პატარა ჟირაფი

ბავშვის აღზრდა და განათლება


დატოვე კომენტარი

სახალისო ექსპერიმენტი #5 – “ჯადოსნური რძე”

11 ესეც ჩვენი მორიგი სახალისო     ექსპერიმენტი.

როგორც წინა ექსპერიმენტში, აქაც ვაგრძელებთ მოლეკულების თვისებებზე დაკვირვებას.

 

 

როგორც ვიდეოში იყო ნაჩვენები, ფერების აფეთქება მოხდა რძესა და საპონს შორის რეაქციის შედეგად. მხოლოდ საღებავების რძეში ჩასხმისას არაფერი მომხდარა, ხოლო საპნის წვეთის რძესთან შეხებისას მომენტალურად დაიწყო მოძრაობა რძეში და მოხდა „ფერების აფეთქება“.

როგორც ნახეთ, ექსპერიმენტის დროს მარი საპნიან ჩხირს არ ამოძრავებდა. ჩხირი ერთ ადგილას იყო.

თუ თქვენ თვითონ ჩაატარებთ ამ ექსპერიმენტს და რამდენჯერმე ჩადებთ საპნიან ჩხირს რძეში, ნახავთ, რომ ყოველი შემდგომი ცდის დროს, ეს რეაქცია მცირდება და საბოლოოდ ფერების მოძრაობა რძეში ჩერდება.

ეს ექსპერიმენტი უჩვენებს იმას თუ როგორ „მუშაობს“ საპონი ანუ როგორ აკეთებს ის თავის საქმეს. როდესაც ხელი ცხიმიანი გვაქვს, ვიცით რომ ხელის დაბანა მხოლოდ წყლით შეუძლებელია. საპნის გამოყენებისას კი ვგრძნობთ თუ როგორ გვშორდება ხელიდან ცხიმი.

რა ხდება საპნის გამოყენების დროს?

საპნის მოლეკულები უკავშირდებიან ცხიმის მოლეკულებს და ერწყმიან მათ, რისი გადარეცხვაც შემდეგ უკვე წყალს შეუძლია.

ჩვენი ექსპერიმენტის ჩატარების დროსაც რძეში საპნის წვეთის შეხებამ იგივე რეაქცია გამოიწვია. 12

რძე წარმოადგენს წყლის, ვიტამინების, მინერალების, პროტეინებისა და ცხიმის წვეთების ნაზავს.

საპნის მოლეკულებს ორი განსხვავებული თვისების მქონე მხარე აქვთ 1(უპოლუსო და პოლუსიანი მხარეები): ერთი მხარე არის წყლის მოყვარული მხარე, ხოლო მეორე არის წყლის მოშიში. საპნის მოლეკულის წყლის მოყვარული მხარე იხსნება წყალში, ხოლო წყლის მოშიში კი ეკრობა რძეში არსებულ ცხიმებს. საპნის მოლეკულის სწორედ ეს თვისება ხდება იმ მხიარულიების მიზეზი, რომელიც ვნახეთ ვიდეოში.

როცა საპნის მოლეკულები დაქრიან და ცდილობენ ცხიმის მოლეკულებთან შეერთებას, ისინი მოლეკულები იგრიხებიან, ტრიალებენ და ბზრიალებენ ყველა მიმართულებით. ცხიმის მოლეკულების ამ მთელი „ტანვარიჯიშის“ დროს,  საჭმლის საღებავის მოლეკულები სწრაფად მოძრაობენ და ეჯახებიან ირგვლივ ყველაფერს. მათი ეს მოძრაობა კი გვაძლევს სხვა შემთხვევაში უხილავ პროცესზე მარტივად დაკვირვების საშუალებას.

მას შემდეგ, რაც საპონი თანაბრად განაწილდება რძეში, რეაქცია ნელდება და მოძროაბა საბოოლოოდ ჩერდება.

სცადეთ და დაამატეთ კიდევ ერთი წვეთი საპონი იმის სანახავად ექნება თუ არა ადგილი კიდევ რაიმე მოძრაობას რძეში. თუ კვლავ დაიწყება მოძრაობა, ეს იმას ნიშნავს, რომ თქვენ კიდევ იპოვეთ ცხიმის ის მოლეკულები, რომლებსაც ჯერ არ უპოვნიათ წყვილი ფერადი ცეკვის დროს.

სცადეთ იგივე წყალში და ნახეთ რა გამოვა? მიიღებთ თუ არა იგივე შედეგს? რას ფიქრობთ, რატომ მოხდა ასე?

 


დატოვე კომენტარი

ექსპერიმენტი ცელოფნის პარკით

 

 

3მარიმ ამ შაბათს მორიგი სახალისო ექსპერიმენტი ჩაატარა. ამ ექსპერიმენტის საშუალებით კი მან გაიგო, რომ სამყაროში ყველაფერი პაწაწინა ნაწილაკებისაგან, ატომებისგან შედგება და რომ ატომები ერთიანდებიან ჯგუფებად და ამ ჯგუფებს მოლეკულებს უწოდებენ.

მოლეკულებზე და ატომებზე ინფორმაციას კი საბავშვო ენციკლოპედიაში გაეცნო.

23

ექსპერიმენტის საშუალებით მარიმ გაიგო ის, რომ მოლეკულები ერთმანეთისგან განსხვავდებიან და ეს განსხვავება ამა თუ იმ ნივთს განსხვავებულ თვისებას ანიჭებს.

ესეც ჩვენი სახალისო ექსპერიმენტი.

 


2 Comments

ტელევიზორი, ძალადობა და ბავშვები

violence-televisionთანამედროვე ბავშვების უმეტესობა ყოველდღიურად საკმაოდ დიდ დროს ატარებს ტელევიზორის ეკრანთან. ტელევიზორი კი საკმაოდ ძლიერი იარაღია ღირებულებათა სისტემის ჩამოსაყალიბებლად და ადამიანის ქცევაზე ზემოქმედების მოსახდენად.

სამწუხაროდ,  სატელევიზიო გადაცემები (ფილმები, მულტფილმები, სხვადსხვა ტიპის შოუები და ა.შ) დღეს დიდი რაოდენობით ძალადობის ელემენტებს შეიცავს. ბევრმა კვლევამ კი, რომელიც ჩატარდა იმის შესასწავლად თუ რა ზეგავლენა აქვს ასეთ გადაცემებს ბავშვებზე უჩვენა, რომ ამ გზით:

  • ბავშვებს უქვეითდებათ თანაგრძნობის უნარი და უქრებათ ემოციები ძალადობის მიმართ,
  • ძალადობა მათთვის ხდება პრობლემების გადაჭრის გზა,
  • ბავშვები ბაძავენ იმ მოძალადეებს, რომლებსაც ხედავენ ტელევიზორის ეკრანზე,
  • საკუთარ თავს ხშირად აიგივებენ ზოგიერთ გმირთან: მსხვერპლთან ან მოძალადესთან.

მუდმივად ძალადობის ყურება ტელევიზორით იწვევს ძალიან დიდ აგრესიას ბავშვებში. ზოგჯერ შესაძლებელია მხოლოდ ერთმა ძალადობის შემცველმა გადაცემამაც კი გაზარდოს აგრესია ბავშვში. ბავშვები, რომლებიც უყურებენ ისეთ გადაცემებს, ფილმებს, სადაც ძალადობა არის ძალიან რეალისტური, ხშირი და დაუსჯელი, მეტი ალბათობით ბაძავენ და იმეორებენ იმას, რასაც ხედავენ. ბავშვები, რომლებიც არიან ძალიან ემოციურები, აქვთ პრობლემები სწავლაში, ქცევაში და არიან იმპულსურები, უფრო ადვილად ექცევიან ტელევიზორში ნანახი ძალადობის გავლენის ქვეშ. ტელევიზიით ნანახმა ძალადობამ შესაძლოა მაშინვე იჩინოს თავი ბავშვის ქცევაში, მაგრამ შესაძლებელია იგი წლების შემდეგაც გამოვლინდეს.

ის ბავშვებიც კი, რომლებიც იზრდებიან ისეთ ოჯახებში, სადაც ძალადობა არ არის მისაღები, ექცევიან ასეთი გადაცემების გავლენის ქვეშ. მიუხედავად იმისა, რომ ტელევიზორი არ არის ძალადობრივი ქცევის ერთადერთი გამომწვევი მიზეზი, ის მაინც მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ამ მხრივ. ამიტომაც, მნიშვნელოვანია მშობლები განსკუთრებული ყურადღებით მოეკიდონ ამ საკითხს და გაითვალისწინონ შემდეგი:

  • თვალყური ადევნონ იმას თუ რა გადაცემებს უყურებენ მათი შვილები და ეცადონ შვილებთან ერთად უყურონ შერჩეულ გადაცემებს;
  • შეზღუდონ ტელევიზორის ეკრანის წინ გატარებული დრო და არ დადგან ტელევიზორი ბავშვის ოთახში;
  • აუხსნან ბავშვებს, რომ მიუხედავად იმისა,რომ ფილმში ძალადობრივ სცენაში მონაწილეობისას მსახიობებს სინამდვილეში არაფერი მოსდით, რეალურ ცხოვრებაში ასეთი რამ დაუშვებელია და ძალიან მძიმე შედეგით სრულდება.
  • არ მისცენ ბავშვებს საშუალება უყურონ ძალადობრივ ფილმებსა და გადაცემებს, გადართონ სხვა არხზე როცა ძალადობის ელემენტები ჩნდება ეკრანზე და აუხსნან თუ რატომ არის ამის გაკეთება აუცილებელი და რატომ არის ასეთი მოქმედება ზოგადად მიუღებელი;.
  • ყოველთვის, როდესაც შეესწრებიან ტელევიზორში ძალადობრივ სიტუაციას, ხაზი გაუსვან იმ ფაქტს, რომ ასეთი მიდგომა სრულიად მიუღებელია და რომ ის არ არის პრობლემის მოგვარების სწორი გზა.
  • თანატოლების ზემოქმედების შესამცირებლად, სასურველია სხვა მშობლებთანაც საუბარი, რომ მეგობრების მშობლებმაც მსგავსი წესები შეიმუშაონ ტელევიზორთან მიმართებაში.

გარდა ძალადობისა, ტელევიზია სამწუხაროდ ხელს უწყობს სხვადასხვა სტერეოტიპების ჩამოყალიბებასაც და საერთოდ, მიუხედავად იმისა თუ რა ტიპის გადაცემაზეა საუბარი, უმჯობესია ტელევიზორთან გატარებული დრო იყოს მინიმუმამდე დაყვანილი, რათა არ შემცირდეს უფრო საინტერესო და სასარგებლო აქტივობებისთვის გამოყოფილი დრო.

 

წყარო:

American Academy of Child & Adolescent Psychiatry – “Children and TV Violance”.


დატოვე კომენტარი

სახალისო ექსპერიმენტი – მოტივტივე კვერცხი

1მარიმ და მე გადავწყვიტეთ პერიოდულად ჩავატაროთ სახალისო ექსპერიმენტები და ამ გზით გამოვიკვლიოთ და შევისწავლოთ სხვადასხვა საინტერესო საკითხი.

ჩვენი წინა ექსპერიმენტი სიმკვრივის თემას შეეხებოდა, სადაც ვნახეთ თუ როგორ და რატომ იძირება ფორთოხალი მას შემდეგ რაც ის გაიფცქვნება.

გადავწყვიტეთ შემდეგ ესქპერიმენტშიც გაგვეგრძელებინა სიმკვრივის თემა. ამჯერად ამ საკითხზე დაკვირვება კვერცხის საშუალებით გავაკეთეთ და შევამოწმეთ თუ როდის და რატომ ტივტივებს კვერცხი წყალში.

ესეც ჩვენი ექსპერიმენტი

 


დატოვე კომენტარი

ნორვეგიულ საბავშვო ბაღებში ბუნებასთან სიახლოვე ადრეული განათლების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ელემენტია

1ნორვეგიელებს აქვთ გამოთქმა „ არ არსებობს ცუდი ამინდი, არსებობს მხოლოდ ამინდისთვის შეუფერებელი ტანსაცმელი“.  გარეთ, ბუნებაში ყოფნა ნორვეგიელი ბაღის მასწავლებლებისათვის, ისევე როგორც ნორვეგიელი მშობლებისთვის, ბავშვის განვითარებისთვის უმნიშვნელოვანესი ფაქტორია.

ნორვეგიულ ბაღებისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ბავშებს ჰქონდეთ მათ ბუნებრივ გარემოსთან კავშირის დამყარების საშუალება.  ამიტომაც, მიუხედავად ამინდისა,  ბავშვები იქ დღის უმეტეს ნაწილს გარეთ ატარებენ. ამ დროს პრობლემას სულაც არ წარმოადგენს დაბალი ტემპერატურა. მთავარია ბავშვები ამინდის შესაფერისად იყვნენ ჩაცმულნი.

გარდა ბუნებაში, სუფთა ჰაერზე ყოფნისა, ბავშვები ასევე დიდ დროს ატარებენ ცხოველებთან. ბაღების ნაწილს აქვს ცხოველთა პატარა ფერმა, სადაც ბავშვებს შესაძლებლობა აქვთ ხელით შეეხონ, დააპურონ და ითამაშობონ ცხოველებთან. ღორები, ცხვრები, ძროხები და ქათმები – ამ ცხოველებთან ურთიერთობა ამ ბაღების დიდი ნაწილისთვის ჩვეულებრივი დღის ნაწილია.

როგორც ნორვეგიელი მასწავლებლები ამბობენ, გარეთ ბუნებაში ყოფნისას ბავშვს შესაძლებლობა აქვს ისწავლოს ძალიან ბევრი რამ და ამ ყველაფერს, რაც მთავარია, სწავლობს საკუთარი გამოცდილებით, პროცესში უშუალო ჩართვით. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მცირეწლოვანი ასაკის ბავშვებისათვის, რადგანაც ისინი ყველაფერს ამ ასაკში სწავლობენ შეხებით და უშუალო გაკეთებით. სწავლება ამ დროს ხდება არა ვიღაცის ნათქვამიდან გამომდინარე, ანუ არა როცა მასწავლებელი ეუბნება ბავშვს იმას თუ რა უნდა ისწვლოს, არამედ სწავლა ხდება მაშინ, როდესაც ბავშვს აქვს საშუალება მოსინჯოს საკუთარი თავი ამა თუ იმ საქმეში. ბუნებაში ყოფნა კი ბავშვს აძლევს ასეთი გამოცდილების ქონის უამრავ საშუალებას.

ნორვეგიულ ბაღებში გარეთ ყოფნის დროს ბავშვებს აქვთ აქტივობები სახალისო მეცნიერებაში: ქვთ საშუალება ხელით შეეხონ და შეისწავლონ ხოჭოები, ამოთხარონ ორმოები, გააკეთონ ამინდზე დაკვირვების სადგურები, შეიგრძნონ ყვავილების სურნელი, მოისმინონ ჩიტების გალობა.

ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ამ ბაღების მიდგომაში კი ის არის, რომ  აქ ბავშვებს აქვთ დამოუკოდებლად თამაშის შესაძებლობა. ამ დროს მათ ეძლევათ საშუალება თვითონ, უფროსები ჩარევის გარეშე გაუმკლავდნენ მათ წინაშე არსებულ გამოწვევებს და ასევე დამოუკიდებლად შეაფასონ მათ წინაშე არსებული რისკები. ბავშვებს აქ აქვთ სივრცე, თავისუფლება და შესაძებლობა გამოიყენონ საკუთარი წარმოსხავა, ისწავლონ საკუთარი გამოცდილებით  და განვითარდნენ.

 

Connecting with Nature, Early Childhood Care and Education in Norway – http://www.earlychildhoodireland.ie/policy-research-and-media/previous-events/a-recent-study-visit-to-norway/


%(count)s კომენტარი

სახალისო სამეცნიერო ექსპერიმენტი – იძირება თუ არა ფორთოხალი?

მარის ძალიან უყვარს ექსპერიმენტების ჩატარება, ამიტომაც ვცდილობთ ხოლმე მოვიძიოთ ახალი საინტერესო ექსპერიმენტები, რომელთა ჩატარებაც სახლშიც არის შესაძლებელი.

ამ შაბათსაც მოვძებნე ერთი ასეთი ექსპერიმენტი, რომელიც იყო ძალიან მარტივი, სახალისო და მოგვცა საშუალება დაგვესვა ბევრი კითხვა და გაგვეგო რაღაც ახალი და საინტერესო.

ბოლოს გადავწყვიტეთ ამ ჩვენი ექსპერიმენტის ვიდეოც გადაგვეღო და სხვა ბავშვებისთვისაც გაგვეზიარებინა.

ესეც ჩვენი ექსპერიმენტი.

იმედია თქვენთვისაც ისეთივე საინტერესო და სახალისო იქნება როგორც ის ჩვენთვის იყო :)


დატოვე კომენტარი

წიგნის ფესტივალი, “პატარა ჟირაფი” და სამი გოჭის ზღაპარი

ახალი წლის წინა დღეებში თბილისის საერთაშორისო წიგნის ფესტივალი ჩატარდა. ორგანიზატორებმა “პატარა ჟირაფიც” მიიწვიეს :)

გადავწყვიტე ბავშვებისთვის რაიმე ისეთი სახალისო აქტივობა მომეფიქრებინა, რომელიც წიგნებთან კავშირში იქნებოდა. ბოლოს თოჯინების თეატრზე შევაჩერე არჩევანი. დავგეგმე ბავშვებთან ერთად გამეკეთებინა ყველაფერი: თეატრიც და თოჯინებიც, თან გადავწყვიტე ისეთი სპექტაკლი ამერჩია, რომელსაც ბავშვები მარტივად თვითონ გაითამაშებდნენ. ავირჩიე სამი გოჭის ზღაპარი და დაველოდე აქტივობისთვის დაგეგმილ დღეს. მსგავსი რამ ადრე სახლში გავაკეთე ბავშვებთან ერთად და გარკვეული გამოცდილება უკვე მქონდა თუ რა როგორ უნდა გაკეთებულიყო.

დღე სახალისო გამოგვივიდა.

თავიდან დავიწყეთ გოჭების მომზადება სპექტაკლისთვის :)

4

ბავშვვები, რომლებიც ხედავდნენ ჩვენს საქმიანობას ძალიან უნდოდათ შემოერთდება, მაგრამ გამონაკლისი შემთხვევის გარდა მათ დიდხანს არ ტოვებდნენ ჩვენს კარავში, რადგან მშობლების უმეტესობას ეჩქარებოდა.

2

 

დგვრჩნენ ერთგული ბავშვები, რომლებიც მშობლების თხოვნის და მიუხედავად ადგილიდან არ დაიძრნენ, სანამ ბოლომდე არ მივიყვანეთ საქმე :)


6

 

როგორც დაგეგმილი გვქონდა, გავაკეთეთ თოჯინები თეატრისთვის. ბოლოს კი უშუალოდ თოჯინების თეატრიც. ბავშვებმა გაიხსენეს სამი გოჭის ზღაპარი და თვითონ გაითამაშეს სპექტაკლიც :)

1

იმ დღეს კიდევ ერთხელ დავფიქრდი ერთ რამეზე, რომელზეც არაერთხელ ადრეც მიფიქრია…რამდენი რამ აკლიათ ბავშვებს საქართველოში.  როცა მშობლები ცდილობენ,  სადმე შესაფერის ადგილას წაიყვანონ ბავშვები დროის მხიარულად გასატარებლად – ძალიან მწირი არჩევანის ფონზე უწევთ გადაწყვეტილების მიღება.

სად უნდა წაიყვანო ბავშვი თბილისში? როგორც მესმის და ვხედავ არჩევანი ძირითადად შემოიფარგლება თეატრითა და კინოთი (სადაც ასევე მწირია არჩევანი ბაშვებისთვის), არის კიდევ ძალიან უღიმღამო პარკები, რომელსაც უფრო და უფრო ავიწროებენ მდიდარი ძიები და კიდევ სრულიად არასასრუველი ადგილები – მაკდონალდსი და ვენდი. სხვა ადგილი სამწუხაროდ არ მახსენდება, სადაც ბავშვის წაყვანა შესაძლებელია წელიწადის ნებისმიერ დროს. თუ გახსენდებათ რამე, რაც მე არ ვიცი ან არ მახსენდება, იქნებ გამიზიაროთ :)

არა და რამდენ რამეს ვაკლებთ ბავშვებს…განსაკუთრებით ჩემთვის საოცნებოა საბავშვო მუზეუმი, რომელიც ინტერაქტიულ განმავითარებელ აქტივობებს სთავაზობს ბავშვებს და აჩვენებს, რომ მეცნიერება სახალისოა.

ძალიან მინდა რამე ისეთი საბავშვო ადგილი, კლუბი გავაკეთო, სადაც ბევრი საინტერესო, სასარგებლო და განმავითარებელი აქტივობა იქნებდა მუდამ დაგეგმილი და სადაც ბავშვებს მისვლა შეეძლებათ არა მხოლოდ ახალი წლის წინა დღეებში, არამედ წელიწადის ნებისმიერ დროს.

7

გამოწერა

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 163 other followers