პატარა ჟირაფი

ბავშვის აღზრდა და განათლება


Leave a comment

ზღვა და ჯადოსნური ქვები

მარი და მე ხშირად ვიყენებთ ქვებს სახალისო ნივთების გასაკეთებლად. შარშან ზღვაზე ყოფნის დროს კი ჩვენს ფანტაზიას მეტი გასაქანი მივეცით და ამ მიზნით ქვების გამოყენების არეალი საკმაოდ გავაფართოვეთ.

ქვებს ვიყენებდით სხვადასხვა სიტუაციებში მოწყენილობის დროს თავის დასახსნელად და ბოლოს არქიტექტურული ექსპერიმენტიც კი ჩავატარეთ :)

11

 

აი მაგალითად, ვხატავდით ქვებზე ჩრდილში დასვენებისას.

რადგანაც ასეთ სიტუაციებში საღებავის გამოყენება არ არის მოსახერხებელი, ვიპოვეთ მარტივი გამოსავალი და საღებავის ნაცვლად გამოვიყენეთ ფლომასტერი.

12

ჩვენი საქმიანობით ძალიან დაინტერესდა იქვე მყოფი პატარა ქალბატონი და გვთხოვა მისთვისაც მიგვეცა ქვებზე ხატვის საშუალება.

15

ნამუშევრები ბლომად შეგვიგროვდა

14

და ამ ნამუშევრებით გარემოს გალამაზებაც ვცადეთ :)

17

შემდეგ ქვები ძალიან გამოგვადგა რესტორანშიც.

სადილის მოტანამდე ლოდინი საკმაოდ რთულია, განსაკუთრებით ზღვაზე და მითუმეტეს ბავშვისთვის. მოკლედ ამ დროის მხიარულად და საინტერესოდ გატარებაში ისევ ქვები გამოვიყენეთ და სანამ სადილი მოიტანეს, იქვე სახელდახელოდ მოვიფიქრეთ და გავითამაშეთ ამბავი ორ თევზზე.

1

არც წყალში ყოფნის დროის დავიწყებია მარის “ჯადოსნური ქვები” და იქ უკვე ახალ მეგობართან ერთად მისი ორი თევზი სხვა თავგადასავალში გადაეშვა.

7

უცებ, უბრალო ქვები განსაკუთრებულ სათამაშოებად გადაიქცნენ.

6

ბოლოს დიდ ქვებზე გადავედით.

გადავწყვიტეთ არქიტექტურისთვის მოგვეკიდა ხელი და კოშკების მშენებლობა დავიწყეთ.

IMG_1716

მშენებლობა ძალიან საინტერესო და სახალისო იყო.

ბოლოს სამი კოშკი ავაშენეთ – შვილი კოშკი, დედა კოშკი და მამა კოშკი.

IMG_1783

მოკლედ ასეთი იყო ჩვენი ზღვისა და ჯადოსნური ქვების ამბავი.

თუ თქვენც გაქვთ მსგავსი ისტორიები, გაგვიზიარეთ, რომ სხვა მშობლებმა და ბავშვებმაც გაიგონ ამის შესახებ.


Leave a comment

რა არის წარმოსახვითი თამაში და რატომ არის ის ასეთი მნიშვნელოვანი ბავშვის განვითარებისთვის


pretendთამაშს ხშირად მიიჩნევენ უმნიშვნელო საქმიანობად, რომელსაც რაიმე სერიოზული მიზანი არ გააჩნია, საქმიანობა, რომელშიც ბავშვი იმიტომ ერთვება, რომ ჯერ სხვა არაფერი შეუძლია, საქმიანობა, რომელსაც ის ასაკთან ერთად ივიწყებს.

სინამდვილეში კი თამაშს გადამწყვეტი როლი აქვს პიროვნების სრულფასოვან ჩამოყალიბებაში. როგორც ამაზე ფსიქოლოგები და ადრეული განათლების ექსპერტები მიუთითებენ, თამაშით ბავშვი იძენს არამხოლოდ სხვადასხვა მნიშვნელოვან ცოდნასა და უნარს, არამედ მთლიანობაში მისი გონებრივი, ფიზიკური და ემოციური განვითარება პირდაპირ თამაშზეა დამოკიდებული. ხოლო იმ ბავშვებს, რომლებსაც სხვადასხვა მიზეზის გამო ჰქონდათ თამაშის შეზღუდული შესაძლებლობა, ახასიათებთ ნევროლოგიური დარღვევები, რომელთა მკურნალობაც ხშირად ისევ თამაშის თერაპიით ხდება.

განვითარებულ ქვეყნებში უკვე დიდი ხანია აქტიურად დაიწყო სწავლების პროცესში თამაშის პრინციპების ფართოდ გამოყენება, რადგანაც კვლევებმა უჩვენა, რომ თამაში ბავშვისთვის არის სწავლის ყველაზე მნიშვნელოვანი საშუალება.

ფსიქოლოგები თამაშის შემდეგ ძირითად კატეგორიებს გამოჰყოფენ:  ფიზიკური თამაში, თამაში ნივთებით, თამაში სიმბოლოებით, თამაშები, რომლებსაც აქვთ წინასწარ განსზღვრული წესები და წარმოსახვითი (სოციალურ-დრამატული) თამაშები. თამაშის თითოეული ეს კატეგორია გარკვეული უნარების განვითარებას უწყობს ხელს, მაგრამ დღეს ჩვენი ინტერესის სფეროა წარმოსახვითი თამაშები.

რას გულისხმობს წარმოსახვითი თამაში და რატომ არის ის ასეთი მნიშვნელოვანი?

დაახლოებით 2 წლის ასაკიდან ბავშვები იწყებენ წარმოსახვით თამაშებს, რომლებიც უფრო და უფრო კომპლექსური ხდება ასაკის მატებასთან ერთად. წარმოსახვითი თამაში ნიშნავს ისეთ თამაშს, როდესაც ბავშვი გარდაქმნის ნივთებს თავის წარმოსახვაში და მათ განსხვავებულ ფუნქციას ანიჭებს, თამაშობს სხვადასხვა პროფესიის ადამიანის როლს, ახმოვანებს ნივთებს ან სათამაშოებს და ქმნის სცენებს მის მიერ მოფიქრებული სიტუაციებისთვის.

წარმოიდგინეთ სიტუაცია, როდესაც ბავშვი ზის სათამაშო მაგიდასთან და აჭმევს საჭმელს თოჯინას და თან ესაუბრება მას და თვითონაც „მიირთმევს“ წარმოსახვით საჭმელს მასთან ერთად. ბავშვმა შეიძლება ასეთი სიტუაციები გაითამაშოს უამრავი თემის გარშემო. შესაძლებელია წარმოსახვაში გადავიდეს პრეისტორიულ ხანაში და გააცოცხლოს დინოზავრები, ესაუბროს მათ და ისაუბროს მათ ნაცვლადაც. შესაძლებელია გაითამაშოს სიტუაცია ფერმაში, ან წარმოიდგინოს სცენა ოკეანის ფსკერზე სხვადასხვა სახის თევზის მონაწილეობით. წარმოსახვითი თამაშის ერთ-ერთი ფორმაა ასევე გარდასახვა რომელიმე გმირად ტანსაცმლის, ნაჭრებისა და აქსესუარების გამოყენებით.

ზოგჯერ ბავშვები ქმნიან სრულიად ახალ, ალტერნატიულ სამყაროს მათ ფანტაზიაში. შესაძლებელია მათ მიერ შექმნილ სამყაროში თამაში საკმაოდ დიდი ხანი გაგრძელდეს, თუნდაც რამდენიმე თვე. არის ხოლმე შემთხვევები, როდესაც ბაშვები ახალ ენასაც კი ქმნიან მათ მიერ გამოგონილი სამყაროსთვის. ასეთი კომპლექსური წარმოსახვითი თამაშის ფორმა უფრო ხშირად 9-10 წლის ასაკის ბავშვებში გვხდება და როგორც ფსიქოლოგები ამტკიცებენ, ასეთი თამაშებით გატაცებული ბავშვების უმეტესობა ზრდასრულ ასაკში განსაკუთრებულ შემოქმედებით უნარებს ავლენს.

წარმოსახვითი თამაშის თითქოსდა ერთი შეხედვით უმნიშვნელო პროცესის დროს ადგილი აქვს საკმაოდ სერიოზულ და მრავალმხრივ სწავლის პროცესს. ასეთი თამაშების საშუალებით ხდება ბავშვების ინტელექტუალური, ფიზიკური, სოციალური და ემოციური უნარების განვითარება. წარმოსახვითი თამაშების დროს ბავშვები იკვლევენ და სწავლობენ სხვადასხვა მასალას, ატარებენ ექსპერიმენტებს და აანალიზებენ შესაძლებლობებს, უპირისპირდებიან პრობლემებს და პოულობენ მათი გადაჭრის გზებს. სხვა ბავშებთან ერთად თამაშის დროს სწავლობენ მოლაპარაკებას, თანამშრომლობას და ერთობლივს დაგეგმვას, ავითარებენ სიტყვების მარაგსა და კომუნიკაციის უნარს. ასევე, ავითარებენ სიტუაციების სხვადასხვა კუთხიდან გაანალიზების უნარს, რაც სათამაშოების გახმოვანების საშუალებით ხდება.

მაგრამზემოთ ჩამოთვლილ ბევრ სასარგებლო თვისებასთან ერთად, არის ერთი, რომელიც წარმოსახვითი თამაშების ერთ-ერთ ყველაზე ღირებულ თვისებად მიიჩნევა. ეს არის კრეატიულობის ანუ შემოქმედებითი უნარის განვითარება.

რა იგულისხმება კრეატიულობაში და რატომ არის ის ასეთი მნიშვნელოვანი?

კრეატიულობა ანუ შემოქმედებითი უნარი, გულისხმობს სხვადასხვა მოვლენების, ნივთებისა თუ იდეების ახლებურად დანახვის უნარს და მათი სინთეზით რაიმე ორიგინალურისა და სასარგებლოს შექმნას. ასევე პრობლემების მოსაგვარებლად ახალი, უფრო ეფექტური გზების აღმოჩენას. ეს ყველაფერი ნებისმიერ სფეროში ძალიან მნიშვნელოვანია და სწორედ ამიტომ, თანამედროვე, კარგი ლიდერისთვის აუცილებელი თვისებების სიაში  სწორედ კრეატიულობას უჭირავს ერთ-ერთი წამყვანი ადგილი.

მაგრამ კრეატიულობის მნიშვნელობაზე განსაკუთრებული აქცენტის გაკეთების ფონზე, ამერიკაში ჩატარებულმა ერთ-ერთმა კვლევამ უჩვენა, რომ 1990-იანი წლებიდან კრეატიულობის ანუ შემოქმედებითი უნარის მაჩვენებლებმა დაიწყო საგრძნობლად დაბლა დაწევა, როგორც ზრდასრულებში, ასევე ბავშვებში. აქედან კი, ყველაზე დიდი ვარდნა საბავშვო ბაღისა და მე-3 კლასამდე ასაკის ბავშვების შედეგებში აღმოჩნდა (მანამდე კი ეს მაჩვენებლები სტაბილურად იზრდებოდა ყოველწლიურად). ამის პარალელურად კი როგორც აღმოჩნდა, ყოველი ახალი თაობის IQ (ინტელექტის კოეფიციენტი)ტესტის შედეგები მსოფლიოს მასშტაბით მაღლა ადის დაახლოებით 10 ქულით (Flynn effect). რადგანაც ითვლება, რომ ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა ბავშვების ინტელექტის დონეს მაღლა წევს.

ამ ტენდენციის შესასწავლად მკვლევარებმა გაანალიზეს 300 000 ადამიანის ტორანსის ტესტის შედეგი. ტორანსის ტესტი კი 1966 წელს შექმნა მკვლევარმა პოლ ტორანსმა. მას შემდეგ ეს ტესტი ოქროს სტანდარტად მიიჩნევა და მსოფლიოს მასშტაბით აქტიურად გამოიყენება ბიზნესისა და განათლების სფეროში ადამიანის შემოქმედებითი უნარების შესამოწმებლად.

რამ გამოიწვია კრიზისი შემოქმედებითი უნარის მაჩვენებლებში?

მკვლევარების თქმით, ჯერ კიდევ ადრეა დაბეჯითებით იმაზე საუბარი თუ კონკრეტულად რამ გამოიწვია ასეთი ვარდნა შემოქმედებითი უნარის მაჩვენებლებში. მაგრამ ერთ-ერთ მიზეზად ამ ეტაპისთვის მიიჩნევა ის ფაქტი, რომ ძალიან შეიზღუდა ის დრო, რომელსაც ბავშვები ეზოში და კლასიკურ თამაშებზე ხარჯავენ, მაშინ როდესაც ძალიან გაიზარდა მათ მიერ ტელევიზორთან გატარებული საათების რაოდენობა, ისევე, როგორც ის დრო, რომელსაც ისინი ვიდეო თამაშებისთვის ხარჯავენ. მკვლევარების აზრით ამას ისიც ემატება, რომ საგანმანათლებლო დაწესებულებები ზედმეტად დიდ ყურადღებას ამახვილებენ ტესტირებაზე და ფაქტების უბრალო დამახსოვრებაზე, ხოლო შემოქმედებითი უნარების განვითარებას ნაკლებად უწყობენ ხელს.

არსებული რეალობიდან გამოსავლის ძიების მიზნით, განვითარებულ ქვეყნებში დაიწყეს სკოლებისა და საბავშვო ბაღებისთვის ისეთი სასწავლო პროგრამების შემუშავება, რომლებიც ხელს უწყობს კრეატიულობის განვითარებას. საბავშვო ბაღების შემთხვევაში განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება თამაშის მნიშვნელობაზე, სადაც წარმოსახვით თამაშს, განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს.

ასევე, ადრეული განათლების სპეციალისტები  ურჩევენ მშობლებს, რომ თვითონ წაახალისონ და ხელი შეუწყონ ასეთი ტიპის თამაშებს სახლში. ამისთვის, მათი თქმით, ამისათვის პირველ რიგში აუცილებელია ზედმეტად არ გადაიტვირთოს ბავშვის დღის განრიგი, რათა მას დარჩეს დრო თამაშისთვის. ხოლო კომპიუტერისა და ტელევიზორიდან ყურადღების გადასატანად სასურველია ხანდახან მშობლების ინიციატივით მოხდეს მსგავსი თამაშების წამოწყება, მითუმეტეს თუ თვითონ ბავშვი არ იჩენს ინტერესს, მაგრამ ამ დროს აუცილებელია, რომ მშობელმა ბავშვს მისცეს თამაშის მიმართულების განსაზღვრის საშუალება და თვითონ არ აიღოს მაკონტროლებლის როლი. მნიშვნელოვანია, რომ სათამაშოები და წარმოსახვითი თამაშებისთვის გამოსადეგი ნივთები იდოს ბავშვისთვის ხელმისაწვდომ ადგილას.

და ბოლოს,  რაუფრომნიშვნელოვანიამაღალი IQ (ინტელექტისკოეფიციენტი) თუკრეატიურლობა?

ალბათ ორივე თანაბრად მნიშვნელოვანია, თუმცა თუალბერტაინშტაინსდავუჯერებთ „წარმოსახვაუფრომნიშვნელოვანიავიდრეცოდნა. რადგანაცცოდნაშემოიფარგლებაიმით, რაცჩვენახლავიცითდაგვესმის, მაშინ, როდესაცწარმოსახვასშეუძლიამოიცვასმთელსამყარო, დაყველაფერიის, რაცკიშეიძლებაოდესმეშევისწავლოთდაგავიგოთ“.

 

გამოყენებული მასალები:

Kyung Hee Kim (2011): The Creativity Crisis: The Decrease in Creative Thinking Scores on the Torrance.

Tests of Creative Thinking, Creativity Research Journal, 23:4, 285-295 – http://kkim.wmwikis.net/file/view/Kim_2011_Creativity_crisis.pdf 

 Lauren Lowery. The Land of Make Believe: How and Why to Encourage Pretend Play. The Hanen Centre -Helping You Help Children Communicate. http://www.hanen.org/Helpful-Info/Articles/The-Land-of-Make-Believe.aspx

Dr. Betty Liebovich, G. Pretend and Imaginary Play. Goldsmiths, University of London.  CBeebies, BBC – http://www.cbeebies.com/asia/grown-ups/helpful-articles/?article=pretend-and-imaginative-play

Lesley Hendy, Lucy Toon. Supporting Drama and Imaginative Play in the Early Years. Open University Press. Buckinghem. Philadelphia – http://www.ratingsexpress.com/openup/chapters/0335206654.pdf

Amanda Morgan. Enchanted Learning: The Benefits of Fantasy Play for Children – http://notjustcute.com/2010/07/06/enchanted-learning-the-benefits-of-fantasy-play-for-children/

Tom Jacobs. The Value of Unstructured Play- Time for Kids. Pacific and Standards – The Science of Society – http://www.psmag.com/navigation/books-and-culture/value-unstructured-play-time-kids-81177/

Elizabeth Blair. More Than 5- Years Of Putting Kids’ Creativity To The Test. NPR - http://www.npr.org/2013/04/17/177040995/more-than-50-years-of-putting-kids-creativity-to-the-test

Ellen Booth Church. The Benefits of Imaginative Play. Barnes & Nobles.  http://www.barnesandnoble.com/u/ellen-booth-church-imaginative-play/379002453

The Child Development Institute. When a Child Pretends. Understanding Pretend Play – http://www.slc.edu/cdi/media/pdf/SLC_WhenAChildPretends_Booklet.pdf

Po Bronson, Ashley Merryman. The Creativity Crisis. Newsweek. http://www.newsweek.com/creativity-crisis-74665

Sandra W. Russ, Claire E. Wallace. Pretend Play and Creativity. American Journal of Play, volume 6 – http://www.journalofplay.org/sites/www.journalofplay.org/files/pdf-articles/6-1-article-pretend-play.pdf

 


Leave a comment

მარშრუტი – “სვანური კოშკი”

გამომდინარე იქიდან, რომ თანამედროვე ბავშვებს ძალიან აკლიათ ბუნებასთან სიახლოვე, მნიშვნელოვანია, რომ ყველა ხელსაყრელი დრო გამოვიყენოთ და დასვენება და გართობა მათთვის სწორედ ბუნებაში, სუფთა ჰაერზე დავგეგმოთ. მართალია, თბილისში ძალიან დიდი არჩევანი არ არის, მაგრამ მაინც შეიძლება საინტერესო ადგილების პოვნა, თუ ძალიან მოვინდომებთ.

ერთ ლამაზ მაისის დღეს, ამ მიზნით ახალი მარშრუტი შევარჩიეთ და გადავწყვიტეთ დაგველაშქრა ის სვანური კოშკი, რომელიც  კუს ტბიდან ძალიან ლამაზად მოჩანს. გადავწყვიტეთ იქ პიკნიკი მოგვეწყო, მოვემზადეთ შესაბამისად და გავუდექით გზას.

Image

უნდა ითქვას, რომ თვით სვანური კოშკისკენ მიმავალი გზაც ფრიად საინტერესო აღმოჩნდა ბავშვებისთვის.

Image

რადგანაც იქ ბევრი საინტერესო რამ აღმოაჩინეს, მათ შორის ძალიან ბევრი ჭიანჭველას ბუდე, საინტერესო პეპლები, ხოჭოები

Image

 

და ყვავილები.

Image

რადგანაც სიცხემ ბავშვები ცოტა დაღალა, პერიოდულად ჩრდილში დასვენებებს ვაწყობდით. ამ დასვენებების დროს კი ხან წიგნს ვკითხულობდით, ხან ვთამაშობდით და ხანაც საინტერესო თემებზე ვსაუბრობდით.

Image

და ბოლოს გამოჩნდა მარშრუტის სამიზნე – სვანური კოშკი.

Image

კოშკი მაღალი და ლამაზი იყო, მაგრამ ჩვენდა გასაკვირად შესასვლელი კარი არ ჰქონდა.

Image

ირგვლივ წრეზე ვიარეთ, მაგრამ კარი ნამდვილად არ ჰქონდა :).

Image

ხედი კუს ტბაზე იქიდან განსაკუთრებით ლამაზი იყო და ჰაერიც გრილი და ძალიან სასიამოვნო.

Image

რადგანაც კოშკს შესასვლელი კარი არ ჰქონდა, გადავწყვიტეთ, რომ იქ ცხოვრობდნენ პატარა ჯუჯიკოები, რომლებიც კარს უმალავდნენ ადამიანებს და მას მხოლოდ მაშინ აჩენდნენ, როცა ირგვლივ არავინ იყო.

კოშკის ირგვლივ ჯუჯიკოების ქვებისა და კრისტალების ძიების შემდეგ მივხვდით, რომ ცოტა მოგვშივდა და გადავწყვიტეთ სადმე ხის ჩრდილში პიკნიკისთვის შესაფერისი ადგილი გვეპოვა.

სამწუხაროდ ვიპოვეთ მიმოფანტული ცელოფნის პარკები (როგორც ჩანს სხვა მოპიკნიკეების მიერ დაყრილი) რაც ძალიან გვეწყინა, რადგანაც გულდასაწყვეტია ყოველთვის, როდესაც ვინმე არ უფრთხილდება და ასე უგულოდ ექცევა ბუნებას. თუმცა უნდა ითქვას, რომ ნაგავი მაინც იმდენი არ იყო იქ, რამდენიც სხვა ადგილებში გვინახია ხოლმე.

Image

ასე და ამგვარად ცოტა წავიხემსეთ ჩვენს პატარა პიკნიზე, რის შემდეგაც ბავშვებმა დაიწყეს ირგვლივ ყველაფერის შესწავლა. შედეგად აღმოაჩინეს ულამაზესი ხე, სადაც აისრულეს ოცნება და ისწავლეს ხეზე დამოუკიდებლად ასვლა.

DSC_1122

ასე დიდხანს იძრომიალეს ზევით და ქვევით. მერე ცოტა ირბინეს და სხვა თამაშიც ითაშეს.

ბოლოს კი ძალიან კმაყოფილები და სუფთა ჰაერით სავსე ფილტვებით დავეშვით დაბლა. კუს ტბაზე ჩასვლის შემდეგ მივხვდით, თუ რამდენად განსხვავებული იყო ჰაერი ასეთ მოკლე მანძილზეც კი.

DSC_1158

ეს იყო ერთ-ერთი ძალიან ლამაზი და ბედნიერი დღე ყველა ჩვენთაგანისთვის.

 


4 Comments

მხიარული თამაში – “გააცოცხლე ყველაფერი ჭყეტელა თვალებით”

ტელევიზორით, კომპიუტერით, პლანშეტებთ თუ მობილური ტელეფონებით გართობას შეჩვეული ბავშვები დღეს ისეთი თამაშებით შედარებით ნაკლებად ერთობიან, რომელიც ფიზიკურ მოძრაობასა და ეზოში ყოფნას მოითხოვს. იმდენად მიმზიდველი და ჩამთრევია ტექნოლოგიები დღევანდელი ბავშვებისთვის, რომ მათ ფონზე სხვა თამაშები მოსაწყენი და ადვილად მოსაბეზრებელი ეჩვენებათ. არადა მათი ჯანმრთელობისთვის და გონებრივი განვითარებისთვის ფიზიკური მოძრაობა და წარმოსახვითი თამაშები, რომლებიც ფიქრს და ფანტაზიის აქტიურ გამოყენებას მოითხოვს – ძალიან მნიშვნელოვანია.

მარიც არ არის გამონაკლისი და შემთხვევას არ უშვებს, რომ არ ითხოვოს ტექნოლოგიებით გართობა. მე კი სულ ვფიქრობ იმაზე, რომ ასეთი თხოვნები მინიმუმამდე დავიყვანო და მოვიფიქრო ისეთი თამაშები, რომლებიც აჩვენებს მას, რომ ტექნოლოგიების გარდა სხვა ბევრი რამ საინტერესო და სახალისო არსებობს მის ირგვლივ.

სწორედ ამ მიზნით ერთ დღეს მოვიფიქრე ძალიან მარტივი და მხიარული თამაში „გააცოცხლე ყველაფერი ჭყეტელა თვალებით“. ამ თამაშისთვის დაგვჭირდა ორი ჭყეტელა თვალი, პლასტელინი და წარმოსახვის ამუშავება.

თამაშის არსი კი იმაში მდგომარეობდა, რომ უნდა გვეპოვა ჩვენს ირგვლივ ისეთი ნივთები თუ მცენარეები, რომელთა „გაცოცხლებას“ ჭყეტელა თვალებით შევძლებდით.

პირველი გაცოცხლება შიგნით სახლში მოხდა – გავაცოცხლეთ პატარა მსხალი :)

DSC_0512

 

მსხლის გაცოცხლების შემდეგ, გადავწყვიტეთ ეზოში ჩასვლა, რათა იქ გაგვეგრძელებინა ჩვენი შემოქმედება.

მივადექით ხეებს.

DSC_0517

 

მოგვეჩვენა, რომ ხეები საკმაოდ გაკვირვებულები შეხვდნენ. ისეთი სახეები გამოუვიდეთ თითქოს ამბობდნენ ეს რა ხდება ჩვენს თავსო…

DSC_0525

ეს გადაჭრილი ხე ძალიან მოწყენილი მოგვეჩენა….

DSC_0543

ეს ხე აშკარად გაოგნდა

DSC_0551

 ეს შედარებით ნაკლებად.

მერე ნინიც შემოგვიერთდა და ჩვენი ჯადოსნური მოგზაურობა უკვე მასთან ერთად გავაგრძელეთ.

DSC_0530

 

მერე ასეთი მხიარული ხეც ვიპოვეთ.


DSC_0531

 

შემდეგ მორიდებული სკამის საზურგე…

DSC_0552

ღობეში საცოდავად შეკუჭული პლასმასის ჭიქაც ვიპოვეთ და ისიც გავაცოცხლეთ

DSC_0562

 გოგონებმა ძებნის არეალი გააფართოვეს

DSC_0576

 

 და აი რა იპოვეს :)

DSC_0577

 ქვებიც არ დავიწყებიათ

DSC_0585

 

გადავიდნენ სასრიალოზე

DSC_0587

და ბოლოს საკუთარ თითებზე.

DSC_0597

ჩვენი თამაში საკმაოდ დიდხანს გაგრძელდა და ამ დროის განმავლობაში მარიმ და ნინიმ  ბევრი რამ გააცოცხლეს მათ ირგვლივ, რითაც წარმოსახვის უნარიც გაავარჯიშეს და კარგადაც იმხიარულეს.

ვფიქრობ, რომ ნამდვილად ღირს ხოლმე დროის დახარჯვა ასეთი თამაშების მოსაფიქრებლად. იმედი მაქვს, რომ თქვენც ითამაშებთ ხოლმე ამ მხიარულ თამაშს თქვენს პატარებთან ერთად.  თან ასეთი თამაშები ძვირფასია იმითაც, რომ ისინი მშობლებს და ბავშვებს ერთმანეთთან ძალიან აახლოებს და ბავშვობის უძვირფასეს პერიოდს კიდევ უფრო საინტერესოს, მხიარულს და ბედნიერს ხდის.

 


11 Comments

რა არის ფსიქოლოგიური ძალადობა და როგორ მოქმედებს ის ბავშვებზე

verbal abuseბავშვებზე განხორციელებულ ფსიქოლოგიურ ძალადობაზე, ჩვენს საზოგადოებაში სამწუხაროდ საკმარისად არ საუბრობენ, არადა როგორც კვლევები უჩვენებენ ფსიქოლოგიურ ძალადობას ძალიან დიდი ზიანი მოაქვს გრძელ ვადაში და კიდევ უფრო დამანგრეველია, ვიდრე ფიზიკური ძალადობა, რადგანაც ფსიქოლოგიური ძალადობა აზიანებს ადამიანის ფსიქიკას ანუ მთლიანად პიროვნებას. Continue reading


4 Comments

თამაში “იპოვე სიტყვები და ისწავლე კითხვა”

კითხვის შესწავლა, ბავშვისგან საკმაოდ დიდ შრომასა და ნებისყოფას მოითხოვს, მითუმეტეს თუ ეს ტრადიციული მეთოდით ხდება, რომელიც ხალისსა და თამაშის ელემენტებს სრულიად მოკლებულია.

დღეს, განათლების სპეციალისტები და ფსიქოლოგები უფრო და უფრო ამახვილებენ ყურადღებას თამაშის მნიშვნელობაზე და მიგვითითებენ, რომ თამაში ახალი უნარების ათვისების საუკეთესო გზაა, რადგანაც ის ეხმარება ბავშვს შესასწავლი მასალის უფრო კარგად გააზრებაში. ყველა ამ სასარგებლო თვისებასთან ერთად თამაში ხომ ძალიან სახალისოა და რატომ არ შეიძლება სწავლის პროცესიც ისეთვე სახალისო გავხადოთ, როგორც თამაში?

თამაშის მნიშვნელობაზე ბევრი სტატის წაკითხვისა და ინტერნეტით ლექციების მოსმენის შემდეგ, გადავწყვიტე სხვადასხვა თამაში მე თვითონაც მომეფიქრებინა, რაც მარისთან ერთად გატარებულ დროს უფრო გაახალისებდა და თან მის განვითარებას და განათლებასაც შეუყწობდა ხელს.

ამ მიზნით პირველ ეტაპზე საკმაოდ მარტივი თამაში მოვიფიქრე, რომელიც მიზნად ისახავს კითხვის უნარის გაუმჯობესებას. სახელიც შესაბამისი დავარქვი – “იპოვე სიტყვები და ისწავლე კითხვა”.

ამ თამაშისთვის გამოვიყენე ფერადი ფურცელი, მაკრატელი და ფლომასტერი:

2პატარა ზომებად დაჭრილ ფერად ქაღალდზე დავაწერე იმ ნივთების სახელწოდებები, რომლებიც სახლში გვქონდა.

3

შემდეგ ეს ქაღალდები ოთახში სხვადასხვა არასწორ ადგილას დავდე და მარის ვუთხარი, რომ უნდა ეპოვა 15 პატარა ქაღალდი წარწერებით, წაეკითხა ისინი და სწორ ადგილას უნდა დაედო. იმ ფაქტმა, რომ ქაღალდები თავიდანვე მოსაძებნი იყო -გაამართლა, რადგანაც ბავშვებს უყვართ მოქმედებაში ყოფნა და მარიმაც ხალისით დაიწყო ამ ფურცლების ძებნა მთელს ოთახში და თან გამუდმებით ითვლიდა, რომ გაეგო კიდევ რამდენი დარჩა მოსაძებნი.

5

თხუთმეტივე პატარა ფურცლის პოვნის შემდეგ, მარი კითხვას შეუდგა, რომ გაეგო თუ რა ეწერა თითოეულ ფურცელზე.

7

სანამ მარი სიტყვებს კითხულობდა და სწორ ადგილას დებდა თითოეულ მათგანს, მე სურათებს ვიღებდი და ვერთობოდით :)

9

მარის ეს თამაში ბევრად უფრო მეტად მოეწონა, ვიდრე მე მქონდა წარმოდგენილი. შედეგებმა მოლოდინს გადააჭარბა. ყოველი სიტყვის წაკითხვას სიხარულით ხვდებოდა და დიდი ხალისით დარბოდა ოთახში აქეთ იქით, რომ ნივთები სწორ ადგილას “დაემალა”. ფურცლების გადანაწილების შემდეგ ჯერი ჩემზე მიდგა და მე დავიწყე მათი ძებნა, რომ შემემოწმებინა ყველა სიტყვამ თავისი ადგილი სწორად იპოვა თუ არა. ყველაფერი სწორად იყო, რამაც მარი ძალიან გაახარა და თამაშის გამეორება სამჯერ მთხოვა, ამ დროს ხან თვითონ მალავდა ამ სიტყვებს და ხან მე.

 გადავწყვიტეთ, რომ ეს თამაში სხვადასხვა სიტყვებით სხვადასხვა ადგილას პერიოდულად ვითამაშოთ ხოლმე, თან ისეთი სიხშირით, რომ ძალიანაც არ მოგვეზრდეს არც მარის და არც მე :).

მოკლედ, თამაშების მოფიქრება ძალიან ძნელი საქმე არ არის, მთავარია იცოდე რა არის შენი მიზანი, გაითვალისწინო იმ ადამიანის თუ ჯგუფის მოთხოვნები, ვისთვისაც ამ თამაშს ქმნი და რაც მთავარია ხალისით და სიყვარულით გააკეთო ეს ყველაფერი :).


8 Comments

ბავშვები ფილოსოფოსებად იბადებიან

whyველა ბავშვს რაღაც დროს უჩნდება ფილოსოფიური კითხვები სამყაროზე, მაგრამ როგორ ვიქცევით და როგორ ვპასუხობთ ამ კითხვებს ჩვენ, მშობლები. ამ საკითხზე ფიქრის დროს, წავაწყდი ერთ-ერთი თანამედროვე ინგლისელი ფილოსოფოსის სტეფან ლოს სტატიას, რაც მინდა თქვენც გაგიზიაროთ, რომ გავიგოთ თუ რას ფიქრობენ ამ საკითხზე ფილოსოფოსები.

 

„ბავშვები ბუნებრივად ფილოსოფოსები არიან“ ამტკიცებს ფილოსოფოსი სტეფან ლო.

ორიგინალი სტატია

ბავშვები ფილოსოფოსებად იბადებიან. ისინი მუდმივად ცდილობენ გაიგონ ყველა მოვლენის მიზეზი, მიიღონ ახსნა-განმარტებები, გაერკვიონ ყველაფრის თვისებაში  – მათ ცნობისმოყვარეობას საზღვარი არ აქვს. თითოეული პასუხზე კი მათ მალევე ახალი კითხვა უჩნდებათ. მათ აინტერესებს პასუხი ისეთ კითხვებზე, როგორიცაა „ როგორ შეიქმნა სამყარო? როგორ განისაზღვრა რა არის სწორი და რა არის არასწორი? საიდან უნდა მივხვდეთ, რომ ეს ყველაფერი არ გვესიზმრება?

როდესაც ჩვენ ვიზრდებით და ღრმად ვეფლობით ჩვენი ყოველდღიური ცხოვრების დეტალებში და საზრუნავში, ასეთი კითხვებისადმი ინტერესი მალე გვიქრება. ადამიანების უმეტესობა, მოზრდილ ასაკში შემოიფარგლება მისთვის საინტერესო და საზრუნავი საკითხების ვიწრო სპექტრით. მაშინ როდესაც ბავშვებს აქვთ საკმარისი დრო, ცნობისმოყვარე ბუნება და არანაირი წინასწარ გამჯდარი წარმოდგენები ამა თუ იმ საკითხზე, რის გამოც ისინი ჯერ კიდევ ხედავენ სამყაროს მთლიან სურათს.

როგორია ჩვენი რეაქცია, როდესაც ბავშვებს უჩნდებათ ფილოსოფიური კითხვები და როგორი უნდა იყოს ის?

რეალობა სამწუხაროდ ის არის, რომ ხშირად ჩვენ თავიდან ვიშორებთ ხოლმე ბავშვებს, როდესაც ისინი მოგვმართავენ ისეთი კითხვებით, როგორიცაა მაგალითად „რატომ მოხდა დიდი აფეთქება?“ ხშირად ასეთ კითხვებზე პასუხის გაცემა ჩვენ, დიდებს, დროის ფუჭ კარგვად მიგვაჩნია და შესაძლებელია მათ ასეთი პასუხიც კი გავცეთ: „უბრალოდ მოხდა და მორჩა. ნუ მეკითხები ასეთ სულელურ კითხვებს“.

თუ ბავშვი ნახავს, რომ მისი ფილოსოფიური კითხვები იწვევს უფროსების გაღიზიანებას, საყვედურსა და ხშირად მის გაკიცხვასაც კი, ძალიან დიდი ალბათობით ის ამ კითხვების დასმას უბრალოდ შეწყვეტს.

მეორე მიდგომა, რომლითაც ჩვენ ასევე თავს ვარიდებთ ბავშვების ფილოსოფიურ კითხვებს არის ის, რომ ჩვენ ვუდგებით მათ უფრო სერიოზულად, მაგრამ ვთვალთმაქცობთ, როცა ვაჩვენებთ, თითქოს ამ კითხვებს ძალიან მარტივი პასუხები აქვთ. რელიგია, ამ სიტუაციებში კარგი დასაყრდენია, თუნდაც ნაკლებად მორწმუნე, ათეისტი ადამიანებისთვისაც: „როგორ შეიქმნა სამყარო?“ – ღმერთმა შექმნა. „რატომ ითვლება ამის ან იმის გაკეთება არასწორად?“ – იმიტომ რომ ღმერთმა ასე თქვა. შესაძლებელია ამ პასუხებმა დააკმაყოფილოს ბავშვის ცნობისმოყვარეობა, მაგრამ ისინი ხშირ შემთხვევაში არაადექვატურია, რადგანაც ეს პასუხები ხშირად ვერ ხსნიან იმ საიდუმლოებებს, რომლებში გარკვევის მცდელობაც დაიწყო ბავშვმა. ხშირად ბავშვები ერთ საიდუმლოებაში გარკვევის ინტერესს ანაცვლებენ მეორეთი, რომელზეც პასუხის გაცემა უფრო მეტად რთულდება.

მაგალითად, სოფია, მისი რაციონალური ცნობისმოყვარეობიდან გამომდინარე კითხულობს თუ საიდან გაჩნდა სამყარო. ამ შემთხვევაში თავდაჯერებული ტონით იმის თქმა, რომ ღმერთმა შექმნა სამყარო, სულაც არ იქნება საკმარისი კითხვაზე ნათელის მოსაფენად, მითუმეტეს, თუ მის მომდევნო კითხვაზე „და როგორ გაჩნდა ღმერთი?“ პასუხის გაცემის ნაცვლად ვეცდებით ყურადღება მაგალითად ნაყინზე გადავატანინოთ.

ამ შემთხვევაში მე არ ვგულისხმობ ასეთ კითხვებზე პასუხის გასაცემად რელიგიური ახსნის გამოყენებაზე უარის თქმას. მაგრამ მე ვეწინააღმდეგები მათ გამოყენებას ბავშვების ნორჩ გონებაში ძიების სურვილისა და ცნობისმოყვარეობის ჩასახშობად.

რატომ ვიშორებთ ხოლმე ბავშვებს თავიდან ასეთი კითხვების დასმის დროს? ამის ბევრი მიზეზი არსებობს. ერთ-ერთი ძალიან აშკარა მიზეზი კი ის არის, რომ ჩვენ თვითონ არ ვიცით ასეთ კითხვებზე პასუხები და ჩვენი უცოდინარობის აღიარება კი საკმაოდ რთულია, მითუმეტეს ჩვენს საკუთარ შვილებთან.

მეორე მიზეზი ის არის, რომ ფილოსოფიურ საკითხებში ძიება საკმაოდ ღრმა ფიქრს მოითხოვს, ხოლო დიდების უმეტესობას ბავშვებზე ბევრად უკეთესად არც აქვს განვითარებული ეს უნარი. ჩვენ ვიცით, რომ შვილებთან დებატებში შესვლა დიდი ალბათობით იქნება რთული, გახდება თავის ტკივილის მიზეზი და მალე დასრულდება ჩვენი სიღრმისეული ფიქრის უნარის ნაკლებობიდან გამომდინარე.

მესამე მიზეზი კი ის არის, რომ ასეთ საკითხებზე ფიქრი ჩვენთვის არც ისე სასიამოვნოა და ეს არა მხოლოდ იმის გამო, რომ ზოგიერთი მათგანი შეგვახსენებს იმას, ჩვენ მოკვდავნი ვართ და შესაძლოა ჩვენს ხანმოკლე ცხოვრებას განსაკუთრებული აზრი სულაც არ ჰქონდეს. ფილოსოფიურმა კითხვებმა შესაძლოა ინტელექტუალურად ძალიან აგვაღელვოს. მათ შესაძლოა იძულებით დაგვაფიქრონ იმაზე, რომ რაც აქამდე „საღი აზრი“-ს ნაყოფი გვეგონა და მარტივად გასაგები, მხოლოდ ილუზიაა და ჩვენს მყარად გამჯდარ შეხედულებებს საყრდენი გამოაცალოს. დაგვანახონ, რომ ჩვენ დაკიდებული ვართ ინტელექტუალურ სიცარიელეზე. ფილოსოფიურად ფიქრი, ნიშნავს აზროვნებას უსაფრთხოების ბადის გარეშე.

განვიხილოთ მაგალითი. ზრდასრული ადამიანების უმეტესობა ამ ქვეყანაში [ინგლისი] დიდი ალბათობით იტყოდა, რომ „სრულიად აშკარაა“ ის ფაქტი, რომ ადამიანების დახოცვა და მათი ჭამა მორალურად აბსოლუტურად მიუღებელია, მაშინ როდესაც სხვა არსებების (ცხოველებისა თუ ფრინველების) დახოცვა და ჭამა არანაირ პრობლემას არ წარმოადგენს. ბავშვები კი რაღაც პერიოდში აუცილებლად კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენებენ ასეთ მორალს. ისინი ინტუიტიურად გრძნობენ, რომ ამ მორალში რაღაც ისე არ არის, როგორც უნდა იყოს და საეჭვოა. ამიტომაც ითხოვენ მის განმარტებას.

პრობლემა კი იმაში მდგომარეობს, როგორც ეს ფილოსოფოსმა პიტერს სინგერმა უჩვენა, ეს უკიდურესად რთული დასამტკიცებელი შეხედულებაა (ამ შემთხვევაში არ იქნება საკმარისი ასახსნელად უბრალოდ იმის თქმა, რომ ღორები და ძროხები ჩვენზე უფრო ნაკლებად გონიერი არსებები არიან; რადგანაც ეს იგულისხმებდა იმას, რომ ასეთ შემთხვევაში მისაღები იქნებოდა გონებრივად ჩამორჩენილი ადამიანების იგივე მდგომარეობაში ჩაყენება). ფაქტი ის არის, რომ ჩვენ გაგვიჭირდება თავიდან ავირიდოთ ის დასკვნა, რომ ჩვენ გვახასიათებს, დაუჯერებელი სიძულვილი სხვა ტიპის არსებების მიმართ, რომელიც ჰგავს რასიზმს (რასაც სინგერი „speciesism“ უწოდებს ).

მართლაც, რთულია არ დაეთანხმო სინგერის დასკვნას იმაში, რომ ჩვენ ყოველწიურად ვხოცავთ მილიარდობით ცხოველს, მხოლოდ იმისთვის, რომ დავაკმაყოფილოთ ჩვენი გემოვნება გარკვეული ტიპის საკვებისადმი, რაც მორალურად სრულიად გაუმართლებელია, იმ დონეზე, როგორც მიუღებელია და გაუმართლებელია მაგალითად მონებით ვაჭრობა.

სულაც არ არის გასაკვირი როცა იმის ნაცვლად, რომ ბავშვის თხოვნით მივაწოდოთ მას ახსნა-განმარტება ამა თუ იმ საკითხზე, ჩვენთვის უფრო კომფორტულია მათი თავიდან მოშორება (ალბათ ისევე, როგორც ორასი წლის წინ თავიდან იშორებდნენ იმ ბავშვს, ვინც კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებდა ადამიანების მონებად გაყიდვის მართებულობას). ჩვენ, უფროსები უგულებელვყოფთ ბავშვების წუხილს ხორცის ჭამაზე, როგორც სულელურ და ბავშვურ აზრებს. ვუდგებით ამ საკითხს ასე ან ვცდილობთ გადავკეტოთ მათი ცნობისმოყვარეობის ხაზი მზა მარტივი რელიგიური პასუხით: „ღმერთმა ცხოველები დედამიწაზე ადამიანებისთვის საკვებად გააჩინა. ასეა ნათქვამი ბიბლიაში“.

რატომ ვიცილებთ თავიდან ბავშვის ფილოსოფიურ შეკითხვას? ჩვენ ამას არ უნდა ვაკეთებდეთ , გრძელ ვადაში მაინც არ უნდა ვიქცეოდეთ, რისთვისაც არსებობს სამი მნიშვნელოვანი მიზეზი.

პირველი, მათ ვისაც არ აძლევდნენ დიდ თემებზე ფიქრის საშუალებას და უბრალოდ ფიქრის გარეშე პირდაპირ შეიწოვეს მარტივი რელიგიური პასუხები, აქვთ ძალიან უღიმღამო და არასაინტერესო, დაცლილი ცხოვრება. ისევე როგორც ოქროს თევზსს,  რომელსაც არ აქვს არანაირი წარმოდგენა იმაზე არის თუ არა მისი აკვარიუმის შუშის კედლებს იქით საერთოდ რამე. ასეთ ადამიანებს არანაირი შეგრძნება არ აქვთ იმისა, თუ რა საიდუმლოებები არსებობენ  მათი ყოველდღიური ცხოვრების საზღვრებს მიღმა.

მეორე, და კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი – ის ადამიანები, ვისაც არასოდეს არ გადაუდგამთ ნაბიჯი უკან, რათა თვალი გადაევლოთ და გაეანალიზებინათ მათი ცხოვრება, არიან არამხოლოდ საოცრად ცარიელნი, არამედ პოტენციურად საშიშებიც კი. ადამიანი, რომელსაც ჩვევაში აქვს მარტივად მიიღოს და შეითვისოს გონებრივი ჩვევები და გადაუმოწმებელი ვარაუდები მათ გარშემო არსებული ადამიანებისა – მორალურად ცხვრის როლში იმყოფება. ცხვრის მორალის მქონე ადამიანებმა შესაძლებელია გააკეთონ ყველაფერი სწორად. მაგრამ ამას ისინი იმიტომ კი არ აკეთებენ, რომ ეს სწორია, არამედ იმიტომ, რომ ამას მის ირგვლივ არსებული სხვა ცხვრები აკეთებენ. თუ მოხდება ისე, რომ მთელი ფარა აირჩევს ვერაგულ და საშინელ მიმართულებას, აირჩევს სიძულვილისა და ფანატიზმის გზას, მორალურად ცხვრის როლში მყოფი ადამიანი ბრმად მიყვება ფარას. ხოლო მორალურად ცხვრების მდგომარეობაში მყოფი ადამიანების საზოგადოება კი ძალიან საშიშია.

და მესამე , უნარები, რომლებიც განუვითარდება ადამიანს ადრეული ასაკიდან დიდ თემებზე ღრმა ფიქრის გზით ძალიან ღირებულია და მნიშვნელოვანია. მკაფიო არგუმენტის ჩამოყალიბება, კომპლექსური აზროვნების ხაზის გაყოლის უნარი ან ლოგიკაში შეცდომის პოვნა, ეს ის უნარებია, რომელთა ქონაც ყოველთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. ყველაზე ცოტა კი, ასეთ უნარებს შეუძლია გამოიმუშაოს ადამიანში იმუნიზაცია მატყუარა ვაჭრებისა და სხვადასხვა მიმდინარეობის რელიგიური ფანატების წინააღმდეგ, რათა მათი გავლენისგან დაიცვას თავი.

დიდ კითხვებზე ღრმა ფიქრი ცხოვრების მნიშვნელოვანი ნაწილია. ეს არის ის, რაც ჩვენ სრულყოფილ ადამიანებად გვაქცევს. ამიტომაც არ უნდა ჩავახშოთ ბავშვების მიერ დასმული ფილოსოფიური კითხვები, პირიქით აქტიურად უნდა წავახალისოთ ისინი.

წყარო:

http://rationalist.org.uk/articles/455/natural-born-philosophers

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 127 other followers