პატარა ჟირაფი

ბავშვის აღზრდა და განათლება


2 Comments

როგორ შევარჩიოთ წიგნები ყველაზე პატარებისთვის

წიგნები 0-დან 6 თვემდე ჩვილებისთვის

შეიძლება გაგიკვირდეთ, მაგრამ1234 წიგნებთან ურთიერთობის დაწყება არასოდეს არ არის ადრე, თუმცა 0-6 თვემდე ასაკში იმდენად დიდი მნიშვნელობა არ აქვს იმას თუ რას ვუკითხავთ პატარას, რამდენადაც იმ ფაქტს, რომ ჩვილს ჰქონდეს მისთვის საყვარელი ხმის – მშობლის ხმის, გაგონების საშუალება. თუ თქვენს საყვარელ პატარას გულზე მიიკრავთ და ასეთ თბილ გარემოში წარმართავთ კითხვის პროცესს, მისთვის წიგნის კითხვა მთელი ცხოვრების მანძილზე გახდება ძალიან პოზიტიური ემოციების მატარებელი.

ასაკობრივი თავისებურებების გათვალისწინებით, ექსპერტები გვირჩევენ წიგნების შემდეგი ნიშნებით შერჩევას:

0-დან 2 თვემდე

faces-for-baby-1რადგანაც 2 თვემდე ჩვილებში მხედველობა ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესშია, სასურველია ამ პერიოდისთვის აირჩიოთ წიგნები დიდი კონტრასტების მქონე ილუსტრაციებით. საუკეთესო ვარიანტია წიგნები შავ- თეთრი ფერის ილუსტრაციებით , თუმცა როგორც თავიდან აღვნიშნეთ ამ ასაკში, მთავარია მოუსმინოს თქვენ ხმას, ამიტომაც შეგიძლიათ უკითხოთ ნებისმიერი წიგნი.

2-დან 4 თვემდე

123ორი თვიდან პატარა იწყებს მისთვის საინტერსო ნივთებისა თუ სურათების საკმაოდ დაჟინებით თვალიერებას.  ამ პერიოდიდან ბავშვები იწყებენ ფერების განსხვავებასაც და უკვე შეუძლიათ ნივთებისთვის ხელის ჩავლებაც. ამ თავისებურებების გათვალისწინებით სასურველია შეარჩიოთ წიგნები ძალიან მარტივი და დიდი ზომის ნათელ ფერებში წარმოდგენილი ილუსტრაციებით და გაითვალისწინეთ, თქვენი ხმის მოსმენაა ამ დროს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი.

 


4-დან 6 თვემდე

1234ამ ასაკში თქვენი პატარა კიდევ უფრო ავითარებს ნივთების დაჭერის უნარს და ამ პერიოდისთვის საუკეთესოა რბილი მასალისაგან, ნაჭრისგან  დამზადებული წიგნები, ადამიანებისა და ნაცნობი ნივთების მარტივი სურათებით, წიგნები რომელთა დასველებაც შესაძლებელია/აბაზანის სათამაშო წიგნები და წიგნები, რომლებიც დამზადებულია „ჩხარუნა“ ხმის გამომცემი ნაჭრისგან. ამ ასაკისთვის გათვლილ ზოგიერთ წიგნს აქვს სპეციალური რბილი მასალა, რომელიც გათვალისწინებულია პირში ჩასადებად.

123

123

123

123

 

 

 

 

წიგნები 6-დან 12 თვემდე პატარებისთვის

123

ამ ასაკში პატარებს მხედველობა იმდენად აქვთ უკვე განვითარებული, რომ შეუძლიათ შედარებით გართულებული ილუსტრაციების გარჩევა. უკვე შეგიძლიათ იხალისოთ თქვენი პატარასთვის მარტივი ილუსტრაციების აღწერით, თუ რა თქმა უნდა მოახერხებთ იმას, რომ პატარა ამ დროს წყნარად დასვათ.

ერთ წელს მიახლოებული ბავშვები სულ მოძრაობაში არიან, უყვართ წიგნების ხელის ჩავლება და გვერდების გადაფურცლა. ამიტომაც ექსპერტები გვირჩევენ, რომ ამ ასაკში ბავშვებს წავუკითხოთ დღეში რამდენჯერმე დაახლოებით 3 წუთის განმავლობაში. თუ ასე მოიქცევით, არ მოგიწევთ თქვენს პატარასთან ჭიდილი მისი ყურადღების მისაპყრობად.

12318 თვეზე პატარა ბავშვებისთვის ხშირად ძალიან ძნელია რთულ ილუსტრაციებში გარკვევა, რომლებსაც დიდები მარტივად აღიქვამენ. მარტივი ილუსტრაციები კი საშუალებას აძლევს მათ გაერკვიონ იმაში, რასაც წიგნში ხედავენ.

ასაკობრივი თავისებურებების გათვალისწინებით, ამ პერიოდში სასურველია შეიძინოთ:

  • წიგნები პატარა ბავშვების ფოტოებით
  • სქელი მუყაოსგან დამზადებული წიგნები, რომლის გვერდებზეც ნახავთ სხცადასხცა ნაჭერსა თუ მასალას პატარასთვის ხელის შესახებად (ამ ტიპის წიგნებს უწოდებენ შეხება-შეგრძნების წიგნებს)
  • წიგნები, რომელთა პირში ჩადებაც შესაძლებელია (არსებობს სპეციალური მასალისგან დამზადებული ერთი შეხედვით ქაღალდის წიგნები, რომელთა გარეცხვაც შესაძლებელია და არ იხევა ბავშვი თუ პირში ჩაიდებს), ასევე არსებობს სპეციალური რბილი დაბოლოების მქონე წიგნები, რომლებიც გათვლილია პირში ჩასადებად.
  • წიგნები ნაცნობი ნივთების სურათებით, როგორიცაა ბურთები და ბოთლები, სასურველია, რომ ერთ გვერდზე იყოს მხოლოდ ერთი ნივთის სურათი.
  • ინტერაქტიული წიგნები სათამაშოს, ჩასაკეცი და სამოძრაო ელემენტებით.

123

123

წიგნი პატარებისთვის

 

 

 

 

 

წიგნები 1-დან 2 წლამდე ბავშვებისთვის

123დაახლოებით 12 და 18 თვემდე პერიოდში, თქვენი პატარა იწყებს იმის აღქმას, რომ ის ბგერები, რომელთაც თქვენ წიგნის კითხვის დროს წარმოთქვამდით, ანუ სიტყვები, რეალურად რაღაცას ნიშნავს. რაც უფრო მეტს დაელაპარაკებით და წაუკითხავთ თქვენს პატარას ამ პერიოდში (და საერთოდაც დაბადებიდან) მით უფრო მდიდარი იქნება მისი სიტყვების მარაგი.

ამ ასაკში ეცადეთ შეარჩიოთ ვიზუალური მასალით დატვირთული წიგნები, ხშირად გამეორებული სიტყვებით, ნაცნობი და უცნობი ნივთების მკაფიო სურათებით. როდესაც ხმამაღლა უკითხავთ, ხშირად შეჩერდით, რათა დასვათ შეკითხვები იმ ნივთების გარშემო, რაც წარმოდგენილია ილუსტრაციებში, უპასუხეთ თქვენი პატარას კითხვებს და ისაუბრეთ წიგნში მიმდინარე მოქმედებებზე.

ამ ასაკობრივი ჯგუფისთვის არ გჭირდებათ წიგნებზე დიდი თანხის დახარჯვა. სამი ოთხი მარტივი წიგნის წიგნი პატარასთვისხშირად მოსმენა უფრო კარგია ამ ასაკში, ვიდრე სულ ახალ-ახალი წიგნების გაცნობა თქვენი პატარასთვის.
ამ ასაკში პატარები ცდილობენ ყველაფერში კარგად გარკვევას, ამიტომაც საჭიროა მათ ერთიდაიგივე ამბავი მოისმინონ ბევრჯერ, რათა კარგად გაიგონ და შეისწავლონ რაც ხდება მოცემულ ამბავში. როცა რაღაც ნაცნობი და გასაგებია, ბავშვის თავდაჯერებულობა იმატებს. ძალიან ცოტა რამ არის ბავშვებისთვის ამ ასაკში ნაცნობი და გასაგები, ხოლო ერთი წიგნის ბევრჯერ წაკითხვით ისინი კარგად იმახსოვრებენ თუ რას რა მოყვება წიგნში და უცებ აღმოაჩენენ, რომ ამ ამბის ექსპერტები არიან. ამიტომაც ნუ გაღიზიანდებით და გამოიჩინეთ მოთმინება თუ ერთიდაიგივე წიგნის ძალიან ბევრჯერ წაკითხვითა და ძალიან ბევრ კითხვაზე პასუხის გაცემით არ ამოიწურება თქვენი პატარას ინტერესი ერთი კონკრეტული წიგნის მიმართ.

ამ ასაკისთვის სასურველია შეიძინოთ:

  • მაგარი მუყაოს წიგნები, რომელთა ხელში დაჭერასა და ტარებას შეძლებს თვენი პატარა
  • წიგნები ბავშვების სურათებით, სადაც ადგილი აქვს ნაცნობ მოქმედებებს, მაგალითად წიგნები, სადაც ნაჩვენებია თუ როგორ იძინებენ ან თამაშობენ ბავშვები ან პატარა ცხოველები.
  • წიგნები თემით „ძილი ნებისა“.
  • წიგნები თემით „გამარჯობა და ნახვამდის“
  • წიგნები მინიმალური ტექსტით თითოეულ გვერდზე
  • წიგნები ძალიან მარტივი ლექსებით
  • წიგნები ნათელი ფერის ილუსტრაციებით
  • წიგნები, “შეხება-შეგრძნებისთვის” გათვალისწინებული მასალებით
  • წიგნები სხვადსხვა ცხოველებზე.

 

123

123

2

 

 

 

 

 

გამოყენებული რესურსები:

Starter library for newborns to 6-month-olds

Starter library for 6- to 12-month-olds

Starter library for 1- to 2-year-olds

Tips for Choosing Books for Babies and Toddlers


დატოვე კომენტარი

გაიცანით ნამდვილი ალისა: როგორ დაიბადა ამბავი „ალისა საოცრებათა ქვეყანაში“

341862 წლის 4 ივლისს, ახალგაზრდა მათემატიკოსი ჩარლზ დოჯსონი, უფრო მეტად კი ცნობიი, როგორც ლუის კეროლი, ავიდა ნავში ადამიანების პატარა ჯგუფთან ერთად ოქსფორდიდან ახლომდებარე ქალაქ გოდსტოუში გასამგზავრებლად. ამ პატარა კამპანიას კი გამიზნული ჰქონდა ჩაის წვეულების გამართვა მდინარის სანაპიროზე.

ჯგუში შედიოდა ლუის კეროლი, მისი მეგობარი რევერენდ რობინსონ დაქვორსი და კეროლის მეგობრის ჰარი ლიდელის შვილები, სამი და – ედისი (8 წლის), ალისა (10 წლის) და ლორინა (13 წლის).

დოჯსონმა, რომელსაც მიანდეს გოგონების გართობა, მოგზაურობის დროს მოიფიქრა ისტორია უცნაურ სამყაროზე, რომელიც სავსე იყო საოცარი არსებებით და ამ ამბის მთავარ გმირს დაარქვა ალისა.

32

ალისა ლიდელი, 7 წლის. ფოტო გადაღებულია ჩარლზ დოჯსონის (ლუის კეროლის) მიერ 1860 წელს.

ალისა ლიდლს იმდენად მოეწონა ეს ისტორია, რომ დოჯსონს სთხოვა მისთვის დაეწერა იგი. დოჯსონმა ეს თხოვნა შეუსრულა ალისას და მალე გაუგზავნა კიდეც ხელნაწერი სახელწოდებით „ალისას თავგადასავლები მიწის ქვეშ.“

35

ალისა ლიდლი (მარჯვნივ) მის დებთან ერთად. 1859 წელი. ფოტო გადაღბულია ლუის კეროლის მიერ.

 

36

ალისა ლიდლი. 7 წლის. ფოტო გადაღებულია ჩარლს დოჯსონის (ლუის კეროლის) მიერ 1860 წელს.

შემდეგ, ამ ისტორიის ხელნაწერი მოხვდა დოჯსონის კუმირის, ჯორჯ მაკდონალდსის ხელში, რომელმაც იგი თავის შვილებს წაუკითხა. მის შვილებს ისტორია ძალიან მოეწონათ. მოწონებით გამხნევებულმა დოჯსონმა კი შემდეგ შეასწორა ხელნაწერი, შეცვალა სახელწოდება, დაარქვა „ალისას თავგადასავლები საოცრებათა ქვეყანაში“, დაამატა გიჟ მექუდესთან ჩაის სმის სცენა და ახალი გმირი – ჩეშირული კატა. საბოლოოდ ხელნაწერი ორჯერ უფრო დიდი გამოვიდა, ვიდრე ის ვარიანტი, რომელიც მან თავდაპირველად გაუგზავნა ალისა ლიდლს.

1865 წელს, ჯონ ტენიელმა შექმნა ამ ისტორიისთვის ილუსტრაციები, რომელიც წიგნის პირველ ვარიანტებში იქნა გამოყენებული. ისტორიკოსი მარტინ გარდნერი იხსენებს დოჯსონისა და ტენიელის თანამშრომლობის უცნაურ ისტორიას.

„ტენიელის ილუსტრაციები არ შექმნილა ალისა ლიდლის სურათების მიხედვით, რომელსაც ჰქონდა მუქის ფერის თმა, რომელიც შუბლზე მოკლედ იყო შეჭრილი. დოჯსონმა (ანუ იგივე ლუის კეროლმა) ტენიელს გაუგზავნა მისი მეგობრის ქალიშვილის, მერი ჰილტონ ბედქოქის სურათი და მისცა რეკომენდაცია, რომ ის გამოეყენებინა მოდელად ილუსტრაციებისთვის. მიიღო თუ არა ტენიელმა ეს რჩევა, განსჯის საკითხია. როგორც წიგნის გამოცემის შემდგომ კეროლის მიერ დაწერილი წერილიდან ჩანს, ლიდლის კეროლის რჩევა არ გაუთვალისწინებია“.

‘ბატონი ტენიელი არის ერთადერთი მხატვარი, რომელმაც დახატა ჩემთვის, ასევე რომელმაც მტკიცე უარი განაცხადა მოდელის გამოყენებაზე და მითხრა, რომ მას ისევე სჭირდებოდა მოდელის გამოყენება ილუსტრაციების შესაქმნელად, როგორც მე გამრავლების ტაბულის გამოყენება მათემატიკურ პრობლემებზე მუშაობისას. გავბედავ და ვიფიქრებ იმას, რომ ის შეცდა, როცა არ ისურვა მოდელის გამოყენება და ალისას რამდენიმე ილუსტრაცია სრულიად არაპროპორციურლად დახატა – თავი გამიზნულად დიდი, ხოლო ფეხები გამიზნულად პატარა“.

37

ჯონ ტენიელისმიერ შექმილი ალისას თავდაპირველი ილუსტრაცია.

 

 

 

წყარო:

Meet the Real Alice: How the Story of Alice in Wonderland Was Born. Brain Pickings. http://www.brainpickings.org/2012/07/04/story-of-alice/


3 Comments

როგორ გავახალისოთ ბავშვებისთვის წიგნის კითხვის პროცესი

Mindy Pierce Illustration

კითხვა – ბავშვებთან ურთიერთობის საუკეთესო საშუალებაა. მაგრამ პასიური პროცესის ნაცვლად, წიგნის კითხვა შეგვიძლია გადავაქციოთ სახალისო და ინტერაქატიულ აქტივობად.

გაგიზიარებთ 10 რჩევას, რომელიც დაგეხმარებათ ბავშვებისთვის კითხვის პროცესის გახალისებაში:

  • ბავშვებს ძალიან უყვართ საკუთარი ემოციების გადმოცემა ხატვის საშუალებით, ამიტომაც შეგიძლიათ კითხვის დასრულების შემდეგ ერთად დახატოთ და ასე ნახატებში გადმოსცეთ წიგნიდან მიღებული შთაბეჭდილებები.
  • პატარები ძალიან გახალისდებიან, თუ კითხვის დასრულების შემდეგ, ერთად მოიფიქრებთ ახალ ისტორიებს წიგნის გმირებზე.
  • თუ რბილი სათამაშოებით პატარა სპეკტაკლს გაითამაშებთ წაკითხული ზღაპრის მიხედვით, ბავშვებს ნამდვილ სიხარულს მიანიჭებთ და გააცოცხლებთ წაკითხულ ზღაპარს.
  •  კითხვის პროცესი უფრო საინტერესო გახდება თუ ბავშვს კითხვებს დაუსვამთ წაკითხულის გარშემო, მაგალითად კითხეთ “გააკეთებდა თუ არა თვითონაც იგივეს, რაც გააკეთა მთავარმა გმირმა?”
  • ნამდვილად გახალისდებით თუ ეცდებით და ერთად მოიფიქრეთ ზღაპრის სხვა, ახალ და განსხვავებულ დასასრულს.
  • შეგიძლიათ ზღაპრის რომელიმე ნაწილი თქვენი შეხედულებისამებრ შეცვალოთ. ამით ბევრად უფრო საინტერესო და ახლობელი გახადოთ წიგნში გადმოცემული ისტორია.
  • შეგიძლიათ სცადოთ და მოყვეთ ზღაპარი სხვა გადმოსახედიდან. მაგალითად: მოიფიქრეთ თქვენ ან ბავშვმა თუ როგორ მოყვებოდა მგელი სამი გოჭის ამბავს.
  • გააკეთეთ მთავარი გმირების თოჯინები. ეს შესაძლებელია იყოს უბრალოდ ამოჭრილი ნახატებიც კი, რომლებიც ჯოხებზეა დამაგრებული. ასეთი თოჯინებით მშვებიერ სპეკტაკლსაც მოაწყობთ.
  • ხანდახან შეგიძლიათ სხვადასხვა ზღაპრის გმირებიც შეახვედროთ ერთმანეთს. მაგალითად ვინი პუჰი შეახვედრეთ ალისას და მოიფიქრეთ სულ ახალი ზღაპარი.
  • შეგიძლიათ ითამაშოთ თამაში “გამოიცანი გმირი”: გაითამაშეთ ეპიზოდები ზღაპრებიდან და ასე ხან თქვენ და ხან ბავშვებმა გამოიცანით თუ რომელ გმირზეა საუბარი.

კითხვა ადრეული ასაკიდან ძალიან მნიშვნელოვანია ბავშვის განვითარებისთვის და თუ კითხვის პროცესს სხვადასხა საშუალებით გაახალისებთ, ბავშვებს წიგნებს აუცილებლად შეაყვარებთ და თან ძალიან.

წყარო:

http://creativewithkids.com/12-ways-to-make-reading-interactive/

 


%(count)s კომენტარი

ერთი დღე მედიათეკაში

თბილისში სამწუხაროდ ბევრი ისეთი ადგილი არ არის, სადაც ბავშვებთან ერთად დროის სასიამოვნოდ გატარება შეიძლება,  მაგრამ მშობლებისა და ბავშვების გასახარად რამდენიმე ხნის წინ თბილისს ერთი ასეთი ადგილი შეემეტა – მედიათეკა ვაკის პარკში. გასულ შაბათს  მე და მარი მედიათეკას  მეგობრებთან ერთად  ვესტუმრეთ და გვინდა გაგიზიაროთ ამ ერთი დღის გამოცდილება. ალბათ თქვენთვის უფრო საინტერესო იქნება ეს ყველაფერი თუ ჯერ კიდევ არ ყოფილხართ სტუმრად მედიათეკაში. ეს ის ადგილია, სადაც შეძლებთ კარგი წიგნების სასიამოვნო გარემოში წაკითხვას, დასვენებას და თამაშსაც კი. ეს ყველაფერი განსაკუთრებით უფრო სასიამოვნო ხდება თუ თქვენ ზაფხულის ცხელ ამინდებში გაგვიანდებათ თბილისიდან ბავშვების გაყვანა და არ იცით სად და როგორ გაართოთ ისინი. DSC_0028

ალბათ გაინტერესებთ, როგორ შეიძლება მედიათეკით სარგებლობა?

ამისთვის დაგჭირდებათ ერთწლიანი აბონიმენტის ყიდვა, რომლის ღირებულებაც შეადგენს 15 ლარს.  5 წლიდან ბავშვებს შეუძლიათ მედიათეკაში გაწევრიანება. საბავშვო წიგნებითა და სხვა მომსახურებებით სარგებლობისათვის მათ, ისევე როგორც დიდებს, სჭირდებათ აბონემენტი, რომელიც იგივე ფასი 15 ლარი ღირს.

ესეც მარი,  რომელიც ელოდება მის აბონიმენტს მეგობრებთან:  ელენესთან, თეკლესთან და ანიტასთან ერთად.

DSC_0036

ესეც მარის აბონიმენტი, რომელითაც ერთი წლის განმავლობაში ვისარგებლებთ მედიათეკითა და მისი სხვადასხვა მომსახურებით.

DSC_0040

აბონიმენტის აღების შემდეგ გავეშურეთ წიგნის ასარჩევად.

DSC_0043

ბევრი საინტერესო საბავშვო წიგნის დათვალიერების შემდეგ, გავეშურეთ გარეთ მედიათეკის პლედებით, ბალახზე მოვკალათდით და დავიწყეთ მარის მიერ შერჩეული წიგნის კითხვა. კითხვის დასრულების შემდეგ პატარა მხიარული დისკუსიაც გავმართეთ წიგნის გარშემო. მოკლედ ფრიად სასიამოვნოდ ჩაიარა კითხვის პროცესმა სუფთა ჰაერზე.

DSC_0059

შემდეგ ანიტამ ბავშვებს ძალიან საინტერესო სპეციალური საბავშვო კარტების თამაში ასწავლა. ასეთი გართობისთვის წინასწარ მოვემზადეთ და შესაფერისი რამდენიმე სათამაშო სახლიდან წამოვიღეთ, რომ უფრო მრავალფეროვანი ყოფილიყო ჩვენი დღე.

DSC_0071

ამ თამაშის საშუალებით ბავშვებმა ისწავლეს ბევრი რამ სხვადასხვა პროფესიებზე.

DSC_0093

ხანგრძლივი ჯდომის შემდეგ მარიმ ცოტა ხანი ჰამაკზე დასვენება მოინდომა:).

DSC_0121

შემდეგ კი აქტიურ სპორტულ თამაშზე გადავედით.

მფრინავი თეფში საკმაოდ კარგი გასართობი აღმოჩნდა ბავშვებისთვის  და მედიათეკის ტერიტორიაც ფრიად შესაფერისი ასეთი თამაშისთვის.

DSC_0154

ბოლოს ისევ წიგნის კითხვით დავასრულეთ მხიარული დღე. ამჯერად უკვე ელენეს მიერ შერჩეული და მის მიერვე წაკითხული ზღაპარი მოვისმინეთ ერთ მეფეზე.

DSC_0168

ჩვენ ძალიან სასიამოვნოდ გავატარეთ დღე და ბავშვები ძალიან კმაყოფილი დარჩნენ ჩვენს მიერ გაკეთებული არჩევანით.

თბილისის მედიათეკების გაერთიანება მუშაობს ყოველდღე 11:00-დან 20:00 საათამდე.

მისამართი: ვაკის პარკი, ი. ჭავჭავაძის გამზირი, 76.

წლიური აბონიმენტის ღირებულებაა 15 ლარი და აბონიმენტში შედის:

– დარბაზით სარგებლობა.

– წიგნის გატანა.

– ელექტრონული ფონდებით სარგებლობა.

– არის უფასო WiFi.

– კითხვის საათი ბავშვებისათვის შაბათ-კვირას 12:00-დან 14:00 საათამდე.

– მულტფილმების ჩვენება შაბათ-კვირას 15:00-დან 17:00 საათამდე.

– შეხვედრები საინტერესო ადამიანებთან ყოველ ხუთშაბათს 18:00 საათზე.

– კინო-ჩვენებები ყოველ პარასკევს 19:00 საათზე.

პრეზენტაციებზე დასწრება სხვადასხვა აქტივობები ღია ცის ქვეშ.

მედიათეკაში ასევე არის კაფე.

იმედია ჩვენს მიერ “პატარა ჟირაფის” ბლოგით გაზიარებული გამოცდილება მედიათეკაზე თქენთვის საინტერესო და სასარგებლო იქნება.


2 Comments

არის თუ არა ყველა ზღაპარი შესაფერისი მცირეწლოვანი ბავშვისთვის?

red riding hood2009 წელს ბრიტანეთში ჩატარებულმა გამოკითხვამ აჩვენა, რომ დედების 25% არ უკითხავს შვილებს კლასიკურ ზღაპრებს, რადგანაც ისინი მიიჩნევენ, რომ ეს ზღაპრები ზედმეტად საშიშია ბავშვებისთვის და აყალიბებენ არასწორ სტერეოტიპებს. მათი აზრით ზღაპრები „კონკია“ და „რაპუნცელი“ ემოციურ ზიანს აყენებენ პატარებს, რადგანაც კონკიას ექცევიან როგორც მონას და აიძულებენ მარტომ აკეთოს ყველა საშინაო საქმე, ხოლო რაპუნცელში ბავშვის გატაცების ძალიან ბნელი ამბავია მოყოლილი. გამოკითხვის შედეგებმა ასევე აჩვენა, რომ მშობლების მესამედი შვილებს არ უკითხავდა „წითელქუდას“ ზღაპარსაც, რადგანაც მათი აზრით მიუღებელი იყო ბავშვისთვის ისეთი ზღაპრის წაკითხვა, სადაც პატარა გოგონა მარტო მიდის ტყეში და მგელი მის ბებიას ჭამს.

ბავშვობაში მეც, როგორც ბავშვების უმეტესობას, ძალიან მიყვარდა ზღაპრების კითხვა, მაგრამ არ მახსოვს მეშინოდა თუ არა იმ ბნელი ამბების, რაც ზღაპრებში იყო მოყოლილი, უბრალოდ ის მახსოვს, რომ ძალიან მიკვირდა ბევრი რამ, რაც ზღაპრებში ხდებოდა. მას შემდეგ კი რაც შვილი შემეძინა და მისთვის დავიწყე ზღაპრების კითხვა, სერიოზულად დავფიქრდი ამ საკითხზე, რადგანაც ახლა უკვე სხვანაირად დავუკვირდი იმას თუ რა შინაარსი დევს რეალურად ხალხურ ზღაპრებში და რომ ზოგიერთი მათგანი საშინელებათა ფილმების შინაარს გავს ძალიან.

ბევრი ქართული ხალხური ზღაპარიც სავსეა საშინელი შავბნელი სცენებით, სადაც ადამიანები უმოწყალოდ ხოცავენ ერთმანეთს, დედაბრები იპარავენ ბაშვებს, რომ შემდეგ შეჭამონ. მოკლედ საშინელებები ხდება. მართალია ყველა ზღაპარი თითქოს ბოლოს მაინც კარგად მთავრდება, მაგრამ როგორ გინდა პატარა ბავშვს ელაპარაკო დედაბრებზე, რომლებსაც უნდათ ბავშვების შეჭმა ან დედა ჩიტზე, რომელიც საკუთარი სიცოცხლის გადასარჩენად სამივე შვილს უგდებს მელას. მე არ ვიცი როგორ ავუხსნა შვილს თუ რატომ გააკეთა დედა ჩიტმა ასეთი რამ, ამიტომაც გადავწყვიტე ასეთი ზღაპრების დიდი ნაწილი საერთოდ არ წამეკითხა ბავშვისთვის და შეძლებისდაგვარად საშინელებებს მოკლებული ზღაპრების შერჩევა დავიწყე. თუმცა ამავე დროს ძალიან დავინტერესდი გამეგო თუ რას ფიქრობენ სპეციალისტები ამ საკითხზე და გავეცანი ბევრ სხვადასხვა მოსაზრებას კლასიკურ ზღაპრებზე, რაც მინდა თქვენც გაგიზიაროთ.

როგორც მოსალოდნელი იყო არსებობენ საშინელებების შემცველი ძველი ხალხური და კლასიკად ქცეული ზღაპრების როგორც დამცველები და ქომაგები, ასევე მათი მოწინააღმდეგები და თითოეულ მათგანს აქვს საკმაოდ მყარი არგუმენტები საკუთარი პოზიციის ასახსნელად.

კლასიკური ზღაპრების მომხრეების აზრით, ასეთი ზღაპრები ეხმარებიან ბავშვებს ბევრი რამ ისწავლონ არა პირდაპირი ახსნისა და ქადაგების გზით, არამედ ისტორიების მოსმენის საშუალებით. მათი მტკიცებით თუ ჩვენ, მშობლები, ვეცდებით დავიცვათ ბავშვები არასასიამოვნო მოვლენებისგან, ვერ მოვამზადებთ მათ რეალური ცხოვრებისათვის. ასეთი ზღაპრები კი, როგორც ისინი ამტკიცებენ, ასწავლიან ბავშვებს, რომ ცხოვრება ყოველთვის გართობა არ არის და რომ იქ სევდაც არის და სიხარულიც, ასწავლიან ერთმანეთისგან კეთილისა და ბოროტის გარჩევას, ეცნობიან ადამიანური ბუნების სისუსტეებსა და ძლიერ მხარეებს, ამზადებენ მათ რეალური ცხოვრებისეული სირთულეებისთვის, ეხმარებიან ემოციური დილემების გარკვევაში, უვითარებენ კრიტიკული ანალიზის უნარს და ასევე ეხმარებიან პატარებს მეტყველებისა და ფანტაზიის განვითარებაში.

ზოგიერთი ზღაპრების მკვლევარის აზრით თუ ჩვენ ბავშვებს წავუკითხავ მხოლოდ უწყინარ ამბებს პატარა ბავშვებზე და საყვარელ უცოდველ ცხოველებზე, სადაც ამაღელვებელი და საოცარი არაფერი ხდება, ჩვენ ვერ ვასწავლით მათ თუ როგორ შეიძლება გადალახონ ცხოვრებისეული სირთულეები და გაუმკლავდნენ რთულ სიტუაციებს. ისინი ამტკიცებენ, რომ ზღაპრები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ფანტაზიისა და შემოქმედებითი უნარის განსავითარებლად, რადგანაც სწორედ ზღაპრები აძლევენ საშუალებას მკითხველებს გადალახონ დროისა და მანძილის შეზღუდვები და აძლევენ რწმენას იმისა, რომ შეუპოვრობისა და მოთმინების გზით შესაძლებელია უსუსურმა არსებმაც მოიპოვოს გამარჯვება და რომ შეუძლებელი თითქმის არაფერია.

rapuntzelკლასიკური ზღაპრების კრიტიკოსები კი, რომლებიც საშინელი ამბების შემცველ ზღაპრებს ნაკლებად წყალობენ ამტკიცებენ, რომ კლასიკურ ზღაპრებში საკმაოდ დიდია ძალადობის შემცველი ფაქტები და ზედმეტად ხშირად გამოიყენება სიტყვები: სისხლი, გაჭრა, მოკვდა და მსგავსი, რაც არასასურველია მოისმინოს მცირეწლოვანმა ბავშვმა, რადგანაც იწვევს ემოციურ სტრესსა და ხშირად ხდება კოშმარული სიზმრების მიზეზი.

მართალია ეს ჯგუფი აღიარებს ზღაპრების ისტორიულ და მხატვრულ ღირებულებას, მაგრამ ამავე დროს მიუთითებს, რომ კლასიკური ზღაპრების დიდი ნაწილის ორიგინალები უფროსი ასაკის მკითხველისთვის იყო შექმნილი და არა ბავშვებისთვის და ისინი კიდევ უფრო დიდი დოზით შეიცავდნენ ძალადობის ფაქტებს, ვიდრე ის ვერსიები, რომლებიც დღეს შედარებით თანამედროვე ვერსიებში გვხვდება.

მიუხედავად ბევრი ცვლილებისა, რომლებიც ამ ზღაპრებმა დროთა განმავლობაში განიცადა, ბევრი მიიჩნევს, რომ ისინი მაინც მიუღებელია დღევანდელობისთვის, რადგანაც დიდი ნაწილი არ გადმოსცემს იმ ღირებულებებს, რომლებიც ჩვენ გვინდა პატარებს გადავცეთ დღეს და ბევრი მათგანი ხელს უწყობს სტერეოტიპების ჩამოყალიბებასა და მათ გამყარებას.

ბევრი კრიტიკოსი ყურადღებას ამახვილებს იმ ფაქტზე, რომ კლასიკური ზღაპრები ცუდ გავლენას ახდენენ გოგონებზე, რადგანაც იქ ზედმეტად დიდი ყურადღებაა გამახვილებული ქალის სილამაზეზე, რადგანაც მთავარი ქალი პერსონაჟები ზღაპრებში ძირითადად მათი სილამაზით, სიმღერისა და ცეკვის ნიჭით გამოირჩევიან და თითქმის არასოდეს გონიერებითა და განათლებით. ზოგიერთ წყაროს, რომელსაც გავეცანი, მოყავს კვლევის შედეგები, რომლებშიც საუბარია იმაზე თუ როგორ უარყოფითად მოქმედებს ზღაპრები ქალის თვითშეფასებაზე, რადგანაც ის გოგონები, რომლებიც დიდი რაოდენობით ისმენდნენ ასეთი ტიპის ზღაპრებს ბავშვობაში, საკუთარ თავს იმ ულამაზეს, უნაკლო პრინცესებს ადარებენ, რომელთა ამბებსაც ისმენდნენ მთელი ბავშვობა, რაც შემდეგ უარყოფითად აისახება მათ თვითშეფასებაზე, რადგანაც ისინი ვერ აკმაყოფილებენ სილამაზის იმ კრიტერიუმებს, რომლებიც ზღაპრებშია აღწერილი.

hansel and gretelსაინტერესოა ასევე ის ფაქტიც, რომ გამჭრიახი, ჭკვიანი და მებრძოლი ქალები ძირითადად უარყოფითი და საეჭვო გმირები არიან. მოხუცები და შედარებით ასაკოვანი ქალები ხშირად კუდიანებად და ბოროტ პიროვნებებად არიან წარმოდგენილი და რატომღაც ყოველთვის ებრძვიან ლამაზ პრინცესებს, მაშინ როდესაც ასეთი ბოროტი გმირი მამაკაცი თითქმის არასოდეს არ არის.

ძველი კლასიკური ზღაპრების კრიტიკოსები მიუთითებენ იმაზეც, რომ კლასიკური ზღაპრები მცდარ ღირებულებაზე ამახვილებენ ყურადღებას და ქმნიან ქალის ახალგაზრდული სილამაზის კულტს და უმეტეს შემთხვევაში სილამაზეს მიიჩნევენ ქალის ბედნიერების ძირითად საშუალებას. ისინი ამახვილებენ ყურადღებას იმ ფაქტზეც, რომ ქალები ასეთ ზღაპრებში თითქმის არასოდეს მიდიან თავგადასავლებისა და ბედის საძიებლად. ისინი ყოველთვის ელოდებიან სხვას – ძირითადად მომხიბვლელ პრინცს ან რაინდს, რომელიც მოვა, იხსნის მას გარკვეული სახის ბოროტებისგან და თითქმის არასოდეს იბრძვიან იმისთვის, რომ თვითონვე დაიხსნან საკუთარი თავი ბოროტებისგან.

ბევრმა შეხედულებამ, რაც კლასიკური ზღაპრების კრიტიკოსებისა და მომხრეების მოსაზრებებშია, დამაფიქრა და ვაღიარებ, რომ ამ კუთხით ზღაპრებზე ადრე არ მიფიქრია. ამ ყველაფრის გააზრების შემდეგ გადავწყვიტე უფრო ფრთხილად და ასაკისთვის შესაფერისად შევარჩიო შვილისთვის ზღაპრები, უფრო მეტი სიფრთხილით მოვეკიდო ზღაპრების კითხვის პროცესსაც და ყოველთვის ავუხსნა ბავშვს თუ რა არის და რა არ არის ზღაპარში მოყოლილ ამბებში მისაღები.

იმედი მაქვს თქვენთვისაც საინტერესო იყო აქ მოწოდებული ინფორმაცია და გამოგადგებათ ბავშვებისთვის ზღაპრების სწორად შერჩევის პროცესში.

გამოყენებული რესურსები:

Why Fairy Tales Matter

Why We Need Fairy Tales and Fantasy

The importance of Fairy Tales

Violence and Fear in Folktales

Fairytales too scary for modern children, say parents

Eight Reasons Why Fairy Tales Are Essential to Childhood

How Fairy Tales Shape our Life

THE WORTH OF FAIRY TALES

Awakening the Moral Imagination: Teaching Virtues Through Fairy Tales

The Importance of Fairy Tales

Fairy Tales and their Hidden Power

Influence of Fairy Tales on Children

Are Fairy Tales Really for Children?

 LEARNING WITH FAIRY TALES

The peril of the princesses: How Gender Stereotypes Affect Young Readers

Should children be told fairy tales? A 1903 debate


3 Comments

რა ეტაპებს გადიან ბავშვები კითხვის სწავლამდე და როგორ წავახალისოთ ისინი

ბავშვები ცალკეული ასოების შესწავლამდე ახერხებენ იმ სიტყვების კითხვას, რომლებსაც ხშირად ხედავენ. ეს შეიძლება იყოს წარწერები საგზაო ნიშნებზე, ლოგოები და სიმბოლოები, რომელსაც ხედავენ ნაცნობ რესტორნებთან ჩავლის დროს.

პატარები სწავლობენ, რომ ზღაპრებსა და მოთხრობებს აქვთ სტრუქტურა და კონკრეტული ელემენტები

როდესაც პატარა ისმენს ზღაპრებს, ის სწავლობს, რომ ყველა კარგ ამბავს აქვს დასაწყისი, შუა ნაწილი და დასასრული. ის ასევე სწავლობს წიგნის ყდის გაფორმების მიხედვით ზღაპრის შინაარსის გამოცნობას, ასევე სწავლობს იმის გამოცნობას თუ როგორ შეიძლება განვითარდეს ან დასრულდეს ზღაპარი. ბავშვები სწავლობენ, რომ ზღაპრებში არიან გმირები და რომ მკითხველს აინტერესებს თუ სად და როდის ხდება ზღაპარში მოყოლილი ამბავი. ბავშვებს, როგორც წესი, მოსწონთ საკუთარი თავის და ასევე სხვა მათთვის ნაცნობი ადამიანების ზღაპრის გმირებთან შედარება.

ბავშვებს უყვართ „ვითომ კითხვა”

იმ ბავშვებს, რომლებსაც ხშირად უკითხავენ,  უყვართ წიგნების „ვითომ კითხვა“. მათ შეიძლება ასე წაუკითხონ წიგნები თოჯინებს და ცხოველებს და გამოიყენონ საკუთარი სიტყვები და ფრაზები ამბის მოსაყოლად. შესაძლებელია ასეთი რამ თამაშის დროსაც გამოიყენონ და მაგალითად ვითომ წაიკითხონ იმ საჭმლის ‘რეცეპტი’ რომელსაც ისინი თოჯინებს უმზადებენ ან წაიკითხონ საყიდლების სია, თოჯინებისთვის პროდუქტების ყიდვის პროცესში.

ბავშვები სწავლობენ, რომ სამყარო სავსეა ასოებით

სკოლამდელი პერიოდში, ბავშვების დიდი ნაწილი სწავლობს ანბანს ზეპირად. ისინი სწავლობენ ასოებს, განსაკუთრებით ადვილად სწავლობენ იმ ასოებს, რომლებიც მათ სახელში შედის, ამას მოყვება ასოები მშობლების სახელებიდან, და-ძმების , მეგობრებისა და ნათესავების სახელების შემადგენელი ასოები. ასევე სწავლობენ ნაცნობი ასოების გამოცნობას სხვადსხვა წარწერებზე და ამის შესახებ სიხარულით ამცნობენ ხოლმე მშობლებს.

წაახალისეთ ბავშვები

წაუკითხეთ თქვენს შვილს საყვარელი წიგნები ყოველდღე

ისეთი წიგნების წაკითხვა, რომელიც რითმულ ლექსადაა მოყოლილი, ბავშვებს ასწავლის, რომ ენაში არის ბგერები, რაც მნიშვნელოვანია ადრეულ ასაკში კითხვის ეფექტურად შესასწავლად.

 წაიკითხეთ წიგნები მრავალფეროვანი გმირებით

ბავშვებს უნდა ჰქონდეთ შესაძლებლობა წაიკითხონ წიგნები ისეთი გმირებით, რომლებიც გვანან მათ და საუბრობენ როგორც ისინი. მაგრამ ამავე დროს, მათ ძალიან მოსწონთ არაბუნებრივ გმირებზე ამბების კითხვა, ასეთი გმირები შეიძლება იყონ მოსაუბრე ცხოველები. ეს ავითარებს მათ ფანტაზიას და ხელს უწყობს წარმოსახვითი თამაშების სიყვარულს.

კითხვის დროს ყურადღება გაამახვილეთ წიგნის მნიშვნელოვან ასპექტებზე

სანამ კითხვას დაიწყებთ, აჩვენეთ ბავშვს წიგნის სათაური და ავტორი. მაგალითად თქვენ შეგიძლიათ ასე განუმარტოთ: „წიგნის სათაურია ალისა საოცრებათა ქვეყანაში, რომელიც დაწერა ლუის ქეროლმა“.

კითხვის დროს თითი გააყოლეთ სიტყვებს

ეს უჩვენებს ბავშვს, რომ წარმოთქმული სიტყვები ზუსტად შეესაბამება დაწერილს. თითის გაყოლება ასევე ასწავლის ბავშვს იმას, რომ ჩვენ ვკითხულობთ ზემოდან ქვევით და მარცხენიდან მარჯვნივ.

ახალი სიტყვების შესასწავლად გამოიყენეთ ზღაპრები

კითხვის დროს ახალ სიტყვებზე ყურადღების გამახვილება ხელს უწყობს წაკითხულის კარგად აღქმას. თქვენ შეგიძლიათ თქვენი შვილის ლექსიკონის მარაგის გაზრდა თუ გააგებინებთ ახალი და უცნაური სიტყვების მნიშვნელობას, რომლებიც გხვდებათ ზღაპარში. მნიშვნელოვანია, რომ ბავშვს ასწავლოთ ამ სიტყვების გამოყენება ყოველდღიურ ცხოვრებაში.

წყარო – PBS Parents: http://www.pbs.org/parents/education/reading-language/reading-milestones/preschooler-language-development-milestones/preschooler-reading/


%(count)s კომენტარი

როცა ბავშვს უკითხავთ წიგნს

ყველამ კარგად ვიცით, რომ წიგნის კითხვა ხელს უწყობს ბავშვის განვითარებას და მნიშვნელოვანია მისი განათლებისთვის. მაგრამ არსებობს სხვა მიზეზიც, რაც წიგნის კითხვას კიდევ უფრო მეტ მნიშვნელობას ანიჭებს.

შვილისა და მშობლის სიახლოვე ძალიან მნიშვნელოვანია ყველა ბავშვისთვის, კითხვის პროცესი კი ყველაზე ძლიერი გზაა ამ სიახლოვის მისაღწევად.  დიახ, წიგნების კითხვით თქვენ ადვილად შეძლებთ თქვენს ბავშვთან დაახლოებას.

ალბათ ძნელია ისეთი მოსიყვარულე მშობლის პოვნა, რომელსაც არ უნდა შვილთან ჩახუტება და მასთან მეგობრობა. დღეს, როცა ცხოვრება უფრო გართულდა, ბავშვებს განსაკუთრებით სჭირდებათ იმის გაგება, რომ ჩვენ ისინი გვიყვარს და მზად ვართ გამოვყოთ ჩვენი გადატვირთული ცხოვრებიდან ძვირფასი დრო და სრულად დავუთმოთ მათ.

როდესაც ასეთ ყურადღებას ვუთმობთ შვილებს, ისინი იგივეს აუცილებლად დაგვიბრუნებენ. საბავშვო წიგნების ერთად წაკითხვა მარტივი გზაა თქვენს შვილთან კომუნიკაციის დასამყარებლად, რაც ნამდვილად ძალიან სასიამოვნო პროცესია.

ბავშვებისთვის უფრო მეტად მნიშვნელოვანია ურთიერთობის ხარისხი და არა ურთიერთობის ხანგრძლივობა – ანუ გაქვთ თუ არა ბავშვისკენ მიმართული მთელი გულისყური მასთან ურთიერთობის დროს. უფრო მეტად მნიშვნელოვანია ბავშვებისთვის, ის რასაც ვაკეთებთ, ვიდრე ის რასაც ვამბობთ. დედა, რომელიც შვილებთან ერთად რჩება სახლში, მაგრამ საათობით ლაპარაკობს ტელეფონზე, დიდ დროს ატარებს კომპიუტერთან ან ალაგებს სახლს, შესაძლებელია ბავშვებთან იყოს ფიზიკურად, მაგრამ ასეთი დედა ვერ აძლევს ბავშვებს იმ სითბოსა და მზრუნველობას, რაც ბავშვებს სჭირდებათ. იგივე ეხება მამას, რომელიც შვილს ეუბნება “მიყვარხარ“, მაგრამ ზედმეტად დაკავებულია იმისთვის, რომ გამოყოს დრო და ძილის წინ მის შვილს წაუკითხოს ზღაპარი. შესაძლებელია იგი სიტყვებით ამბობდეს „მე შენ მიყვარხარ“, მაგრამ მისი მოქმედება რეალურად გულისხმობს „ შენ არ ხარ საკმარისად მნიშვნელოვანი ჩემთვის“. ჩვენ, მშობლებს, უნდა გვახსოვდეს, რომ ჩვენი მოქმედებები ყოველთვის უნდა შევაფასოთ ბავშვის თვალით.

კითხვის პროცესი გვაძლევს საშუალებას გავხდეთ მზრუნველი და მოსიყვარულე მშობელი და გვქონდეს ბავშვთან ახლო ურთიერთობა. მშობლისა და შვილის ახლო ურთიერთობა კი ძალიან მნიშვნელოვანია ბავშვის განვითარების პროცესში. ბავშვი, რომელიც დარწმუნებულია მისი მშობლების სიყვარულში გაიზრდება თავდაჯერებული პიროვნება და გახდება საზოგადოების წარმატებული, დამოუკიდებელი და პროდუქტიული წევრი, ხოლო მშობლებისთვის, ბედნიერებასთან ერთად, ასეთი შედეგი ალბათ ყველაზე სასურველია.

წყარო: http://www.littleonesreadingresource.com/parent-and-child-bonding.html

გამოწერა

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 193 other followers