვის შესწავლა, ბავშვისგან საკმაოდ დიდ შრომასა და ნებისყოფას მოითხოვს, მითუმეტეს თუ ეს ტრადიციული მეთოდით ხდება, რომელიც ხალისსა და თამაშის ელემენტებს სრულიად მოკლებულია.

დღეს, განათლების სპეციალისტები და ფსიქოლოგები უფრო და უფრო ამახვილებენ ყურადღებას თამაშის მნიშვნელობაზე და მიგვითითებენ, რომ თამაში ახალი უნარების ათვისების საუკეთესო გზაა, რადგანაც ის ეხმარება ბავშვს შესასწავლი მასალის უფრო კარგად გააზრებაში. ყველა ამ სასარგებლო თვისებასთან ერთად თამაში ხომ ძალიან სახალისოა და რატომ არ შეიძლება სწავლის პროცესიც ისეთვე სახალისო გავხადოთ, როგორც თამაში?

თამაშის მნიშვნელობაზე ბევრი სტატის წაკითხვისა და ინტერნეტით ლექციების მოსმენის შემდეგ, გადავწყვიტე სხვადასხვა თამაში მე თვითონაც მომეფიქრებინა, რაც მარისთან ერთად გატარებულ დროს უფრო გაახალისებდა და თან მის განვითარებას და განათლებასაც შეუყწობდა ხელს.

ამ მიზნით პირველ ეტაპზე საკმაოდ მარტივი თამაში მოვიფიქრე, რომელიც მიზნად ისახავს კითხვის უნარის გაუმჯობესებას. სახელიც შესაბამისი დავარქვი – “იპოვე სიტყვები და ისწავლე კითხვა”.

ამ თამაშისთვის გამოვიყენე ფერადი ფურცელი, მაკრატელი და ფლომასტერი:

2პატარა ზომებად დაჭრილ ფერად ქაღალდზე დავაწერე იმ ნივთების სახელწოდებები, რომლებიც სახლში გვქონდა.

3

შემდეგ ეს ქაღალდები ოთახში სხვადასხვა არასწორ ადგილას დავდე და მარის ვუთხარი, რომ უნდა ეპოვა 15 პატარა ქაღალდი წარწერებით, წაეკითხა ისინი და სწორ ადგილას უნდა დაედო. იმ ფაქტმა, რომ ქაღალდები თავიდანვე მოსაძებნი იყო -გაამართლა, რადგანაც ბავშვებს უყვართ მოქმედებაში ყოფნა და მარიმაც ხალისით დაიწყო ამ ფურცლების ძებნა მთელს ოთახში და თან გამუდმებით ითვლიდა, რომ გაეგო კიდევ რამდენი დარჩა მოსაძებნი.

5

თხუთმეტივე პატარა ფურცლის პოვნის შემდეგ, მარი კითხვას შეუდგა, რომ გაეგო თუ რა ეწერა თითოეულ ფურცელზე.

7

სანამ მარი სიტყვებს კითხულობდა და სწორ ადგილას დებდა თითოეულ მათგანს, მე სურათებს ვიღებდი და ვერთობოდით :)

9

მარის ეს თამაში ბევრად უფრო მეტად მოეწონა, ვიდრე მე მქონდა წარმოდგენილი. შედეგებმა მოლოდინს გადააჭარბა. ყოველი სიტყვის წაკითხვას სიხარულით ხვდებოდა და დიდი ხალისით დარბოდა ოთახში აქეთ იქით, რომ ნივთები სწორ ადგილას “დაემალა”. ფურცლების გადანაწილების შემდეგ ჯერი ჩემზე მიდგა და მე დავიწყე მათი ძებნა, რომ შემემოწმებინა ყველა სიტყვამ თავისი ადგილი სწორად იპოვა თუ არა. ყველაფერი სწორად იყო, რამაც მარი ძალიან გაახარა და თამაშის გამეორება სამჯერ მთხოვა, ამ დროს ხან თვითონ მალავდა ამ სიტყვებს და ხან მე.

 გადავწყვიტეთ, რომ ეს თამაში სხვადასხვა სიტყვებით სხვადასხვა ადგილას პერიოდულად ვითამაშოთ ხოლმე, თან ისეთი სიხშირით, რომ ძალიანაც არ მოგვეზრდეს არც მარის და არც მე :).

მოკლედ, თამაშების მოფიქრება ძალიან ძნელი საქმე არ არის, მთავარია იცოდე რა არის შენი მიზანი, გაითვალისწინო იმ ადამიანის თუ ჯგუფის მოთხოვნები, ვისთვისაც ამ თამაშს ქმნი და რაც მთავარია ხალისით და სიყვარულით გააკეთო ეს ყველაფერი :).


8 Comments

ბავშვები ფილოსოფოსებად იბადებიან

whyველა ბავშვს რაღაც დროს უჩნდება ფილოსოფიური კითხვები სამყაროზე, მაგრამ როგორ ვიქცევით და როგორ ვპასუხობთ ამ კითხვებს ჩვენ, მშობლები. ამ საკითხზე ფიქრის დროს, წავაწყდი ერთ-ერთი თანამედროვე ინგლისელი ფილოსოფოსის სტეფან ლოს სტატიას, რაც მინდა თქვენც გაგიზიაროთ, რომ გავიგოთ თუ რას ფიქრობენ ამ საკითხზე ფილოსოფოსები.

 

„ბავშვები ბუნებრივად ფილოსოფოსები არიან“ ამტკიცებს ფილოსოფოსი სტეფან ლო.

ორიგინალი სტატია

ბავშვები ფილოსოფოსებად იბადებიან. ისინი მუდმივად ცდილობენ გაიგონ ყველა მოვლენის მიზეზი, მიიღონ ახსნა-განმარტებები, გაერკვიონ ყველაფრის თვისებაში  – მათ ცნობისმოყვარეობას საზღვარი არ აქვს. თითოეული პასუხზე კი მათ მალევე ახალი კითხვა უჩნდებათ. მათ აინტერესებს პასუხი ისეთ კითხვებზე, როგორიცაა „ როგორ შეიქმნა სამყარო? როგორ განისაზღვრა რა არის სწორი და რა არის არასწორი? საიდან უნდა მივხვდეთ, რომ ეს ყველაფერი არ გვესიზმრება?

როდესაც ჩვენ ვიზრდებით და ღრმად ვეფლობით ჩვენი ყოველდღიური ცხოვრების დეტალებში და საზრუნავში, ასეთი კითხვებისადმი ინტერესი მალე გვიქრება. ადამიანების უმეტესობა, მოზრდილ ასაკში შემოიფარგლება მისთვის საინტერესო და საზრუნავი საკითხების ვიწრო სპექტრით. მაშინ როდესაც ბავშვებს აქვთ საკმარისი დრო, ცნობისმოყვარე ბუნება და არანაირი წინასწარ გამჯდარი წარმოდგენები ამა თუ იმ საკითხზე, რის გამოც ისინი ჯერ კიდევ ხედავენ სამყაროს მთლიან სურათს.

როგორია ჩვენი რეაქცია, როდესაც ბავშვებს უჩნდებათ ფილოსოფიური კითხვები და როგორი უნდა იყოს ის?

რეალობა სამწუხაროდ ის არის, რომ ხშირად ჩვენ თავიდან ვიშორებთ ხოლმე ბავშვებს, როდესაც ისინი მოგვმართავენ ისეთი კითხვებით, როგორიცაა მაგალითად „რატომ მოხდა დიდი აფეთქება?“ ხშირად ასეთ კითხვებზე პასუხის გაცემა ჩვენ, დიდებს, დროის ფუჭ კარგვად მიგვაჩნია და შესაძლებელია მათ ასეთი პასუხიც კი გავცეთ: „უბრალოდ მოხდა და მორჩა. ნუ მეკითხები ასეთ სულელურ კითხვებს“.

თუ ბავშვი ნახავს, რომ მისი ფილოსოფიური კითხვები იწვევს უფროსების გაღიზიანებას, საყვედურსა და ხშირად მის გაკიცხვასაც კი, ძალიან დიდი ალბათობით ის ამ კითხვების დასმას უბრალოდ შეწყვეტს.

მეორე მიდგომა, რომლითაც ჩვენ ასევე თავს ვარიდებთ ბავშვების ფილოსოფიურ კითხვებს არის ის, რომ ჩვენ ვუდგებით მათ უფრო სერიოზულად, მაგრამ ვთვალთმაქცობთ, როცა ვაჩვენებთ, თითქოს ამ კითხვებს ძალიან მარტივი პასუხები აქვთ. რელიგია, ამ სიტუაციებში კარგი დასაყრდენია, თუნდაც ნაკლებად მორწმუნე, ათეისტი ადამიანებისთვისაც: „როგორ შეიქმნა სამყარო?“ – ღმერთმა შექმნა. „რატომ ითვლება ამის ან იმის გაკეთება არასწორად?“ – იმიტომ რომ ღმერთმა ასე თქვა. შესაძლებელია ამ პასუხებმა დააკმაყოფილოს ბავშვის ცნობისმოყვარეობა, მაგრამ ისინი ხშირ შემთხვევაში არაადექვატურია, რადგანაც ეს პასუხები ხშირად ვერ ხსნიან იმ საიდუმლოებებს, რომლებში გარკვევის მცდელობაც დაიწყო ბავშვმა. ხშირად ბავშვები ერთ საიდუმლოებაში გარკვევის ინტერესს ანაცვლებენ მეორეთი, რომელზეც პასუხის გაცემა უფრო მეტად რთულდება.

მაგალითად, სოფია, მისი რაციონალური ცნობისმოყვარეობიდან გამომდინარე კითხულობს თუ საიდან გაჩნდა სამყარო. ამ შემთხვევაში თავდაჯერებული ტონით იმის თქმა, რომ ღმერთმა შექმნა სამყარო, სულაც არ იქნება საკმარისი კითხვაზე ნათელის მოსაფენად, მითუმეტეს, თუ მის მომდევნო კითხვაზე „და როგორ გაჩნდა ღმერთი?“ პასუხის გაცემის ნაცვლად ვეცდებით ყურადღება მაგალითად ნაყინზე გადავატანინოთ.

ამ შემთხვევაში მე არ ვგულისხმობ ასეთ კითხვებზე პასუხის გასაცემად რელიგიური ახსნის გამოყენებაზე უარის თქმას. მაგრამ მე ვეწინააღმდეგები მათ გამოყენებას ბავშვების ნორჩ გონებაში ძიების სურვილისა და ცნობისმოყვარეობის ჩასახშობად.

რატომ ვიშორებთ ხოლმე ბავშვებს თავიდან ასეთი კითხვების დასმის დროს? ამის ბევრი მიზეზი არსებობს. ერთ-ერთი ძალიან აშკარა მიზეზი კი ის არის, რომ ჩვენ თვითონ არ ვიცით ასეთ კითხვებზე პასუხები და ჩვენი უცოდინარობის აღიარება კი საკმაოდ რთულია, მითუმეტეს ჩვენს საკუთარ შვილებთან.

მეორე მიზეზი ის არის, რომ ფილოსოფიურ საკითხებში ძიება საკმაოდ ღრმა ფიქრს მოითხოვს, ხოლო დიდების უმეტესობას ბავშვებზე ბევრად უკეთესად არც აქვს განვითარებული ეს უნარი. ჩვენ ვიცით, რომ შვილებთან დებატებში შესვლა დიდი ალბათობით იქნება რთული, გახდება თავის ტკივილის მიზეზი და მალე დასრულდება ჩვენი სიღრმისეული ფიქრის უნარის ნაკლებობიდან გამომდინარე.

მესამე მიზეზი კი ის არის, რომ ასეთ საკითხებზე ფიქრი ჩვენთვის არც ისე სასიამოვნოა და ეს არა მხოლოდ იმის გამო, რომ ზოგიერთი მათგანი შეგვახსენებს იმას, ჩვენ მოკვდავნი ვართ და შესაძლოა ჩვენს ხანმოკლე ცხოვრებას განსაკუთრებული აზრი სულაც არ ჰქონდეს. ფილოსოფიურმა კითხვებმა შესაძლოა ინტელექტუალურად ძალიან აგვაღელვოს. მათ შესაძლოა იძულებით დაგვაფიქრონ იმაზე, რომ რაც აქამდე „საღი აზრი“-ს ნაყოფი გვეგონა და მარტივად გასაგები, მხოლოდ ილუზიაა და ჩვენს მყარად გამჯდარ შეხედულებებს საყრდენი გამოაცალოს. დაგვანახონ, რომ ჩვენ დაკიდებული ვართ ინტელექტუალურ სიცარიელეზე. ფილოსოფიურად ფიქრი, ნიშნავს აზროვნებას უსაფრთხოების ბადის გარეშე.

განვიხილოთ მაგალითი. ზრდასრული ადამიანების უმეტესობა ამ ქვეყანაში [ინგლისი] დიდი ალბათობით იტყოდა, რომ „სრულიად აშკარაა“ ის ფაქტი, რომ ადამიანების დახოცვა და მათი ჭამა მორალურად აბსოლუტურად მიუღებელია, მაშინ როდესაც სხვა არსებების (ცხოველებისა თუ ფრინველების) დახოცვა და ჭამა არანაირ პრობლემას არ წარმოადგენს. ბავშვები კი რაღაც პერიოდში აუცილებლად კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენებენ ასეთ მორალს. ისინი ინტუიტიურად გრძნობენ, რომ ამ მორალში რაღაც ისე არ არის, როგორც უნდა იყოს და საეჭვოა. ამიტომაც ითხოვენ მის განმარტებას.

პრობლემა კი იმაში მდგომარეობს, როგორც ეს ფილოსოფოსმა პიტერს სინგერმა უჩვენა, ეს უკიდურესად რთული დასამტკიცებელი შეხედულებაა (ამ შემთხვევაში არ იქნება საკმარისი ასახსნელად უბრალოდ იმის თქმა, რომ ღორები და ძროხები ჩვენზე უფრო ნაკლებად გონიერი არსებები არიან; რადგანაც ეს იგულისხმებდა იმას, რომ ასეთ შემთხვევაში მისაღები იქნებოდა გონებრივად ჩამორჩენილი ადამიანების იგივე მდგომარეობაში ჩაყენება). ფაქტი ის არის, რომ ჩვენ გაგვიჭირდება თავიდან ავირიდოთ ის დასკვნა, რომ ჩვენ გვახასიათებს, დაუჯერებელი სიძულვილი სხვა ტიპის არსებების მიმართ, რომელიც ჰგავს რასიზმს (რასაც სინგერი „speciesism“ უწოდებს ).

მართლაც, რთულია არ დაეთანხმო სინგერის დასკვნას იმაში, რომ ჩვენ ყოველწიურად ვხოცავთ მილიარდობით ცხოველს, მხოლოდ იმისთვის, რომ დავაკმაყოფილოთ ჩვენი გემოვნება გარკვეული ტიპის საკვებისადმი, რაც მორალურად სრულიად გაუმართლებელია, იმ დონეზე, როგორც მიუღებელია და გაუმართლებელია მაგალითად მონებით ვაჭრობა.

სულაც არ არის გასაკვირი როცა იმის ნაცვლად, რომ ბავშვის თხოვნით მივაწოდოთ მას ახსნა-განმარტება ამა თუ იმ საკითხზე, ჩვენთვის უფრო კომფორტულია მათი თავიდან მოშორება (ალბათ ისევე, როგორც ორასი წლის წინ თავიდან იშორებდნენ იმ ბავშვს, ვინც კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებდა ადამიანების მონებად გაყიდვის მართებულობას). ჩვენ, უფროსები უგულებელვყოფთ ბავშვების წუხილს ხორცის ჭამაზე, როგორც სულელურ და ბავშვურ აზრებს. ვუდგებით ამ საკითხს ასე ან ვცდილობთ გადავკეტოთ მათი ცნობისმოყვარეობის ხაზი მზა მარტივი რელიგიური პასუხით: „ღმერთმა ცხოველები დედამიწაზე ადამიანებისთვის საკვებად გააჩინა. ასეა ნათქვამი ბიბლიაში“.

რატომ ვიცილებთ თავიდან ბავშვის ფილოსოფიურ შეკითხვას? ჩვენ ამას არ უნდა ვაკეთებდეთ , გრძელ ვადაში მაინც არ უნდა ვიქცეოდეთ, რისთვისაც არსებობს სამი მნიშვნელოვანი მიზეზი.

პირველი, მათ ვისაც არ აძლევდნენ დიდ თემებზე ფიქრის საშუალებას და უბრალოდ ფიქრის გარეშე პირდაპირ შეიწოვეს მარტივი რელიგიური პასუხები, აქვთ ძალიან უღიმღამო და არასაინტერესო, დაცლილი ცხოვრება. ისევე როგორც ოქროს თევზსს,  რომელსაც არ აქვს არანაირი წარმოდგენა იმაზე არის თუ არა მისი აკვარიუმის შუშის კედლებს იქით საერთოდ რამე. ასეთ ადამიანებს არანაირი შეგრძნება არ აქვთ იმისა, თუ რა საიდუმლოებები არსებობენ  მათი ყოველდღიური ცხოვრების საზღვრებს მიღმა.

მეორე, და კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი – ის ადამიანები, ვისაც არასოდეს არ გადაუდგამთ ნაბიჯი უკან, რათა თვალი გადაევლოთ და გაეანალიზებინათ მათი ცხოვრება, არიან არამხოლოდ საოცრად ცარიელნი, არამედ პოტენციურად საშიშებიც კი. ადამიანი, რომელსაც ჩვევაში აქვს მარტივად მიიღოს და შეითვისოს გონებრივი ჩვევები და გადაუმოწმებელი ვარაუდები მათ გარშემო არსებული ადამიანებისა – მორალურად ცხვრის როლში იმყოფება. ცხვრის მორალის მქონე ადამიანებმა შესაძლებელია გააკეთონ ყველაფერი სწორად. მაგრამ ამას ისინი იმიტომ კი არ აკეთებენ, რომ ეს სწორია, არამედ იმიტომ, რომ ამას მის ირგვლივ არსებული სხვა ცხვრები აკეთებენ. თუ მოხდება ისე, რომ მთელი ფარა აირჩევს ვერაგულ და საშინელ მიმართულებას, აირჩევს სიძულვილისა და ფანატიზმის გზას, მორალურად ცხვრის როლში მყოფი ადამიანი ბრმად მიყვება ფარას. ხოლო მორალურად ცხვრების მდგომარეობაში მყოფი ადამიანების საზოგადოება კი ძალიან საშიშია.

და მესამე , უნარები, რომლებიც განუვითარდება ადამიანს ადრეული ასაკიდან დიდ თემებზე ღრმა ფიქრის გზით ძალიან ღირებულია და მნიშვნელოვანია. მკაფიო არგუმენტის ჩამოყალიბება, კომპლექსური აზროვნების ხაზის გაყოლის უნარი ან ლოგიკაში შეცდომის პოვნა, ეს ის უნარებია, რომელთა ქონაც ყოველთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. ყველაზე ცოტა კი, ასეთ უნარებს შეუძლია გამოიმუშაოს ადამიანში იმუნიზაცია მატყუარა ვაჭრებისა და სხვადასხვა მიმდინარეობის რელიგიური ფანატების წინააღმდეგ, რათა მათი გავლენისგან დაიცვას თავი.

დიდ კითხვებზე ღრმა ფიქრი ცხოვრების მნიშვნელოვანი ნაწილია. ეს არის ის, რაც ჩვენ სრულყოფილ ადამიანებად გვაქცევს. ამიტომაც არ უნდა ჩავახშოთ ბავშვების მიერ დასმული ფილოსოფიური კითხვები, პირიქით აქტიურად უნდა წავახალისოთ ისინი.

წყარო:

http://rationalist.org.uk/articles/455/natural-born-philosophers


2 Comments

როგორ გავაკეთეთ საშინაო თოჯინების თეატრი

დიდი ხანია მინდოდა მარისთვის გამეკეთებინა თოჯინების თეატრი, მაგრამ როგორც ხდება ხოლმე საკმაოდ დიდი ხანი ვერ მოვახერხე ამ გეგმის განხორციელება. საახალწლო არდადაგებზე კი როგორც იქნა ეს გეგმაც განვახორციელე ბავშვებთან ერთად და დღეს უკვე სახლში გვაქვს “მობილური” საშინაო თოჯინების თეატრი და როცა მოგვესურვება ვატარებთ სპექტაკლებს.

თუ თქვენც გაქვთ სურვილი ასეთი თოჯინების თეატრი გაუკეთოთ თქვენს პატარებს, შეგიძლიათ ჩვენი გამოცდილება გამოიყენოთ. მინდა დაგარწმუნოთ, რომ ეს საკმაოდ მარტივია და დიდ ძალისხმევას არ მოითხოვს.

ამ საქმისთვის დაგჭირდებათ ნაჭერი, დაახლოებით 1,5 – 2 მეტრი სიგრძის. ლენტი, პატარა ზომის სხვადასხვა ფერის ნაჭრები. ჩვენ გასაფორმებლად უბრალო ტილოს ნაჭრები გამოვიყენეთ, რადგან სხვა არ გვქონდა სახლში. სასურველია თეატრის ფარდისთვის თხელი ნაჭერიც.

DSC_0496

რადგანაც ჩვენი თეატრი კარის ჩარჩოზე მაგრდება, ჩვენ პირველ რიგში გავზომეთ ნაჭერის სიგრძე და ბავშვებისთვის მოსახერხებელ ადგილზე ცარცით მოვხაზეთ სცენის ადგილი.

DSC_0497

ამოჭრილი სცენის ადგილზე სილიკონის წებოს დახმარებით დავამაგრეთ წვრილ ხაზებად დაჭრილი ტილოს ნაჭრები. დაკერების მაგივრად წებოს გამოყენება საკმაოდ დიდ დროს დაგაზოგინებთ და ბევრად უფრო გაგიმარტივებთ საქმეს.

DSC_0498

ამის შემდეგ დავამატეთ კიდევ სხვა დეტალები თეატრის გასაფორმებლად. ამოვჭერით ტილოს ნაჭრებიდან ფერადი სამკუთხედები და ისინიც სილიკონის წებოს გამოყენებით დავაწებეთ ნაჭერს.

DSC_0499

სულ ბოლოს კი დავამაგრეთ თეატრის ფარდა. ამ შემთხვევაში მეტი ეფექტისთვის ნემსი და ძაფიც გამოვიყენეთ ფარდების ასაფუშფუშებლად :) რომელიც ბოლოს მაინც წებოს გამოყენებით მივამაგრეთ მთავარ ნაჭერს და თეატრიც მზად იყო. კარის ჩარჩო, რომ ძალიან არ გაგვეფუჭებინა, ნაჭერი ჭიკარტების საშუალებით დავამაგრეთ კარებზე (და ყოველ ჯერზე ამ მეთოდს  ვიყენებთ).

DSC_0491

აი ჩვენი პატარა თეატრიც :)

DSC_0487

ნინი და მარი ჩვენი საშინაო თეატრის სცენიდან იჭყიტებიან

და ბოლოს წარმოგიდგენთ მარიკუნას მიერ გამართულ პირველ წარმოდგენას ჩვენს საშინაო თეატრში, ზღაპარს “სამი გოჭი”

სტუმრად ტელევიზია “GDS”-ში

2 Comments

ერთ დღეს ტელევიზია GDS-მა სტუმრად მიგვიწვია მე და მარი გადაცემა მიXერში, რომ გვესაუბრა სკოლამდელი ასაკის ბავშვების აღზრდაზე.

თუ რაზე ვისაუბრეთ და რა გავაკეთეთ იმ დღეს ტელევიზიაში, შეგიძლიათ ნახოთ ამ ვიდეოში.


2 Comments

რა ასაკში უნდა დაიწყოს ბავშვმა სწავლა სკოლაში?

school kidრა ასაკში უნდა დაიწყოს ბავშვმა სწავლა სკოლაში? ეს კითხვა სერიოზული განხილვის თემაა ბოლო წლების მანძილზე მსოფლიოს მასშტაბით, თუმცა ერთიანი შეთანხმება ამ საკითხზე ჯერ-ჯერობით არ არსებობს. მსოფლიო ბანკის მონაცემების მიხედვით, ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა შვედეთი, შვეიცარია, ფინეთი, დანია, უნგრეთი, ლიხტენშტეინი და ესტონეთი ოფოციალური სკოლის დაწყების ასაკია 7 წელი, დიდ ბრიტანეთში, ირლანდიაში, ახალ ზელანდიასა და ავსტრალიაში 5 წელი, ხოლო დანარჩენ განვითარებულ ქვეყნებში 6 წელი.

5 წლის ასაკში სწავლის დაწყების მომხრეები ამტკიცებენ, რომ ამ ასაკის ბავშვებს აქვთ სასკოლო პროგრამის შემეცნების უნარი და ფორმალური სწავლების ადრე დაწყება მათი განათლების საქმეს საგრძნობლად წინ წასწევს.

დიდი ბრიტანეთის განათლების კვლევის ეროვნული ფონდის, კვლევითი განყოფილების დირექტორი, ადრეული განათლების სპეციალისტი კაროლინ კლარკი საუბრობს იმ მიზეზებზე, რამაც განაპირობა განაპირობა ბრიტანეთში 5 წლის სავალდებულო სასკოლო ასაკად დაწესება, მაშინ როდესაც განვითარებული ქვეყნების უმეტესობაში 6 წელია განსაზღვრული. კლარკი აღწერს, რომ 1870 წელს დიდ ბრიტანეთში დამტკიცებული საკანონმდებლო აქტი, რომლის მიხედვითაც 5 წელი განისაზღვრა სავალდებულო სასკოლო ასაკად, განპირობებული იყო იმით, რომ მთავრობა მაშინ ამ გადაწყვეტილებით ცდილობდა ბავშვის დაცვას სახლში ექსპლუატაციისა და ქუჩებში არსებული არაჯანსაღი გარემოსაგან. გარდა ამისა, ამბობს კლარკსონი, მთავრობა ამ გზით ასევე ცდილობდა ხელი შეეწყო დამსაქმებლებისათვის, რადგანაც ბავშვების სკოლაში ადრე შეყვანა ნიშნავდა სკოლის ადრე დამთავრებას და შესაბამისად სამსახურისთვის უფრო ადრეულ მზაობას. მისი მტკიცებით, ამ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ ედო არც საგანმანათლებლო და არც ბავშვის განვითარებასთან დაკავშირებული რაიმე მოტივი.

ბოლო წლების განმავლობაში განათლების სპეციალისტებისა და ფსიქოლოგების დიდი ნაწილი  მკაცრად დაუპირისპირდა სასკოლო განათლების ადრე დაწყებას. 2013 წელს დიდ ბრიტანეთში ამ მიზნით კამპანიაც კი წამოიწყეს სახელწოდებით „ზედმეტად ბევრი, ზედმეტად სწრაფად“, რომელიც აერთიანებს ადრეული განათლების ექსპერტების დიდ ჯგუფს (რომლებიც ასევე არიან მოძრაობა „გადაარჩინე ბავშვობის“ ნაწილი).

ფორმალური სწავლების 5 წლის ასაკში დაწყების მოწინააღმდეგენი მიუთითებენ, რომ ეს მიდგომა არასასურველი შედეგების მომტანია გრძელ ვადაში. ისინი მიუთითებენ კვლევებზე, რომლებიც უჩვენებენ, რომ წერა-კითხვის უნარების ადრე ათვისების უპირატესობა ვერ ნარჩუნდება გრძელ ვადაში. მაგალითად კემბრიჯის უნივერსიტეტის ლექტორი დევიდ ვაითბრედი დიდი ბრიტანეთის პარლამენტისთვის მომზადებულ პრეზენტაციაში უჩვენებს, რომ  5 წლის ასაკში კითხვის შესწავლა არ გულისხმობს უკეთესი შედეგების ქონას 11 წლის ასაკში. 2009-2012 წლებში ჩატარებულმა კვლევამ უჩვენა, რომ ბავშვები, რომლებიც კითხვას უფრო გვიან, 6-7 წლის ასაკში სწავლობენ, 11 წლის ასაკში უფრო მეტად კითხულობენ სიამოვნებისთვის და ტექსტის აღქმის უკეთესი უნარი.

სპეციალისტები განსაკუთრებით ამახვილებენ ყურადღებას ბავშვის ნეგატიურ ემოციურ მდგომარეობაზე, რომელიც გამოწვეულია ფორმალური განათლების ზედმეტად ადრე დაწყებით. იმის გამო, რომ უმეტეს შემთხვევაში სასწავლო პროგრამების სირთულე არ ითვალისწინებს ბავშვის ასაკის შესაძლებლობებს, ბავშვი ღიზიანდება, უყალიბდება დაბალი თვითშეფასება და კარგავს სწავლის მოტივაციას.

ამ ჯგუფის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი არგუმენტი ასევე არის თამაშის აუცილებლობა განსაკუთრებით 7 წლამდე (რომელიც ბავშვთა უფლებების კონვენციაშიც არის შეტანილი, როგორც ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ბავშვის უფლება), რომელსაც ფორმალური განათლება ძალიან ზღუდავს.

დევით ვაითბრედი თავის ნაშრომში „თამაშის მნიშვნელობა“ მიუთითებს, რომ თამაში უმნიშვნელოვანესია ბავშვის ჯანმრთელი გონებრივი, ემოციური და სოციალური განვითარებისათვის და ის ეხმარება ბავშვს ცხოვრების სირთულეებისათვის მომზადებაში. ხოლო იმ ბავშვებს, რომლებიც მოკლებულნი არიან საკმარისი რაოდენობით თავისუფალი თამაშის შესაძლებლობას, უმეტეს შემთხვევაში აქვთ ნევროლოგიური განვითარების პრობლემები. ამ მიზეზის გამო სპეციალისტები მიუთითებენ, რომ მნიშვნელოვანია სასკოლო ასაკის გაზრდა 6-7 წლამდე. ამ არგუმენტის მართებულობის განსამტკიცებლად ისინი მიუთითებენ 15 წლის მოსწავლეების საერთაშორისო შეფასების PISA-ს შედეგებზე, რომელიც უჩვენებს, რომ საუკეთესო შედგები იმ ქვეყნებს აქვთ რომლებიც გვიან იწყებენ სწავლას.

2010 წლის 17 ივლისს, ყოველგვარი საჯარო განხილვებისა და ანალიზის გარეშე, საქართველოს „კანონში განათლების შესახებ“ შევიდა ცვლილება, რომლის მიხედვითაც ფორმალური განათლების დაწყების ასაკი 5 წელი გახდა.  მაშინ ქართველი ფსიქოლოგების ნაწილი აღნიშნავდა, რომ ეს არ იყო სწორი გადაწყვეტილება. ისინი მიუთითებდნენ, რომ ასეთ ცვლილებას აუცილებლად სჭირდება მასწავლებლების გადამზადება და სკოლის შესაბამისი აღჭურვა, რათა მოერგოს 5 წლის ბავშვის თავისებურებს. თუმცა მსგავსი ცვლილებები არ განხორციელებულა.

2012 წელს სოციალური კვლევისა და ანალიზის ინსტიტუტის მიერ ჩატარებულმა კვლევამ უჩვენა, რომ საქართველოში 5 წლის ბავშვების სწავლების პროცესში არაერთი პრობლემა გამოვლინდა, როგორც აკადემიური უნარ-ჩვევების ათვისებაში, ასევე  ბავშვების ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაში, რაც სპეციალისტების აზრით ბევრად უფრო საგულისხმოა.

კვლევა საუბრობს იმაზე, რომ ქართული სახელმწიფო სკოლების რეჟიმი, რომელიც გულისხმობს 35 წუთი მერხთან ჯდომას, მიუღებელია ამ ასაკში ბავშვის ფიზიკური განვითარებისათვის. შედეგი კი ის არის, რომ ქართველ ბავშვებში გახშირებულია სქოლიოზის შემთხვევები. გარდა ამისა, კვლევაში საუბარია იმაზე, რომ საქართველოს სახელმწიფო სკოლებში არსებული მიდგომა ძირითადად მოითხოვს მასწავლებლის პასიურ მოსმენას ხანგრძლივი დროით, რაც აღემატება 5 წლის ბავშვის შესაძლებლობებს. ბავშვების ასაკობრივი მოთხოვნილებების გაუთვალისწინებლობა კი შესაბამის შედეგებს იწვევს, მაგალითად მასწავლებლები საუბრობენ შემთხვევებზე, როდესაც ბავშვები იწყებენ კალმების  დაგდებას და შემდეგ აღებას, იმისთვის, რომ დაიკმაყოფილონ თამაშის მოთხოვნილება, არ აქვთ კარგად განვითარებული მოტორიკა და უჭირთ კალმის და მაკრატლის გამოყენება, ითხოვენ მოფერებას, კალთაში ჩასმას, არ შეუძლიათ დამოუკიდებლად ჭამა და თხოვენ მასწავლებელს რომ აჭამოს, ეძინებათ მერხზე და ხშირად უარს აცხადებენ საკლასო სამუშაოებზე.

2013 წლის ოქტომბრის თვეში დაიწყო საუბარი იმაზე, რომ ფორმალური განათლების დაწყების ასაკი აწეულიყო 6 წლამდე. თუმცა ჯერ-ჯერობით გადაწყვეტილება ამაზე არ მიუღიათ. როგორც მედია საშუალებები იუწყებიან, განათლების სამინისტრო მუშაობს განათლების სტრატეგიაზე, რომლის საჯარო განხილვებიც 2014 წლის თებერვალში დაიწყება. იმედია განხილვებში იმ სპეციალისტებსაც ჩართავენ, რომლებსაც კარგად ესმით ადრეული განათლების თავისებურებები და ბავშვის ფსიქოლოგია და ასევე გაითვალისწინებენ, იმ ქვეყნების გამოცდილებას, რომელთა განათლების სისტემები განსაკუთრებით გამორჩეულია და მათი შედეგებიც ასახულია საერთაშორისო შეფასებებში.

გამოყენებული მასალები:

http://data.worldbank.org/indicator/SE.PRM.AGES

http://www.nfer.ac.uk/about-nfer/whos-who/caroline-sharp/

http://www.nfer.ac.uk/nfer/publications/44410/44410.pdf

http://www.importanceofplay.eu/IMG/pdf/dr_david_whitebread_-_the_importance_of_play.pdf

http://www.theguardian.com/news/datablog/2013/dec/03/pisa-results-country-best-reading-maths-science

http://www.toomuchtoosoon.org/uploads/2/0/3/8/20381265/david_whitebread_-_presentation_of_the_evidence_oct_2013.pdf

http://www.tpdc.ge/uploads/pdf_documents/5%20wliani%20bavSvebis%20swavlebis%20problemebi.%20final.pdf

http://www.liberali.de/unda-miviqvanot-tu-ara-5-tslis-bavshvi-skolashi

http://www.toomuchtoosoon.org/about.html

http://www.toomuchtoosoon.org/uploads/2/0/3/8/20381265/david_whitebread_-_presentation_of_the_evidence_oct_2013.pdf

http://www.nplg.gov.ge/gsdl/cgi-bin/library.exe?e=d-01000-00—off-0period–00-1–0-10-0–0-0—0prompt-10–..-4—-4—0-1l–11-en-10—10-preferences-50–00-3-help-00-0-00-11-1-0utfZz-8-00-0-11-1-0utfZz-8-00&a=d&c=period&cl=CL4.10&d=HASH016ba8d9955116f53b7f0d93.5.1

http://www.theguardian.com/news/datablog/2013/dec/03/pisa-results-country-best-reading-maths-science

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 110 other followers